Vụ Mr Pips: Tiếp tục làm rõ hành vi của hơn 1.400 đối tượng trong đường dây

Các bị cáo tại phiên toà. (ảnh: Phùng Anh)

Ngày 5/11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tiếp tục phiên tòa xét xử sơ thẩm 188 bị cáo trong vụ án "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế", xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố trên cả nước, liên quan đến Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm.

Trong phần luận tội và đề nghị mức án ngày, đại diện Viện kiểm sát (VKS) Nhân dân TP Hà Nội đã đề nghị những mức hình phạt nghiêm khắc đối với các bị cáo giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu đường dây lừa đảo và rửa tiền. Trong đó, Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter) cùng bị đề nghị mức án tù chung thân.

Bên cạnh đó, đại diện VKS  cũng đề nghị các mức án có sự phân hóa, thể hiện chính sách khoan hồng đối với những bị cáo giữ vai trò thứ yếu, có mức độ tham gia hạn chế trong vụ án.

Theo đại diện VKS, do giới hạn về thời hạn tố tụng, vụ án vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục điều tra, làm rõ và giải quyết trong giai đoạn 2.

Cụ thể, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ hành vi của hơn 1.400 đối tượng khác trong bộ máy của Phó Đức Nam; hoạt động của các cổng thanh toán trung gian.

Đồng thời, tiếp tục điều tra hành vi có dấu hiệu rửa tiền của những người thân liên quan đến Phó Đức Nam, Lê Khắc Ngọ và Ngô Thị Thêu khi đứng tên nhiều tài sản có giá trị lớn nhưng chưa làm rõ được nguồn tiền hình thành.

Các nội dung này sẽ được cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, làm rõ nhằm giải quyết triệt để vụ án.

Luật sư đưa ra nhiều kiến nghị nhằm giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho các bị cáo

Trong phần tranh luận, luật sư bào chữa cho bị cáo Phó Đức Nam tiếp tục đề nghị Hội đồng xét xử (HĐXX) xem xét trưng cầu giám định tâm thần đối với thân chủ.

Theo luật sư, đề nghị này không nhằm giúp bị cáo trốn tránh trách nhiệm trước pháp luật hay nghĩa vụ khắc phục hậu quả đối với các bị hại.

Luật sư cho rằng, việc giám định tâm thần đối với Phó Đức Nam nhằm xác định rõ những hành vi bị cáo thực hiện khi có đầy đủ khả năng nhận thức, điều khiển hành vi và những hành vi có thể chịu ảnh hưởng của bệnh lý, từ đó xem xét trách nhiệm hình sự phù hợp.

Bên cạnh đó, luật sư cũng đề cập trách nhiệm của Phó Đức Nam đối với các khoản tiền được chuyển vào ví điện tử Ngân Lượng.

Theo luật sư, cần xác định rõ người thực hiện từng giao dịch chuyển tiền để làm căn cứ xem xét trách nhiệm. Đối với những khoản tiền không phải do Phó Đức Nam yêu cầu chuyển, cần tiếp tục làm rõ, tránh quy kết toàn bộ trách nhiệm cho bị cáo.

Luật sư cũng đề nghị xem xét những hành vi của Phó Đức Nam đã bị truy tố trong vụ án khác. Trường hợp có hành vi trùng lặp với vụ án đang được xét xử, cần xác định rõ để tránh việc một hành vi bị xử lý hai lần.

Luật sư cũng cho rằng, bị cáo Phó Đức Nam đã thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra. Đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đáng kể, do đó đề nghị Hội đồng xét xử xem xét, đánh giá đầy đủ khi quyết định hình phạt đối với bị cáo.

Bào chữa cho bị cáo Nguyễn Hòa Bình, luật sư Phạm Hồng Mai phân tích, thân chủ bị truy tố về tội "Rửa tiền" theo quy định tại điểm a, khoản 3, Điều 324 Bộ luật Hình sự, với tình tiết định khung "Tiền, tài sản phạm tội trị giá 500.000.000 đồng trở lên". Trong khi đó, khoản 2 của điều luật này cũng quy định tình tiết định khung "phạm tội 2 lần trở lên".

Theo luật sư Hồng Mai, căn cứ vào số tiền bị cáo buộc đã rửa, việc VKS truy tố Nguyễn Hòa Bình theo khung hình phạt nặng hơn tại khoản 3, Điều 324 Bộ luật Hình sự là phù hợp.

Tuy nhiên, luật sư cho rằng việc VKS tiếp tục đề nghị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "phạm tội 2 lần trở lên" đối với bị cáo là không phù hợp.

Để làm rõ quan điểm, luật sư viện dẫn khoản 2, Điều 52 Bộ luật Hình sự quy định: "Các tình tiết đã được Bộ luật này quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiết tăng nặng".

Đồng thời, Điều 5 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP quy định: "Trường hợp tình tiết định khung đồng thời là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự mà không cùng một khoản định khung của điều luật thì áp dụng tình tiết định khung cao nhất và các tình tiết còn lại không coi là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự".

Từ những căn cứ trên, luật sư đề nghị HĐXX xem xét áp dụng nguyên tắc có lợi cho bị cáo, không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "phạm tội 2 lần trở lên" đối với Nguyễn Hòa Bình.

Tương tự, luật sư bào chữa cho nhiều bị cáo khác trong vụ án cũng đề nghị HĐXX không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "phạm tội 2 lần trở lên" đối với thân chủ của mình.

Luật sư Nguyễn Đức Thịnh, bào chữa cho bị cáo Nguyễn Quang Độ (quản lý văn phòng tại số 72 Trần Đăng Ninh thuộc hệ thống công ty của Mr Pips), đề nghị HĐXX và đại diện VKS xem xét không áp dụng tình tiết "phạm tội có tổ chức" là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với bị cáo.

Theo luật sư Thịnh, đây đã là tình tiết định khung của tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", do đó không thể tiếp tục sử dụng tình tiết định khung ở khoản thấp hơn để xác định là một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự độc lập.

Tại phiên tòa, bị cáo Nguyễn Hòa Bình khai, sau khi nhận được các công văn xác minh của Cơ quan điều tra và đơn thư khiếu nại liên quan đến các sàn Forex của Phó Đức Nam, bị cáo đã yêu cầu nhân viên thống kê những ví điện tử có rủi ro để thực hiện các biện pháp kiểm soát.

Cụ thể, Bình yêu cầu xác minh danh tính khách hàng (KYC), cung cấp giấy tờ đăng ký kinh doanh và bảo đảm tài khoản ngân hàng nhận tiền rút trùng khớp với thông tin đăng ký kinh doanh. Đồng thời, bị cáo yêu cầu thực hiện ký quỹ bằng cách trích một tỷ lệ phần trăm trên số tiền khách hàng nạp vào ví Ngân Lượng.

Theo luật sư Phạm Hồng Mai, những biện pháp trên nhằm bảo đảm nguồn tiền hoàn trả cho các bị hại, góp phần ngăn chặn và giảm bớt thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra.

Bên cạnh đó, sau khi nhận thấy các sàn Forex của Phó Đức Nam có quá nhiều khiếu nại, phản ánh về dấu hiệu lừa đảo, năm 2022, bị cáo Nguyễn Hòa Bình đã chủ động ngừng cung cấp dịch vụ thanh toán cho tất cả các sàn Forex này. Trong khi đó, đến năm 2024, Phó Đức Nam mới bị Cơ quan công an khởi tố, điều tra.

Liên quan đến việc khắc phục hậu quả vụ án, luật sư bào chữa đề nghị các cơ quan tiến hành tố tụng tiếp tục xác minh, làm rõ liệu còn tiền của các bị hại tại các cổng trung gian thanh toán hay không, từ đó có biện pháp thu hồi, hoàn trả sớm nhất trong trường hợp các bị cáo không khắc phục đầy đủ hậu quả vụ án.

Bào chữa cho bị cáo Nguyễn Thanh Phong, luật sư dẫn lại lời khai của Phó Đức Nam tại phiên tòa, theo đó Nam khẳng định chưa từng nói với Phong về việc sử dụng các sàn giao dịch để chiếm đoạt tiền của khách hàng. Bị cáo Phong cũng chưa từng đến các văn phòng do Nam điều hành. Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX và đại diện VKS xem xét lại căn cứ buộc tội thân chủ về hai tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và "Rửa tiền".

Liên quan đến cáo buộc tham gia tổ tư vấn giúp sức cho Phó Đức Nam, luật sư cho rằng không tồn tại tổ chức có sự phân công nhiệm vụ cụ thể. Những trao đổi giữa Nam với Nguyễn Bá Sơn và Phạm Trường Sơn đều được thực hiện riêng, không có sự tham gia của Nguyễn Thanh Phong.

Đối với nhóm Telegram "Đầu tư rượu vang", luật sư cho biết chưa có dữ liệu tin nhắn chứng minh nhóm này được thành lập nhằm phục vụ hoạt động lừa đảo.

Trước đó, khai tại tòa, Phó Đức Nam xác nhận không thành lập tổ tư vấn, không phân chia chức danh tổ trưởng, tổ phó; tên gọi các nhóm đều do Nam tự nghĩ ra. Nam chỉ nhờ Nguyễn Thanh Phong, Phạm Trường Sơn và Nguyễn Bá Sơn tìm hiểu các quy định pháp luật Việt Nam để đăng ký giấy phép hoạt động và trả tiền cho công việc này.

Về tội "Rửa tiền", luật sư cho rằng Nguyễn Thanh Phong không biết khoản tiền 1 tỷ đồng mà Phó Đức Nam góp để mua 4 thửa đất tại Tây Ninh có nguồn gốc từ hoạt động phạm tội. Bản thân Nam cũng khai tại tòa rằng không nói cho Phong biết nguồn gốc số tiền trên.

Đề cập đến nhân thân của bị cáo, luật sư cho biết Nguyễn Thanh Phong xuất thân trong gia đình nông dân có hoàn cảnh khó khăn, nhưng đã nỗ lực học tập, từng đảm nhiệm vị trí công tác quan trọng và được tặng nhiều huy chương, bằng khen. Bị cáo cũng tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, hiến máu nhân đạo.

Ngoài ra, mặc dù không thừa nhận khoản tiền nhận từ Phó Đức Nam là tiền công giúp sức cho hoạt động lừa đảo, Nguyễn Thanh Phong vẫn nhờ gia đình nộp lại hơn 1 tỷ đồng trong thời gian bị tạm giam.

Trên cơ sở những lập luận nêu trên, luật sư đề nghị HĐXX xem xét, đánh giá lại hành vi và trách nhiệm hình sự của bị cáo Nguyễn Thanh Phong.