Nếu là người quan tâm tới giới nghệ sĩ, sẽ không khó để nhận ra những hình ảnh người nổi tiếng dùng những chiếc mặt nạ phát sáng "kỳ lạ" trước giờ đi ngủ. Trên thế giới, từ biểu tượng thời trang Victoria Beckham cho đến giới siêu mẫu Victoria's Secret đều coi ánh sáng đỏ là "vũ khí bí mật" hậu trường để làn da căng bóng tức thì trước giờ lên sóng. Ngay cả ngôi sao ca nhạc Lady Gaga cũng chọn xông hơi hồng ngoại như một liệu pháp y khoa để chung sống với chứng đau cơ mạn tính.

Làn sóng này đang tràn vào phòng ngủ của phụ nữ Việt, đặc biệt là nhóm tuổi 40+.

Bước qua tuổi 40, cơ thể phụ nữ đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: Nội tiết tố estrogen sụt giảm, collagen mất phanh, làn da bắt đầu teo mỏng, xuất hiện những nếp nhăn giấy nhún và cơ thể dễ mệt mỏi. Lúc này, những phương pháp làm đẹp xâm lấn, bóc tách bề mặt da không còn là ưu tiên duy nhất vì thời gian phục hồi quá lâu và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Phụ nữ trung niên hiện đại hướng tới Well-aging, nghĩa là lão hóa một cách thông minh, chậm rãi và khỏe mạnh từ gốc.

Đó là lý do các thiết bị ánh sáng đỏ và hồng ngoại lên ngôi. Lời hứa hẹn của chúng quá mực mê hoặc: Không đau, không xâm lấn, không cần thời gian nghỉ dưỡng, chỉ cần nằm yên và bấm nút là tế bào được "sạc pin".

Trước hết cần hiểu rằng ánh sáng đỏ và tia hồng ngoại không phải là một. Chúng cùng nằm trong phổ ánh sáng điện từ nhưng hoạt động ở những bước sóng khác nhau.

Ánh sáng đỏ thường có bước sóng khoảng 620-700 nanomet. Đây là vùng ánh sáng mắt người có thể nhìn thấy. Ánh sáng đỏ chủ yếu tác động ở lớp da nông và trung bì.

Tia hồng ngoại bắt đầu từ khoảng 700 nanomet trở lên và hoàn toàn vô hình với mắt thường. Điểm khác biệt quan trọng nằm ở khả năng xuyên sâu - hồng ngoại gần (Near Infrared) có thể đi sâu hơn vào mô mềm, cơ, khớp và một phần cấu trúc dưới da. Chính vì vậy, hai công nghệ này thường được sử dụng song song thay vì thay thế nhau.

Không phải ngẫu nhiên mà nhóm khách hàng khó tính nhất - phụ nữ trung niên - lại sẵn sàng đầu tư cho liệu pháp này. Những lợi ích mang lại đã vượt ra ngoài ranh giới của một quy trình chăm sóc da thông thường. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam), da phụ nữ chịu tác động mạnh của nội tiết, đặc biệt là giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, khi estrogen giảm khiến số lượng fibroblast hoạt động suy giảm, lớp trung bì mỏng dần và collagen mất nhanh trong vài năm đầu. Trong bối cảnh này, tia hồng ngoại được xem như một công cụ hỗ trợ giúp "kéo lại nền" cho da mà không cần phẫu thuật.

Phục hồi mật độ, giảm nhăn và cải thiện đường nét khuôn mặt

Các nghiên cứu dùng ánh sáng đỏ và cận hồng ngoại dạng mặt nạ hoặc bảng đèn chiếu tuần hoàn cho thấy nhiều chỉ số lão hóa trên da nữ giới được cải thiện sau 2–3 tháng. Bệnh nhân ghi nhận nếp nhăn nông giảm rõ, độ nhám bề mặt giảm, mật độ collagen tăng khi đo bằng siêu âm, và cảm giác da săn chắc hơn.

Một số báo cáo lâm sàng ghi nhận độ sâu nếp nhăn vùng chân chim giảm khoảng 30-40% sau 8-12 tuần, độ đàn hồi tăng hơn 15-20%, mật độ biểu bì - trung bì cũng tăng lên, cho thấy da không chỉ "phẳng" bề mặt mà còn dày hơn từ bên trong. Với thermolifting, nhiều bệnh nhân ghi nhận đường viền hàm rõ hơn, tình trạng chảy xệ nhẹ ở vùng má và bọng mắt được cải thiện sau loạt buổi điều trị, nhờ hiệu ứng co rút collagen và tái cấu trúc trung bì sâu.

Ngoài mặt và cổ, tia hồng ngoại còn được dùng để cải thiện tình trạng da nhăn nheo vùng thân trên, cánh tay, bụng sau sinh - nơi collagen suy yếu khiến da trở nên "nhăn nhúm". Dù vậy, hiệu quả vẫn phụ thuộc rất nhiều vào mức độ lão hóa ban đầu, độ sâu mô đích và tuân thủ liệu trình của từng người.

Không chỉ thẩm mỹ da - tóc, mụn và đau mạn tính cũng được "hưởng lợi"

Ít được nhắc tới trong các quảng cáo làm đẹp, nhưng photobiomodulation bằng ánh sáng đỏ và cận hồng ngoại đã được nghiên cứu khá nhiều trong điều trị rụng tóc, mụn và các bệnh đau mạn tính - vốn gặp nhiều ở phụ nữ.

Với rụng tóc kiểu nội tiết, ánh sáng cận hồng ngoại giúp tăng tuần hoàn nông vùng da đầu, cải thiện cung cấp oxy và dưỡng chất đến nang tóc, kéo dài pha anagen (pha phát triển) và tăng mật độ sợi tóc trên lâm sàng. Trong mụn trứng cá, ánh sáng đỏ kết hợp cận hồng ngoại vừa hỗ trợ giảm tiết dầu, vừa kích hoạt các phân tử porphyrin trong vi khuẩn Cutibacterium acnes, giúp phá vỡ vi khuẩn mà không làm khô, bong tróc da mạnh như các thuốc bôi kinh điển.

Ở nhóm bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, đau lưng mạn, hội chứng xơ cơ hóa (fibromyalgia) hay đau sau phẫu thuật thẩm mỹ, PBM đã được ghi nhận giúp giảm đau, giảm cứng khớp và rút ngắn thời gian lành vết thương trong một số thử nghiệm. Đây là lý do nhiều phòng khám tích hợp tia hồng ngoại vào phác đồ phục hồi chức năng, song phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định và chống chỉ định y khoa.

Trong y học, không có thứ gì là thần dược tuyệt đối. Ánh sáng có thể chữa lành, nhưng cũng có thể hủy hoại nếu dùng sai cách. Điều này đặc biệt đúng với làn da của phụ nữ Việt Nam.

Bác sĩ Huy Hoàng chia sẻ: Đối với người châu Á nói chung và phụ nữ Việt Nam nói riêng, làn da chúng ta thuộc tuýp IV và V trên thang đo sắc tố, tức là lượng hắc tố melanin tự nhiên rất cao và cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ. Việc lạm dụng hoặc dùng sai cách các thiết bị hồng ngoại sinh nhiệt cao vùng mặt là một mối nguy lớn.

Nám da (Melasma) là một bệnh lý sắc tố mạn tính phức tạp. Khi nhiệt độ trên da tăng quá ngưỡng an toàn, phản ứng viêm vi mô xuất hiện, các mạch máu dưới da giãn ra. Hiện tượng này vô tình "đánh thức" các tế bào hắc tố (melanocyte) đang ngủ yên hoạt động điên cuồng. Chúng sản sinh melanin hàng loạt để bảo vệ da, dẫn đến hậu quả là nám bùng phát đậm màu hơn, lan rộng hơn và rất dễ biến thành nám kháng trị, cực kỳ khó sửa sai.

Do đó, bác sĩ Huy Hoàng khuyến cáo những phụ nữ đang bị nám nội tiết, da dễ tăng sắc tố hoặc đang mang thai cần tuyệt đối tránh các thiết bị hồng ngoại sinh nhiệt trực tiếp lên mặt. Nếu muốn sử dụng liệu pháp ánh sáng, hãy ưu tiên các thiết bị ánh sáng đỏ công suất thấp (không sinh nhiệt) và bắt buộc phải kết hợp kem chống nắng phổ rộng có chứa thành phần Iron Oxide (Oxit sắt). Đây là thành phần duy nhất có khả năng cản được ánh sáng nhìn thấy năng lượng cao và tia hồng ngoại, bảo vệ da toàn diện.

Trong y sinh ánh sáng, có một quy luật kinh điển mang tên Định luật Arndt-Schulz (Quá mù ra mưa). Hiểu đơn giản: Một liều lượng ánh sáng vừa đủ sẽ kích thích tế bào chữa lành, nhưng nếu vượt quá ngưỡng, nó sẽ ức chế và phá hủy tế bào.

Nhiều phụ nữ vì nôn nóng làm đẹp đã phạm phải sai lầm tai hại: Đeo mặt nạ LED quá thời gian quy định, thậm chí đeo ngủ quên qua đêm, hoặc tự ý tăng tần suất chiếu. Việc vô độ này không giúp da đẹp nhanh hơn, ngược lại, nó gây ra tình trạng stress oxy hóa, làm sụp đổ nhà máy năng lượng ty thể và giải phóng các enzyme MMPs - những kẻ chuyên đi chặt đứt các sợi collagen khỏe mạnh, khiến da lão hóa nhanh gấp đôi.

Chúng ta cũng cần thừa nhận, ngay cả khi sử dụng đúng chỉ định, tia hồng ngoại vẫn có những giới hạn vật lý không thể vượt qua, đặc biệt khi so sánh với HIFU hay RF. Độ thâm nhập tối đa của dải NIR trong điều trị da thường chỉ đạt khoảng 1-3mm, chủ yếu ở vùng trung bì; trong khi đó, lớp cân cơ nông (SMAS) - yếu tố quyết định độ "sụp" của khuôn mặt trung niên, lại nằm sâu khoảng 4,5mm, là đích tác động của HIFU.

Điều này khiến hồng ngoại khó có thể thay thế HIFU trong các trường hợp chảy xệ sâu như má hóp, nọng cằm lớn, nếp mũi-má sâu; nó phù hợp hơn với nhóm cần cải thiện bề mặt, nâng nhẹ đường nét khi tình trạng chưa quá nặng. Với RF, tia hồng ngoại cũng thua kém về khả năng sinh nhiệt thể tích diện rộng ở trung bì sâu và mô mỡ nông, dù bù lại ở tính "dịu" và ít downtime hơn.