Trước tuổi 35, phụ nữ nhất định phải có 3 "quỹ ngầm" này: Không phải để giàu, mà để không bao giờ phải sống lệ thuộc vào ai

Có một chị bạn của tôi, 33 tuổi, đi làm văn phòng đã hơn mười năm. Lương khá, vị trí cũng tử tế, ngoài giờ thỉnh thoảng còn nhận thêm vài việc tay trái. Vậy mà tháng nào hết tháng đấy. Tiền lương cứ như nước chảy qua kẽ tay đến cuối tháng nhìn lại, không nhớ nổi mình đã tiêu vào những đâu.

Cho đến một đêm, mẹ chị ốm phải nhập viện gấp. Bác sĩ yêu cầu đóng tạm ứng 20 triệu trước khi mổ. Chị mở app ngân hàng ra, tài khoản chính còn vỏn vẹn 3 triệu, vì lương kỳ này còn chưa về. Chị phải gọi điện vay đồng nghiệp lúc 11 giờ đêm, giọng nghẹn lại vì xấu hổ.

Sáng hôm sau, ngồi ở hành lang bệnh viện, chị nói với tôi một câu mà tôi nhớ mãi: “Chị không thiếu tiền. Chị chỉ chưa từng có một đồng nào là thật sự của chị, để dành cho những lúc như thế này".

Vấn đề của chị, có lẽ cũng là vấn đề của rất nhiều phụ nữ Việt. Chúng ta được dạy đi làm, được dạy chi tiêu khéo léo cho gia đình, được dạy nhường nhịn nhưng chưa từng được ai dạy rằng phụ nữ trưởng thành cần có những khoản tiền “không ai biết, không ai đụng vào”. Không phải để khoe khoang. Không phải để ích kỷ. Mà để khi cuộc đời gõ cửa bất ngờ và nó sẽ gõ cửa, sớm hay muộn thôi, mình vẫn còn đủ sức đứng dậy.

Dưới đây là 3 chiếc “quỹ ngầm” mà bất cứ phụ nữ công sở nào cũng nên xây xong trước tuổi 35. Không cần nhiều tiền để bắt đầu. Chỉ cần đủ tỉnh táo để hiểu: Yêu bản thân không phải là mua một chiếc túi mới, mà là mở thêm một tài khoản tiết kiệm mới.

Quỹ ngầm thứ nhất: Quỹ “tự do” 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt

Đây là khoản tiền đủ để bạn sống được từ 3 đến 6 tháng mà không cần đi làm. Cách tính rất đơn giản: Lấy chi phí sinh hoạt cơ bản hằng tháng tiền nhà, ăn uống, đi lại, hóa đơn điện nước, thuốc men nhân với 3 hoặc 6. Không tính những khoản “sống đẹp” như mua váy, đi spa, ăn nhà hàng. Đây là quỹ sinh tồn, không phải quỹ tận hưởng.

Vì sao gọi là “ngầm”? Vì khoản này tốt nhất là không kể cho chồng, người yêu, bố mẹ hay bất kỳ ai. Không phải vì bạn muốn giấu giếm. Mà vì khi ai đó biết bạn có sẵn 100 triệu trong tài khoản, vô hình chung khoản tiền ấy không còn là của riêng bạn nữa. Nó trở thành “khoản gia đình có thể vay tạm”, “khoản chồng có thể mượn để đầu tư”, “khoản em họ có thể nhờ ứng giúp”. Và rồi một ngày đẹp trời, bạn lại trắng tay như chưa từng tiết kiệm.

Quỹ tự do không phải để tiêu. Nó là để bạn có quyền nói “không”. Không với một công việc độc hại đang bào mòn bạn từng ngày. Không với một mối quan hệ ngột ngạt mà bạn ở lại chỉ vì sợ không xoay sở nổi. Không với những lời “vay tạm vài tháng” mà ai cũng biết sẽ không bao giờ trả lại.

Gửi ở đâu? Một tài khoản tiết kiệm online riêng biệt, không liên kết với thẻ ATM hằng ngày. Khó rút thì sẽ khó tiêu. Có thể chia thành các sổ kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng để vừa có lãi vừa tạo rào cản tâm lý mỗi khi định “rút ra mua tạm cái gì đó”.

Quỹ ngầm thứ hai: Quỹ “lớn lên” - Đầu tư cho chính mình

Đây là khoản dành riêng cho việc nâng cấp bản thân: Học hành, kỹ năng mới, sức khỏe, ngoại hình. Mức đề xuất là 5–10% thu nhập hằng tháng. Nếu lương bạn 20 triệu, mỗi tháng dành ra 1–2 triệu cho khoản này. Không nhiều, nhưng đủ để mỗi năm bạn có 12–24 triệu để đầu tư vào chính mình.

Tuổi 30 đến 35 là khoảng thời gian “vàng” cuối cùng để nâng cấp bản thân với chi phí hợp lý. Sau 35, bạn sẽ bận rộn hơn với gia đình, con cái, sự nghiệp đã định hình, học một ngoại ngữ mới khó hơn, đổi nghề khó hơn, thậm chí đi khám sức khỏe tổng quát cũng khó dứt ra khỏi lịch trình hơn.

Hãy phân biệt rạch ròi giữa “tiêu” và “đầu tư”: Mua một chiếc váy hiệu là tiêu. Đi học một khóa nâng cao chuyên môn là đầu tư. Một bên tăng cảm giác hài lòng trong 3 ngày, một bên tăng giá trị bản thân trong 10 năm. Một bữa trà chiều với hội bạn là tiêu. Một buổi đi khám sức khỏe tổng quát đầy đủ là đầu tư. Khoản này không phải để bạn sống khắc khổ mà để bạn học cách phân biệt đâu là điều thực sự khiến bạn “lớn lên”.

Quỹ này có thể chia làm bốn nhánh nhỏ: Học hành (sách, khóa học, chứng chỉ), sức khỏe (khám định kỳ, bảo hiểm sức khỏe, phòng tập), ngoại hình (chăm sóc da, răng, tóc tử tế chứ không phải mỹ phẩm theo trend), và trải nghiệm (một chuyến đi đáng nhớ mỗi năm để nuôi dưỡng tâm hồn).

Quỹ ngầm thứ ba: Quỹ “phòng thân” cho mẹ, và cho chính mình khi về già

Đây là khoản dài hạn, không đụng đến trong 10–15 năm tới. Có thể là vàng tích lũy, bảo hiểm nhân thọ có yếu tố đầu tư, hoặc gửi tiết kiệm dài hạn ở những kỳ hạn lâu nhất có thể. Quỹ này khác hai quỹ trước ở một điểm cốt lõi: Nó không phục vụ bạn của hiện tại, nó phục vụ bạn của 20 năm sau.

Có một sự thật mà phụ nữ Việt ít nói thẳng: Tuổi thọ trung bình của phụ nữ cao hơn nam giới khoảng 5–7 năm. Nghĩa là rất nhiều phụ nữ sẽ có 10 đến 15 năm cuối đời sống một mình, chồng có thể mất trước, con cái thì đã có cuộc sống riêng. Quỹ phòng thân không phải là góc nhìn bi quan. Nó là “lời hứa với bản thân tương lai” rằng dù 20 năm sau thế giới có ra sao, bạn vẫn không phải xin tiền con cái để mua một thang thuốc.

Quan trọng hơn nữa: K hoản này nên bao gồm cả một “quỹ nhỏ cho mẹ”. Vì có một điều mà rất nhiều phụ nữ Việt âm thầm trải qua nhưng ít ai nói ra, phần lớn chúng ta đều là người gánh chi phí khi mẹ ốm đau, dù trong nhà còn có anh em trai. Chúng ta chuyển khoản tiền thuốc cho mẹ mà không kể với chồng. Chúng ta về quê mỗi cuối tuần lo cơm nước cho bố mẹ già mà không tính công. Đó là một sự hi sinh đẹp nhưng nếu hi sinh mà không có quỹ chuẩn bị, đến một ngày chính mình sẽ kiệt sức.

Vậy nên, ngay từ tuổi 30, hãy dành ra một khoản cố định mỗi tháng dù chỉ 500 nghìn cũng được đặt tên rõ ràng là “Quỹ cho mẹ”. Sau 10 năm, đó sẽ là 60 triệu cộng lãi. Đủ để khi mẹ ốm, bạn không phải vay đồng nghiệp lúc 11 giờ đêm như chị bạn tôi đầu bài.

Quay trở lại với chị bạn của tôi

Sau cái đêm phải vay tiền đồng nghiệp ấy, chị về nhà ngồi viết ra giấy ba chiếc quỹ. Chị đặt mỗi quỹ một tài khoản tiết kiệm online riêng. Chị cài lệnh chuyển khoản tự động ngay khi lương về - 20% vào quỹ tự do, 5% vào quỹ lớn lên, 10% vào quỹ phòng thân. Tổng cộng 35% lương biến mất khỏi tài khoản chính trước khi chị kịp nhìn thấy.

Bốn năm sau, lương chị chỉ tăng khoảng 20%. Nhưng tổng tài sản trong các tài khoản tiết kiệm của chị đã gấp 5 lần ngày ấy. Quan trọng hơn, chị nói với tôi rằng từ ngày có ba chiếc quỹ, chị ngủ ngon hơn rất nhiều. Không phải vì chị giàu lên. Mà vì chị đã học được cách yêu bản thân mình bằng những con số đều đặn, chứ không chỉ bằng những lời tự an ủi trên Facebook.

Phụ nữ trưởng thành không phải là người không bao giờ khóc. Là người khi khóc xong, vẫn còn đủ tiền và đủ tỉnh táo để bước tiếp. Ba chiếc quỹ ngầm này không biến bạn thành người giàu có, chúng chỉ làm một việc duy nhất: Trả lại cho bạn quyền tự quyết với cuộc đời mình.

Và đó, có lẽ, mới là món quà lớn nhất mà phụ nữ tuổi 30 có thể tự tặng cho chính mình trước khi bước qua ngưỡng cửa 35.