Đừng đợi đến khi không thể ngồi xổm hay leo cầu thang mới lo giữ đầu gối: 5 dấu hiệu cảnh báo khớp gối đang lão hóa

Không ít người chỉ bắt đầu quan tâm đến sức khỏe khớp gối khi việc đi cầu thang trở nên khó khăn, ngồi xuống đứng lên cũng đau nhức, hay mỗi lần trở trời là đầu gối âm ỉ suốt cả ngày. Thực tế, quá trình lão hóa khớp thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện những cơn đau rõ rệt.

Khớp gối là khớp chịu lực lớn nhất của cơ thể. Mỗi bước đi, mỗi lần đứng lên, ngồi xuống hay chạy nhảy đều khiến khớp phải gánh một áp lực rất lớn. Theo thời gian, lớp sụn khớp dần bị bào mòn, lượng dịch khớp giảm, các gai xương có thể hình thành, làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối - căn bệnh rất phổ biến ở người trung niên và cao tuổi.

5 dấu hiệu cho thấy khớp gối có thể đang lão hóa

1. Đau hoặc "khụy" gối khi lên xuống cầu thang

Đây là một trong những dấu hiệu sớm của tình trạng mòn sụn khớp.

Khi lớp sụn bảo vệ đầu xương bị tổn thương, các bề mặt xương cọ xát trực tiếp với nhau, gây đau, đồng thời làm các nhóm cơ quanh gối yếu đi, tạo cảm giác chân bị khụy hoặc mất lực.

Nếu đầu gối chỉ đau khi leo cầu thang, ngồi xổm hoặc đứng lên nhưng lại đỡ hơn khi đi trên mặt phẳng, bạn không nên chủ quan vì đây có thể là biểu hiện của tổn thương sụn khớp.

2. Cứng khớp sau khi ngồi lâu hoặc mới ngủ dậy

Nhiều người cảm thấy đầu gối "khô cứng", phải đi lại vài phút mới vận động bình thường. Đây là dấu hiệu điển hình cho thấy dịch khớp - chất bôi trơn tự nhiên của khớp - đang giảm dần.

Khi tuổi càng cao, lượng dịch khớp tiết ra ít hơn và độ nhớt thay đổi khiến việc vận động trở nên khó khăn.

Một cách tự kiểm tra khá đơn giản là sau khi ngồi yên khoảng một giờ, đứng dậy và duỗi thẳng chân. Nếu phải mất hơn 30 giây mới cảm thấy đầu gối hoạt động bình thường, bạn nên đi khám chuyên khoa cơ xương khớp.

3. Đầu gối đau mỗi khi trời trở lạnh hoặc thay đổi thời tiết

Không ít người nói vui rằng đầu gối "dự báo thời tiết còn chính xác hơn điện thoại".

Thực tế, khi sụn khớp bị mòn, các đầu dây thần kinh quanh khớp trở nên nhạy cảm hơn với sự thay đổi của nhiệt độ và áp suất không khí. Thời tiết lạnh hoặc mưa khiến mạch máu co lại, tuần hoàn máu kém hơn, từ đó làm cơn đau rõ rệt hơn.

4. Đầu gối to bất thường, sờ thấy cứng

Nếu một bên đầu gối to hơn bên còn lại, sờ thấy phần cứng ở mặt trong hoặc mặt ngoài khớp, rất có thể đó là dấu hiệu của gai xương.

Gai xương hình thành khi cơ thể cố gắng "gia cố" khớp đã bị thoái hóa. Tuy nhiên, khi phát triển quá mức, chúng có thể cọ xát vào các mô mềm xung quanh, gây đau, sưng và hạn chế vận động.

5. Đau dữ dội về đêm hoặc xuất hiện tình trạng "kẹt khớp"

Những cơn đau như chuột rút xuất hiện vào ban đêm, kèm theo cảm giác đầu gối đột ngột không thể duỗi hoặc gập hoàn toàn có thể liên quan đến tổn thương sụn chêm.

Sụn chêm đóng vai trò như "tấm đệm giảm xóc" của khớp gối. Khi tuổi tác tăng lên, cấu trúc này mất dần tính đàn hồi và dễ bị rách ngay cả trong những động tác xoay người hoặc ngồi xổm.

Nếu xuất hiện tình trạng kẹt khớp hoặc đau dữ dội kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Những người có nguy cơ thoái hóa khớp gối cao hơn

Một số nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý đến sức khỏe khớp gối từ sớm gồm:

Người thừa cân, béo phì: Mỗi 1kg cân nặng tăng thêm có thể khiến khớp gối phải chịu tải trọng gấp khoảng 3-4 lần khi đi lại. Người béo phì có nguy cơ thoái hóa khớp gối cao hơn nhiều so với người có cân nặng bình thường.

Người thường xuyên chơi các môn thể thao chịu tải: Chạy bộ đường dài, leo núi, nhảy hoặc tập squat cường độ cao trong thời gian dài có thể khiến sụn khớp mòn nhanh hơn nếu không tập đúng kỹ thuật.

Người có tiền sử gia đình mắc thoái hóa khớp: Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Những người thuộc nhóm này nên chủ động khám cơ xương khớp định kỳ từ khoảng 40 tuổi.

Phụ nữ sau mãn kinh: Sự suy giảm estrogen khiến tốc độ mất sụn và mất xương diễn ra nhanh hơn, làm tăng nguy cơ đau khớp, thoái hóa khớp và loãng xương. Làm gì để bảo vệ khớp gối ngay từ hôm nay?

Các chuyên gia khuyến cáo việc chăm sóc khớp gối nên bắt đầu từ khi chưa xuất hiện tổn thương nghiêm trọng. Điều trị càng sớm càng giúp làm chậm quá trình thoái hóa.

Duy trì các bài tập giúp tăng sức mạnh cơ quanh gối

Những bài tập nhẹ nhàng như: Nâng chân thẳng khi nằm; Squat dựa tường với biên độ phù hợp; Bơi lội; Đạp xe nhẹ nhàng... giúp tăng cường cơ đùi và cơ mông, từ đó giảm áp lực trực tiếp lên khớp gối.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Một số dưỡng chất có thể được bác sĩ cân nhắc bổ sung khi cần thiết gồm:

Vitamin D và canxi để duy trì sức khỏe xương.

Omega-3 giúp hỗ trợ giảm phản ứng viêm.

Glucosamine hoặc chondroitin có thể phù hợp với một số trường hợp, tuy nhiên hiệu quả còn khác nhau giữa từng người và nên sử dụng theo tư vấn của bác sĩ.

Áp dụng vật lý trị liệu đúng cách

Tùy từng tình trạng, người bệnh có thể được chỉ định:

Chườm nóng để giảm đau mạn tính. Chườm lạnh khi khớp sưng sau chấn thương. Điện xung giảm đau (TENS) dưới hướng dẫn của nhân viên y tế.

Ngoài ra, nẹp gối, miếng lót chỉnh hình hoặc gậy chống cũng có thể giúp giảm tải cho khớp trong một số trường hợp.

Khi nào cần đi khám?

Nếu đau đầu gối kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt hằng ngày, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài.

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị, tiêm nội khớp, phục hồi chức năng hoặc can thiệp ngoại khoa khi khớp đã tổn thương nặng và các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả.

Điều quan trọng là đừng đợi đến khi đầu gối "kêu cứu" mới bắt đầu chăm sóc. Phát hiện sớm những dấu hiệu lão hóa và thay đổi lối sống kịp thời chính là cách hiệu quả nhất để giữ cho khớp gối khỏe mạnh và duy trì khả năng vận động khi tuổi ngày càng cao.