3 năm ăn chay để thanh lọc cơ thể, giảm cân, người phụ nữ 42 tuổi đến giờ “cầm cốc nước, cài cúc áo” cũng khó khăn

Theo truyền thông Trung Quốc, người phụ nữ được gọi là Trần, 42 tuổi, từng tin rằng ăn chay hoàn toàn là phương pháp giúp cơ thể “giảm gánh nặng” và loại bỏ độc tố. Cách đây khoảng 3 năm, cô bắt đầu loại bỏ hoàn toàn thịt, cá, trứng và sữa khỏi chế độ ăn. Ba bữa chủ yếu gồm ngũ cốc, rau xanh, các sản phẩm từ đậu và nấm.

Thời gian đầu, chế độ ăn này đem lại những thay đổi khiến cô khá hài lòng. Cân nặng giảm, cảm giác đầy bụng ít hơn, cơ thể nhẹ nhàng hơn. Những lời khen về lối sống “kỷ luật” trên mạng xã hội càng khiến cô tin rằng mình đang lựa chọn đúng. Nhưng sau đó, những bất thường bắt đầu xuất hiện.

Ban đầu là tê đầu ngón chân và giảm cảm giác. Cô có cảm giác như bàn chân luôn bị phủ một lớp vải dày, chạm vào đồ vật nhưng không cảm nhận rõ.

Tiếp đó, hai chân ngày càng yếu và thiếu vững. Cô đi lại có cảm giác như đang “giẫm lên bông”, thường xuyên bị trẹo chân dù đi trên mặt đường bằng phẳng. Đến ban đêm, hai chân xuất hiện những cơn đau nhói, khiến cô mất ngủ.

Tình trạng tiếp tục tiến triển. Cô dần nhận thấy ngay cả những động tác đơn giản như đưa tay cầm cốc nước hay cài cúc áo cũng trở nên khó khăn.

Nghĩ rằng mình bị thoái hóa hoặc tổn thương cột sống cổ, thắt lưng, cô thử châm cứu, xoa bóp và điều trị bằng thuốc Đông y nhưng không cải thiện.

Cho đến một ngày, cô bất ngờ ngã tại nhà.

Khi đến bệnh viện, kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ vitamin B12 trong máu giảm nghiêm trọng. Các bác sĩ chẩn đoán cô mắc thoái hóa tủy sống bán cấp kết hợp, một dạng tổn thương thần kinh liên quan đến thiếu vitamin B12 kéo dài.

Vì sao thiếu B12 có thể gây tổn thương thần kinh?

Bác sĩ cho biết vitamin B12 đóng vai trò quan trọng đối với quá trình tạo máu và duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Khi cơ thể thiếu B12 kéo dài, ngoài thiếu máu, người bệnh có thể xuất hiện tổn thương thần kinh ngoại biên và tủy sống. Điều đáng nói là những triệu chứng ban đầu thường rất mơ hồ.

Người bệnh có thể chỉ cảm thấy tê đầu ngón tay, đầu ngón chân, hơi mất thăng bằng hoặc mệt mỏi. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với làm việc quá sức, thoái hóa cột sống, thiếu canxi hoặc tuần hoàn kém. Nếu tình trạng thiếu hụt tiếp tục kéo dài mà không được phát hiện, tổn thương thần kinh có thể tiến triển và khả năng hồi phục sẽ giảm.

Vitamin B12 có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa và các thực phẩm có nguồn gốc động vật. Người ăn chay hoàn toàn trong thời gian dài vì vậy cần đặc biệt chú ý đến nguồn B12 bổ sung. Tuy nhiên, không phải cứ ăn chay là sẽ thiếu B12. Nguy cơ phụ thuộc vào mức độ hạn chế thực phẩm, thời gian ăn chay, khả năng hấp thu và việc sử dụng thực phẩm bổ sung hoặc thực phẩm được tăng cường B12.

Những dấu hiệu thần kinh không nên bỏ qua

Đối với người ăn chay trường hoặc có chế độ ăn rất hạn chế, các biểu hiện sau cần được chú ý:

Giai đoạn sớm:

Tê, châm chích ở bàn tay, bàn chân.

Giảm cảm giác nóng, lạnh hoặc chạm.

Đi đứng không vững, dễ mất thăng bằng.

Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung.

Khi tình trạng nặng hơn:

Hai chân yếu hoặc cứng.

Đau, bỏng rát hoặc châm chích kéo dài.

Thường xuyên vấp ngã, trẹo chân.

Khó thực hiện các động tác tinh tế bằng bàn tay.

Một số trường hợp còn có thể xuất hiện thiếu máu, da nhợt, hồi hộp, chóng mặt hoặc khó thở khi gắng sức. Đặc biệt, nếu tình trạng tê bì và mất thăng bằng kéo dài hoặc ngày càng tăng, không nên chỉ tự điều trị bằng xoa bóp, châm cứu hay thuốc bổ mà cần đi khám để tìm nguyên nhân.

3 hiểu lầm thường gặp khi ăn chay

- Ăn chay càng nghiêm ngặt càng tốt cho sức khỏe: Một chế độ ăn lành mạnh không đồng nghĩa với việc loại bỏ càng nhiều nhóm thực phẩm càng tốt. Điều quan trọng là cơ thể vẫn phải nhận đủ protein, vitamin và khoáng chất cần thiết.

- Rau, đậu và ngũ cốc có thể cung cấp đầy đủ mọi chất: Thực phẩm thực vật cung cấp nhiều chất xơ, vitamin, khoáng chất và protein thực vật. Tuy nhiên, một số chất dinh dưỡng, trong đó có vitamin B12, cần được đặc biệt lưu ý ở người ăn thuần chay.

- Còn trẻ thì ăn chay thế nào cũng được: Tuổi trẻ không có nghĩa là có thể bỏ qua nguy cơ thiếu chất. Vấn đề quan trọng là chế độ ăn có đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể hay không.

Ăn chay thế nào để tránh thiếu chất?

Nếu lựa chọn ăn chay lâu dài, các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến nghị xây dựng thực đơn đa dạng, thay vì chỉ ăn rau và ngũ cốc. Người ăn chay có thể chú ý đến các nguồn protein thực vật như đậu nành, đậu phụ, các loại đậu, hạt và ngũ cốc nguyên cám.

Với người ăn thuần chay, vitamin B12 là dưỡng chất đặc biệt cần quan tâm. Có thể cần sử dụng thực phẩm tăng cường B12 hoặc viên bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng.

Những người ăn chay kéo dài, đặc biệt khi xuất hiện mệt mỏi, tê bì hoặc rối loạn thăng bằng, có thể trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra vitamin B12 và công thức máu, đồng thời đánh giá thêm các chất dinh dưỡng khác nếu cần.

Ăn chay không đồng nghĩa với thiếu chất, nhưng ăn chay cực đoan, thực đơn đơn điệu và không bổ sung những dưỡng chất cần thiết có thể khiến cơ thể âm thầm trả giá.

Khi xuất hiện các dấu hiệu thần kinh bất thường, đừng vội quy cho “tuổi tác” hay “thoái hóa”. Phát hiện sớm nguyên nhân thiếu chất và điều trị kịp thời có thể giúp hạn chế nguy cơ tổn thương thần kinh kéo dài.

Nguồn và ảnh: Ifeng