Xông hơi khô, xông hơi ướt hay hồng ngoại: Loại nào mới thực sự tốt cho sức khỏe của bạn?

Sau một ngày dài tất bật với công việc, con cái, cơm nước, không ít chị em thèm được chui vào một căn phòng nóng hầm hập, nhắm mắt lại và để cơ thể "xả hơi" đúng nghĩa đen. Nhưng đứng trước tấm biển ghi ba lựa chọn ở phòng gym hay spa - xông hơi khô (sauna khô), phòng xông hơi ướt, sauna hồng ngoại - nhiều người bối rối: rốt cuộc loại nào mới thực sự đáng đồng tiền bát gạo, và tốt cho sức khỏe hơn cả?

Câu trả lời, hóa ra, không đơn giản là "cái nào nóng hơn thì tốt hơn".

Ba kiểu phòng xông, ba trải nghiệm hoàn toàn khác nhau

Sauna khô là kiểu quen thuộc nhất, thường thấy ở phòng gym hay spa bình dân. Không khí trong phòng rất khô, độ ẩm chỉ khoảng 10-20%, trong khi nhiệt độ có thể lên tới hơn 80 độ C. Đây là kiểu "nóng khô rát" đúng nghĩa, khiến mồ hôi vã ra gần như ngay lập tức.

Phòng xông hơi ướt lại là câu chuyện khác. Hơi nước bao trùm cả căn phòng, tạo cảm giác ẩm, đặc quánh trong không khí. Nhiệt độ thực tế thấp hơn nhiều, chỉ khoảng 43-49 độ C, nhưng vì độ ẩm cao nên cảm giác nóng bức lại không hề thua kém.

Sauna hồng ngoại thì kín đáo hơn cả. Vẫn là phòng khô, nhưng thay vì làm nóng không khí xung quanh, các tia hồng ngoại "xuyên thẳng" vào cơ thể để làm ấm từ bên trong. Nhiệt độ phòng dao động 45-74 độ C, thấp hơn sauna truyền thống, nên đây thường là lựa chọn của những người mê lối sống "biohacking" hay đơn giản là sợ nóng gắt.

Ngồi trong phòng nóng có thực sự tốt cho tim, cho tâm trạng?

Nghe có vẻ chỉ là một thú vui thư giãn, nhưng việc đều đặn "tắm hơi" lại mang đến những lợi ích mà không phải ai cũng ngờ tới. Sức nóng giúp mạch máu giãn nở, máu lưu thông tốt hơn, cơ bắp bớt căng cứng sau một ngày dài đứng bếp hay ngồi máy tính. Một số nghiên cứu còn cho thấy việc ra mồ hôi nhiều có thể giúp cơ thể đào thải bớt độc tố và kim loại nặng, dù bằng chứng vẫn còn khá hạn chế.

Điều thú vị hơn cả nằm ở một nghiên cứu kéo dài 15 năm: những người vào sauna đều đặn 2-3 lần một tuần giảm được một phần tư nguy cơ tử vong vì bệnh tim so với người chỉ vào một lần. Còn nếu chăm chỉ hơn nữa, xông hơi 4-7 lần mỗi tuần, con số này gần như giảm đi bốn phần năm. Với những ai vừa tập thể dục đều đặn vừa kết hợp sauna, cholesterol và huyết áp cũng được cải thiện rõ rệt hơn.

Không chỉ vậy, một báo cáo tổng hợp năm 2021 chỉ ra rằng thói quen vào sauna thường xuyên có liên hệ với tuổi thọ dài hơn, nhờ những tác động tích cực lên não bộ, tim mạch và hệ cơ. Còn với những người đang gánh áp lực công việc, một nghiên cứu khác năm 2021 ghi nhận: sauna có thể là "liều thuốc" giúp giảm bớt căng thẳng và cả những cảm xúc tiêu cực âm ỉ mỗi ngày.

Vậy nên chọn loại nào?

Sự thật là, khoa học vẫn chưa chỉ ra một "quán quân" tuyệt đối. Phần lớn lợi ích đến từ chính sức nóng, chứ không hẳn từ việc bạn chọn sauna khô hay xông hơi ướt. Nhưng nếu nhìn theo từng mục tiêu cụ thể, mỗi loại lại có một "sở trường" riêng:

Muốn cải thiện làn da: Phòng xông hơi ướt là lựa chọn hợp lý. Hơi ẩm giúp cấp nước cho da khô, mở lỗ chân lông và hỗ trợ quá trình thải độc qua da. 

Muốn detox cơ thể: Sauna khô hoặc hồng ngoại sẽ hiệu quả hơn, vì lượng mồ hôi tiết ra nhiều giúp đào thải độc tố và cả kim loại nặng. 

Muốn tốt cho tim mạch và tuần hoàn: Sauna khô hoặc hồng ngoại giúp mạch máu giãn nở, máu lưu thông tốt hơn - về lâu dài có lợi cho sức khỏe tim. 

Muốn dễ thở hơn: Hơi ẩm trong phòng xông hơi ướt có tác dụng thông thoáng đường thở, phù hợp với người hay bị nghẹt mũi hoặc có vấn đề về hô hấp nhẹ như hen suyễn. 

Chỉ đơn giản là muốn thư giãn: Loại nào cũng được. Không khí ấm áp, yên tĩnh của bất kỳ kiểu phòng xông nào cũng đủ để tâm trạng dịu lại và đầu óc nhẹ nhõm hơn. 

Muốn hồi phục cơ bắp sau vận động: Cả hai đều có lý riêng. Xông hơi ướt làm dịu cơ và khớp, tốt cho người hay đau nhức hoặc viêm khớp; còn sauna khô/hồng ngoại giúp thư giãn cơ, giảm căng và bớt đau mỏi. 

Nghe cơ thể mình, thay vì nghe theo trào lưu

Không có một câu trả lời đúng cho tất cả mọi người. Có người thích cảm giác nóng khô, mồ hôi túa ra ngay tức khắc của sauna truyền thống; có người lại chỉ chịu được cái ẩm dịu của phòng xông hơi ướt; và cũng có người chọn hồng ngoại vì ngại nhiệt độ quá cao.

Điều quan trọng không phải là tìm ra loại "tốt nhất trên lý thuyết", mà là tìm ra loại khiến bạn muốn quay lại đều đặn, vì suy cho cùng, lợi ích sức khỏe chỉ đến khi bạn thực sự duy trì được thói quen ấy, tuần này qua tuần khác.

Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y tế chuyên môn. Nếu có bệnh nền về tim mạch, huyết áp hoặc đang mang thai, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng sauna hoặc phòng xông hơi.