Không phải sầu riêng, một báu vật triệu đô của Việt Nam khiến Trung Quốc, Mỹ cực mê: xuất khẩu hơn 1 tỷ USD, diện tích trồng gần 200.000 ha

Theo dữ liệu thống kê từ Cục Hải quan, xuất khẩu dừa của Việt Nam đạt hơn 533 triệu USD trong năm 2025, tăng hơn 36% so với cùng kỳ. Thị phần do đó tăng từ 5,5% trong năm 2024 lên 6,2% trong năm 2025, chỉ xếp sau mặt hàng sầu riêng.

Ngoài dừa tươi, dừa khô, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 100 sản phẩm chế biến từ dừa, như dầu dừa, nước dừa đóng hộp, cơm dừa sấy… đến hơn hàng chục quốc gia và vùng lãnh thổ. Như vậy, xuất khẩu dừa và các sản phẩm từ dừa của Việt Nam đạt khoảng 1,15 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ ba thế giới, chỉ sau Philippines và Indonesia.

Dừa là một trong 6 cây công nghiệp chủ lực theo đề án phát triển cây công nghiệp chủ lực đến năm 2030 và thị trường xuất khẩu cũng ngày càng mở rộng. Từ giữa tháng 8/2024, dừa tươi Việt Nam chính thức được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Đây là thị trường tiêu thụ dừa lớn trên thế giới, khoảng 4 tỷ quả/năm, trong đó có khoảng 2,6 tỷ quả tươi, mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam.

Bên cạnh Trung Quốc, Mỹ là thị trường lớn tiêu thụ dừa do nhu cầu tăng mạnh từ các chuỗi bán lẻ và ngành đồ uống. Xuất khẩu dừa sang Mỹ chiếm gần 26% tổng kim ngạch xuất khẩu dừa của Việt Nam. Ngoài ra, Tây Ban Nha cũng tăng cường nhập khẩu dừa Việt Nam thời gian qua.

Sau khi hợp nhất, tỉnh Vĩnh Long có diện tích dừa chiếm hơn 50% diện tích dừa cả nước (gần 120.000ha, với khoảng 22 triệu cây), trở thành cây chủ lực của tỉnh. Bình quân, gần 270.000 hộ nông dân trồng dừa ở Vĩnh Long có thu nhập ổn định từ 100-150 triệu đồng/ha/năm.

Trong nhóm cây công nghiệp dài ngày, dừa có diện tích đứng thứ 4, chỉ sau cao su, cà phê và điều. Tuy nhiên, 10 năm về trước, dừa hoàn toàn không có vị trí trên bản đồ xuất khẩu. Bằng sự nỗ lực tự thân, đến năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của ngành dừa đã xấp xỉ 1 tỷ USD. Đầu năm 2024, dừa vào nhóm phát triển cây công nghiệp chủ lực quốc gia.

Sự chuyển mình này được thúc đẩy bởi sự phát triển của hơn hàng trăm cơ sở chế biến, trong đó 80 doanh nghiệp tập trung vào chế biến sâu, cùng với sự xuất hiện của các trang trại dừa quy mô lớn. Dừa xiêm, với hương vị ngọt thanh đặc trưng, đã được cấp chỉ dẫn địa lý tại Bến Tre. Các sản phẩm đa dạng từ dừa, như xơ dừa, lá dừa và giá thể nông nghiệp, cũng mở ra tiềm năng lớn trong ngành chế biến và mỹ nghệ. 

Tuy nhiên, ngành dừa Việt Nam cũng đối mặt không ít thách thức từ tập quán sản xuất truyền thống, biến đổi khí hậu, sâu bệnh, biến độ của giá cả thị trường...

Dừa đang được xem là “siêu thực phẩm toàn cầu”, với thị trường thế giới dự kiến tăng trưởng từ 3,5 tỷ USD (2023) lên 8,2 tỷ USD (2032). Trong bối cảnh đó, Việt Nam - nhà sản xuất dừa lớn thứ 7 thế giới - đã tận dụng cơ hội bằng một chiến lược phát triển rõ ràng:

Thứ nhất là chính sách ưu tiên quốc gia. Chính phủ Việt Nam xếp dừa vào nhóm 6 cây công nghiệp chủ lực, được hưởng hỗ trợ đặc biệt về đất đai, tín dụng và xúc tiến thương mại. Bên cạnh đó, vị trí địa lý gần Trung Quốc giúp Việt Nam rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics, mang lại lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với các đối thủ, đặc biệt là Thái Lan.

“Thị trường Trung Quốc, vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào nguồn cung Thái Lan, nay đã chuyển mạnh sang nhập từ Việt Nam,” ông Tattawin Saruno, học giả độc lập và chuyên gia về quản lý nông nghiệp Thái Lan, nhận định.