Đột quỵ ngày càng trẻ hóa: Không chỉ ăn mặn, 2 loại rau quen thuộc này cũng nên hạn chế

Khi nhắc đến phòng ngừa đột quỵ, nhiều người lập tức nghĩ đến việc giảm muối. Đây là một trong những thay đổi quan trọng, bởi ăn quá nhiều natri có thể làm tăng huyết áp, trong khi tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Điều đáng nói là natri không chỉ nằm trong lọ muối mà còn xuất hiện trong nước mắm, nước tương, nước dùng, gia vị chế biến sẵn và nhiều món ăn được sử dụng thường xuyên.

Và đây chính là lý do một số món rau tưởng như "ăn bao nhiêu cũng được" lại cần được chú ý.

Rau củ muối chua: Món ăn nhỏ nhưng không nhỏ về lượng muối

Dưa cải, cà muối, dưa chuột muối, kim chi hay các loại rau củ ngâm mặn là món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình. Chỉ cần một chút dưa muối ăn kèm cháo, cơm hoặc thịt cá, bữa ăn đã trở nên đậm đà và dễ ăn hơn. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chính nguyên liệu được sử dụng để bảo quản và tạo vị cho những món này: muối.

Rau củ muối chua thường được ngâm trong môi trường có hàm lượng muối tương đối cao. Vì vậy, ăn một lượng nhỏ nhưng thường xuyên vẫn có thể góp phần làm tăng tổng lượng natri trong ngày.

Đặc biệt, nhiều người có thói quen ăn dưa muối vào buổi sáng, sau đó tiếp tục sử dụng nước mắm, nước tương, bột canh hoặc các loại gia vị mặn trong bữa trưa và tối. Khi cộng tất cả lại, lượng natri có thể vượt xa mức khuyến nghị mà người ăn không hề nhận ra.

WHO cũng cảnh báo phần lớn mọi người thường không nhận biết đầy đủ lượng muối mình tiêu thụ, bởi natri có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau chứ không chỉ từ muối ăn trực tiếp.

Điều này càng đáng lưu ý với người đã có tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận.

Một quan niệm khác cũng cần thay đổi là "đồ tự muối ở nhà chắc chắn lành hơn". Thực tế, tự làm không đồng nghĩa với ít muối. Nếu nêm theo cảm tính hoặc cho nhiều muối để bảo quản lâu, món ăn vẫn có thể chứa lượng natri đáng kể.

Rau tươi nhưng chiên, xào ngập dầu cũng không còn "nhẹ bụng"

Nhóm thứ hai dễ bị bỏ qua chính là rau củ được chế biến với quá nhiều dầu mỡ.

Nhiều người có suy nghĩ khá đơn giản: "Ăn rau thì tốt, nên món rau nào cũng tốt". Nhưng giá trị của thực phẩm không chỉ phụ thuộc vào nguyên liệu mà còn nằm ở cách chế biến.

Cà tím, khoai tây, đậu xanh, củ sen... đều là những thực phẩm quen thuộc. Tuy nhiên, khi được chiên ngập dầu hoặc chiên sơ rồi mới xào, kho, lượng chất béo và năng lượng của món ăn có thể tăng lên đáng kể.

Đặc biệt, cà tím có cấu trúc khá xốp nên dễ hút dầu. Một đĩa cà tím chiên rồi xào sốt có thể chứa lượng dầu lớn hơn nhiều so với món cà tím hấp hoặc nướng. Tương tự, khoai tây nếu được chiên giòn trước khi chế biến cũng không còn là món rau củ "nhẹ nhàng" như nhiều người vẫn tưởng.

Cách chế biến như hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo với lượng dầu phù hợp được ưu tiên hơn so với chiên rán nhiều dầu. Điều đó không có nghĩa phải loại bỏ cà tím, khoai tây hay đậu xanh khỏi thực đơn. Ngược lại, rau củ vẫn là nhóm thực phẩm quan trọng. Vấn đề là hãy để chúng giữ được ưu điểm vốn có thay vì biến một món rau thành món ăn nhiều dầu mỡ.

Đáng lo hơn cả là đột quỵ đang xuất hiện ở người trẻ

Đột quỵ thường được nghĩ đến như một căn bệnh của tuổi già. Nhưng thực tế, nhiều người trẻ cũng đang phải đối mặt với biến cố này, trong đó tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, hút thuốc, uống rượu bia, béo phì và lối sống ít vận động là những yếu tố đáng chú ý.

TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, từng chia sẻ trên VnExpress, cho biết nhiều bệnh nhân ở độ tuổi 30-40 chỉ phát hiện mình bị tăng huyết áp sau khi nhập viện vì đột quỵ. Có người trước đó vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường, gần như không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Đây là điều khiến nhiều người chủ quan. Không đau đầu, không chóng mặt, vẫn làm việc bình thường không có nghĩa huyết áp chắc chắn ở mức an toàn.

Một người có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh nhưng lại đang có huyết áp cao, cholesterol cao hoặc đường huyết bất thường. Nếu những yếu tố này kéo dài nhiều năm, nguy cơ tổn thương mạch máu sẽ tăng lên. Bởi vậy, câu chuyện phòng đột quỵ không nên bắt đầu từ lúc có triệu chứng, mà cần bắt đầu từ những thói quen hàng ngày.

Không cần kiêng tuyệt đối, quan trọng là ăn thế nào

Điều cần nhấn mạnh là không có một món rau đơn lẻ nào là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ. Một vài miếng dưa muối hay một đĩa rau xào không thể lập tức khiến một người bị đột quỵ.

Nguy cơ đến từ sự tích lũy của nhiều yếu tố trong thời gian dài. Nếu ngày nào cũng ăn mặn, thường xuyên dùng thực phẩm chế biến sẵn, ăn nhiều món chiên rán, ít vận động, hút thuốc, uống nhiều rượu bia và không kiểm tra huyết áp, những yếu tố này có thể cộng dồn và làm nguy cơ tim mạch tăng lên.

Ngược lại, những thay đổi rất nhỏ cũng có giá trị nếu được duy trì lâu dài. Thay vì ăn một đĩa dưa muối lớn, có thể giảm xuống vài miếng. Thay vì chiên cà tím ngập dầu, hãy thử hấp, nướng hoặc xào nhanh với lượng dầu vừa đủ. Thay vì nêm đậm tay, hãy tập ăn nhạt dần để vị giác thích nghi.

WHO khuyến nghị người trưởng thành nên ăn ít hơn 5 g muối mỗi ngày và tăng cường rau quả trong chế độ ăn. WHO cũng khuyến cáo hoạt động thể chất thường xuyên, kiểm soát huyết áp, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và kiểm soát các bệnh lý như tiểu đường, rối loạn mỡ máu để giảm nguy cơ đột quỵ.

Vì thế, nếu muốn bảo vệ mạch máu, hãy bắt đầu từ những điều rất đời thường: bớt dưa muối, giảm dầu khi chế biến rau, ăn nhiều rau tươi, hạn chế thực phẩm quá mặn và duy trì thói quen kiểm tra huyết áp.

Đột quỵ không phải câu chuyện của riêng người cao tuổi. Khi những thói quen ăn uống thiếu lành mạnh kéo dài từ tuổi trẻ, nguy cơ cũng có thể đến sớm hơn chúng ta tưởng.