Đau đến mất ngủ nhiều đêm, bệnh zona thần kinh không còn là "bệnh của người già": Cảnh báo 4 dấu hiệu miễn dịch suy yếu mà người trẻ dễ bỏ qua
Zona thần kinh không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người cao tuổi. Lối sống thiếu ngủ, áp lực kéo dài và sức khỏe bị bào mòn đang khiến ngày càng nhiều người trẻ trở thành đối tượng dễ mắc bệnh.
Nhiều người vẫn cho rằng zona thần kinh (giời leo) là căn bệnh chỉ gặp ở người lớn tuổi. Không ít người còn nghĩ chỉ khi trên da xuất hiện những chùm mụn nước mới là mắc bệnh, và khi các nốt phồng rộp đóng vảy thì coi như đã khỏi hoàn toàn.
Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết thực tế đang thay đổi nhanh chóng. Trong vài năm gần đây, người trẻ ở độ tuổi 20-40, đặc biệt là dân văn phòng, người thường xuyên thức khuya hoặc chịu nhiều áp lực công việc, đang có xu hướng mắc zona thần kinh nhiều hơn trước.
Điều đáng lo ngại là căn bệnh này không chỉ gây tổn thương da. Ở nhiều trường hợp, cơn đau thần kinh xuất hiện trước khi nổi ban, dễ bị nhầm với các bệnh lý khác, khiến người bệnh bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị. Thậm chí, một số người còn phải chịu đau dây thần kinh kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi tổn thương da đã lành.
Zona thần kinh thực chất là sự "thức tỉnh" của virus từng gây bệnh thủy đậu
Zona thần kinh do virus Varicella-zoster - cũng chính là virus gây bệnh thủy đậu - gây ra.
Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà sẽ ẩn náu trong các hạch thần kinh suốt nhiều năm, thậm chí hàng chục năm mà không gây triệu chứng.
Khi hệ miễn dịch suy giảm, virus có thể tái hoạt động, di chuyển dọc theo dây thần kinh và gây viêm. Kết quả là người bệnh xuất hiện các cơn đau dữ dội, sau đó là những chùm mụn nước đặc trưng trên da.
Nói cách khác, zona thần kinh không đơn thuần là bệnh ngoài da, mà phản ánh sự suy giảm khả năng kiểm soát virus của hệ miễn dịch.
4 dấu hiệu có thể xuất hiện trước khi nổi mụn nước
Theo các bác sĩ, zona thần kinh thường "đánh lừa" người bệnh vì triệu chứng ban đầu rất giống nhiều bệnh lý thông thường.
Điểm đặc trưng quan trọng là các triệu chứng thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể, hiếm khi xảy ra đồng thời ở cả hai bên.
1. Đau rát hoặc đau như kim châm ở một bên cơ thể
Đây là dấu hiệu sớm và phổ biến nhất.
Người bệnh có thể cảm thấy vùng da ở ngực, lưng, bụng hoặc mặt bỗng nhiên đau rát, nóng bỏng hoặc đau nhói như kim châm dù hoàn toàn không bị va đập hay dị ứng.
Thậm chí, chỉ cần quần áo cọ xát hoặc chạm nhẹ cũng khiến cơn đau tăng lên, trong khi bề mặt da vẫn chưa có bất kỳ tổn thương nào.
2. Tê bì, ngứa hoặc cảm giác có vật gì bò dưới da
Một số người không đau dữ dội mà chỉ cảm thấy:
Da tê bất thường. Ngứa dai dẳng. Căng tức. Có cảm giác như côn trùng bò dưới da.
Những biểu hiện này thường xuất hiện vài ngày trước khi ban đỏ và mụn nước hình thành.
3. Sốt nhẹ, mệt mỏi như cảm cúm
Khi virus bắt đầu hoạt động trở lại, cơ thể có thể xuất hiện phản ứng viêm nhẹ với các biểu hiện như:
Sốt nhẹ. Đau nhức toàn thân. Mệt mỏi. Buồn ngủ. Giảm sức tập trung.
Nhiều người nhầm đây là cảm lạnh hoặc cảm cúm thông thường nên bỏ qua các dấu hiệu đau khu trú trên da.
4. Đau kéo dài nhưng không tìm được nguyên nhân
Không ít trường hợp được khám vì đau ngực, đau lưng, đau vai hoặc đau vùng bụng mà chưa phát hiện nguyên nhân. Chỉ vài ngày sau, vùng da tương ứng mới bắt đầu nổi các chùm mụn nước và được chẩn đoán mắc zona thần kinh.
Vì sao người trẻ ngày càng dễ mắc zona thần kinh?
Các chuyên gia cho rằng virus không trở nên nguy hiểm hơn, mà chính lối sống hiện đại khiến hệ miễn dịch của nhiều người trẻ bị suy giảm.
Thức khuya kéo dài
Ban đêm là thời điểm hệ miễn dịch phục hồi và kiểm soát các virus đang tồn tại trong cơ thể.
Việc thường xuyên ngủ muộn hoặc thiếu ngủ có thể làm giảm khả năng chống virus, tạo điều kiện để virus Varicella-zoster tái hoạt động.
Căng thẳng kéo dài
Stress, lo âu và áp lực công việc kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch.
Nhiều bệnh nhân được ghi nhận khởi phát zona thần kinh sau thời gian làm việc quá sức, thi cử hoặc trải qua các biến cố tâm lý.
Cơ thể bị quá tải
Làm việc liên tục, ít vận động hoặc ngược lại tập luyện quá sức đều có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, làm suy yếu hàng rào miễn dịch.
Sau khi mắc bệnh hoặc chuyển mùa
Cảm cúm, nhiễm trùng hoặc những đợt thời tiết thay đổi đột ngột cũng có thể khiến sức đề kháng suy giảm tạm thời, tạo cơ hội để virus tái hoạt động.
"72 giờ vàng" quyết định hiệu quả điều trị
Các bác sĩ khuyến cáo, nếu xuất hiện đau rát một bên cơ thể kèm theo ban đỏ hoặc mụn nước, người bệnh nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Điều trị bằng thuốc kháng virus trong vòng 72 giờ đầu kể từ khi phát ban được xem là "thời gian vàng", giúp:
Hạn chế virus nhân lên. Rút ngắn thời gian mắc bệnh. Giảm mức độ tổn thương thần kinh. Giảm nguy cơ đau thần kinh sau zona.
Trong thời gian điều trị, người bệnh cần giữ vùng da tổn thương sạch và khô, không chọc vỡ mụn nước, mặc quần áo rộng, tránh cọ xát lên vùng da bị bệnh.
Zona thần kinh có lây không?
Zona thần kinh không lây trực tiếp từ người này sang người khác dưới dạng bệnh zona.
Tuy nhiên, dịch trong các mụn nước chứa virus Varicella-zoster. Người chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vaccine phòng thủy đậu có thể bị lây virus và phát triển thành bệnh thủy đậu khi tiếp xúc trực tiếp với dịch này.
Do đó, người mắc zona nên hạn chế tiếp xúc gần với:
Phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch với thủy đậu.
Trẻ sơ sinh.
Người suy giảm miễn dịch.
Đồng thời không dùng chung khăn tắm, quần áo hoặc các vật dụng cá nhân cho đến khi các tổn thương da khô và đóng vảy hoàn toàn.
Làm gì để phòng ngừabệnh Zona thần kinh?
Các chuyên gia cho rằng, phòng bệnh vẫn là giải pháp hiệu quả nhất.
Tiêm vaccine
Hiện nay, vaccine phòng zona thần kinh được xem là biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như giảm biến chứng đau thần kinh sau zona.
Tại Việt Nam, vaccine được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và một số nhóm có nguy cơ cao theo chỉ định của bác sĩ.
Duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh
Một số thói quen giúp tăng cường sức khỏe miễn dịch gồm:
Ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm. Ăn uống cân đối, bổ sung đầy đủ protein, vitamin và khoáng chất. Duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mức trung bình mỗi tuần. Quản lý căng thẳng bằng các phương pháp phù hợp như thiền, hít thở sâu hoặc vận động.
Kiểm soát tốt bệnh nền
Người mắc đái tháo đường, bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để hạn chế nguy cơ bùng phát bệnh.
Bệnh zona không bao giờ chỉ là một bệnh ngoài da đơn giản; đó là dấu hiệu cảnh báo về sự suy yếu của hệ miễn dịch. Bệnh này không phân biệt tuổi tác, mà chỉ ảnh hưởng đến những người có hệ miễn dịch yếu và những người thường xuyên làm việc quá sức. Bằng cách từ bỏ những quan niệm lỗi thời, chú ý đến những cơn đau nhẹ hoặc bất thường ở một bên cơ thể, duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh và thực hiện các biện pháp phòng ngừa khoa học, người ta hoàn toàn có thể tránh được cơn đau thần kinh khó chịu này.