Hậu vận không phải do số: 5 thói quen tuổi trung niên quyết định bạn già đi trong sung túc hay khổ sở

Có người ngoài 60 tuổi vẫn khỏe mạnh, có khoản tiền dự phòng, có bạn bè để gặp gỡ, con cái tôn trọng và mỗi ngày có việc để làm. Cũng có người cùng tuổi lại thường xuyên đau ốm, phụ thuộc vào con cháu, lo lắng chuyện tiền bạc và cảm thấy cuộc sống ngày càng thu hẹp. Chúng ta thường gọi đó là "số sướng" hay "số khổ", nhưng thực tế không phải mọi khác biệt đều có thể giải thích bằng số phận.

Tổ chức Y tế Thế giới cho rằng quá trình lão hóa khỏe mạnh chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường sống và những hành vi được duy trì trong suốt cuộc đời. Ăn uống cân bằng, vận động thường xuyên, không hút thuốc và duy trì các mối quan hệ xã hội đều góp phần bảo vệ sức khỏe và khả năng độc lập khi tuổi cao.

Bởi vậy, nếu muốn nói về "hậu vận", có lẽ nên nhìn vào những gì một người đang làm mỗi ngày thay vì chỉ nhìn vào tuổi tác hay vận mệnh. Đặc biệt từ tuổi trung niên, 5 thói quen dưới đây càng đáng được chú ý.

1. Biết giữ sức khỏe trước khi cơ thể bắt mình phải giữ

Một trong những sai lầm phổ biến ở tuổi trung niên là chỉ quan tâm đến sức khỏe khi cơ thể đã xuất hiện vấn đề. Nhiều người có thể sẵn sàng bỏ tiền mua một món đồ đắt tiền nhưng lại ngại dành thời gian vận động, ăn uống điều độ hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Trong khi đó, sức khỏe chính là một dạng "tài sản" quyết định rất nhiều đến chất lượng cuộc sống về sau. Khi còn khỏe, một người có thể tự đi lại, làm việc, chăm sóc bản thân, gặp gỡ bạn bè và tận hưởng những điều mình thích. Khi sức khỏe suy giảm nghiêm trọng, tiền bạc dù có nhiều cũng chưa chắc mua lại được sự chủ động trong sinh hoạt.

Vì thế, tuổi trung niên nên hình thành một thói quen khá đơn giản: Coi việc chăm sóc sức khỏe là khoản đầu tư bắt buộc chứ không phải khoản chi phụ. Ăn uống cân bằng, vận động đều đặn, ngủ đủ và hạn chế những thói quen gây hại là những việc có thể bắt đầu từ hôm nay. NIA cũng nhấn mạnh rằng hoạt động thể chất thường xuyên giúp hỗ trợ khả năng vận động, giấc ngủ, tâm trạng và khả năng sống độc lập khi lớn tuổi.

2. Không tiêu hết tiền chỉ để chứng minh mình đang sống tốt

Tuổi trung niên thường là giai đoạn thu nhập tương đối ổn định nhưng cũng có rất nhiều khoản phải lo: Nhà cửa, con cái, cha mẹ, các mối quan hệ xã hội và những nhu cầu cá nhân.

Một người có thể kiếm được khá nhiều tiền nhưng nếu hình thành thói quen kiếm bao nhiêu tiêu bấy nhiêu, về lâu dài vẫn dễ rơi vào thế bị động. Đến khi nghỉ hưu hoặc thu nhập giảm, những khoản chi từng rất bình thường lại trở thành áp lực.

Sống sung túc về sau không nhất thiết đồng nghĩa với việc hiện tại phải sống kham khổ. Điều quan trọng hơn là biết phân biệt giữa thứ mình thực sự cần và thứ mình mua chỉ vì muốn bằng người khác.

Một khoản tiền nhỏ được giữ lại đều đặn trong nhiều năm có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn. Tuổi trung niên nên có quỹ dự phòng, kiểm soát nợ và dành một phần thu nhập cho những mục tiêu dài hạn. Khi không phải sống trong nỗi lo "tháng sau lấy đâu ra tiền", con người cũng có nhiều tự do hơn để lựa chọn cách sống khi về già.

3. Đừng bỏ cuộc với việc học chỉ vì đã qua tuổi 40

Có một kiểu "nghèo" không đến từ việc thiếu tiền ngay lập tức mà đến từ việc không còn khả năng tạo ra giá trị mới.

Một người bước vào tuổi 40 và nghĩ rằng mình đã quá già để học thêm, thay đổi kỹ năng hoặc thử một công việc mới có thể vô tình tự thu hẹp những lựa chọn của chính mình. Trong khi đó, công nghệ, thị trường lao động và cách kiếm tiền thay đổi liên tục.

Giữ thói quen học một điều mới, cập nhật kiến thức nghề nghiệp, sử dụng công nghệ tốt hơn hoặc phát triển một kỹ năng có thể tạo thêm thu nhập là cách chuẩn bị khá thực tế cho tương lai.

Không nhất thiết phải học những thứ quá lớn lao. Có thể là một ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ, nấu ăn, làm vườn, viết lách, thiết kế hoặc bất cứ lĩnh vực nào khiến bạn hứng thú. Điều quan trọng là đừng để tuổi tác trở thành lý do khiến mình ngừng phát triển.

4. Giữ những mối quan hệ tử tế, đừng để về già chỉ còn một mình

Tiền bạc rất quan trọng, nhưng một cuộc sống đủ đầy không chỉ được đo bằng số dư tài khoản.

Càng lớn tuổi, mạng lưới quan hệ của con người càng có nguy cơ thu hẹp. Con cái có cuộc sống riêng, đồng nghiệp thay đổi, bạn bè chuyển đi hoặc mỗi người bận rộn với gia đình của mình. Nếu nhiều năm chỉ tập trung vào công việc mà bỏ quên bạn bè, người thân và cộng đồng, một người có thể sở hữu tài chính khá tốt nhưng lại cảm thấy cô độc.

WHO và NIA đều nhấn mạnh vai trò của kết nối xã hội đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Cô lập xã hội và cô đơn có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong khi những hoạt động có ý nghĩa cùng gia đình, bạn bè hoặc cộng đồng có thể giúp duy trì cảm giác gắn kết và mục đích sống.

Vì vậy, hãy giữ liên lạc với một vài người thật sự quan trọng. Thỉnh thoảng ăn một bữa cơm cùng bạn cũ, gọi điện cho người thân, tham gia một nhóm có chung sở thích hoặc đơn giản là duy trì một thú vui có thể gặp gỡ những người khác. Hậu vận nhiều khi không chỉ là "có bao nhiêu tiền", mà còn là lúc cần có ai để gọi điện và lúc vui có người để chia sẻ.

5. Bỏ thói quen sống trong nóng giận, hơn thua và lo lắng

Một người dành phần lớn tuổi trung niên để tức giận vì người khác, so sánh mình với người khác hoặc cố chứng minh mình không thua kém ai thường sẽ rất mệt mỏi.

Càng lớn tuổi, con người càng nhận ra có những chuyện không đáng để tranh cãi đến cùng. Một mối quan hệ không phù hợp có thể buông. Một cuộc tranh luận không cần thắng có thể bỏ qua. Một lời nói khó nghe không nhất thiết phải mang theo nhiều năm.

Đây không phải là chuyện trở nên nhu nhược hay mặc kệ mọi thứ. Đó là khả năng biết lựa chọn thứ đáng để mình tiêu hao năng lượng.

Sự bình tĩnh cũng giúp một người đưa ra quyết định tài chính và công việc tốt hơn. Không mua một món đồ chỉ vì đang buồn, không đầu tư chỉ vì nghe người khác khoe lợi nhuận, không nghỉ việc trong lúc nóng giận hay cho người khác vay tiền chỉ vì ngại từ chối đều là những cách rất thực tế để bảo vệ cuộc sống của mình.

Đến một độ tuổi nhất định, "sung túc" không còn chỉ là có một ngôi nhà đẹp hay tài khoản nhiều tiền. Đó còn là cơ thể đủ khỏe để tự chăm sóc mình, tài chính đủ vững để không phải phụ thuộc, đầu óc đủ tỉnh để không bị cuốn theo người khác và bên cạnh vẫn có những người thật lòng.

Hậu vận vì thế không hoàn toàn là một món quà được định sẵn. Có những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát của chúng ta, nhưng cũng có rất nhiều thứ được hình thành từ những lựa chọn nhỏ lặp đi lặp lại trong hàng chục năm. Tuổi trung niên chính là giai đoạn thích hợp để nhìn lại: Mình đang tiêu tiền thế nào, chăm sóc cơ thể ra sao, đang giữ những mối quan hệ nào và còn muốn học thêm điều gì?

Bởi cuộc sống về sau thường không được quyết định bởi một ngày may mắn, mà được tích lũy từ cách chúng ta sống trong rất nhiều ngày bình thường.