Cú sốc mang tên “buồng trứng đa nang” và góc khuất của những người vợ trẻ: Đừng để nỗi sợ đánh cắp quyền làm mẹ

Nhưng giữa "khó thụ thai" và "không thể có con" là một khoảng cách rất lớn và khoảng cách này cần được lấp đầy bằng hiểu biết thay vì nỗi sợ.

Khi một dòng chẩn đoán trở thành "bản án" trong tâm trí

Có những nỗi lo không bắt đầu từ một biến cố lớn, mà chỉ từ vài chữ trong kết quả khám sức khỏe. Với nhiều phụ nữ trẻ, “buồng trứng đa nang” là một trong những cụm từ như thế.

Với không ít phụ nữ, khoảnh khắc nhìn thấy cụm từ “buồng trứng đa nang” trên kết quả siêu âm, hàng loạt câu hỏi ngay lập tức xuất hiện trong đầu: “Liệu mình có thể có con không?”, “Có phải mình sẽ phải làm IVF?”, “Có phải mình đã mất cơ hội làm mẹ?”. Nỗi sợ ấy đôi khi còn lớn hơn những gì người phụ nữ thực sự biết về tình trạng của mình. Một vài lần tìm kiếm trên mạng, những câu chuyện hiếm muộn được chia sẻ trên hội nhóm hay lời truyền miệng rằng "đa nang rất khó có con" có thể khiến họ tự ghép những mảnh thông tin rời rạc thành một kết luận đáng sợ: Mình có vấn đề về sinh sản, mình có thể vô sinh, mình phải tranh thủ có con càng sớm càng tốt…

Với những phụ nữ đã lập gia đình, nỗi lo ấy càng lớn khi chuyện sinh con trở thành áp lực vô hình. Họ thấp thỏm theo dõi từng chu kỳ kinh nguyệt, hụt hẫng mỗi lần que thử thai chỉ hiện một vạch, thậm chí vội vàng nghĩ đến việc mang thai vì sợ tuổi tác và hội chứng buồng trứng đa nang không cho mình thêm thời gian. Từ mong muốn có con, hành trình ấy dần biến thành cuộc chạy đua với nỗi sợ vô sinh, khiến người phụ nữ tự gây áp lực cho bản thân, ảnh hưởng đến tâm lý và cả đời sống vợ chồng.

"Đa nang" không có nghĩa là buồng trứng có những “u nang” đáng sợ

Chỉ một dòng kết luận trên phiếu siêu âm cũng có thể khiến một người phụ nữ đang háo hức nghĩ về tương lai làm mẹ bỗng rơi vào hoang mang. Với nhiều người, “buồng trứng đa nang” gần như đồng nghĩa với vô sinh, khó có con, thậm chí là nguy cơ đánh mất thiên chức làm mẹ. Nhưng sự thật y khoa không hoàn toàn như vậy. Theo bác sĩ Lê Duy Thảo (Trung tâm y học sinh sản & hiếm muộn Hồng Ngọc Phúc Trường Minh), điều đáng sợ đôi khi không chỉ nằm ở hội chứng buồng trứng đa nang, mà còn ở nỗi sợ do chính người phụ nữ tự đặt lên vai mình, trước cả khi họ thực sự hiểu tình trạng sức khỏe của bản thân.

Để thoát khỏi nỗi sợ, điều đầu tiên chị em cần hiểu là buồng trứng đa nang không phải một bản án về khả năng sinh sản.

Hội chứng buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome - PCOS), ngày nay được gọi chính thức là Hội chứng đa rối loạn nội tiết - chuyển hóa buồng trứng (PMOS), là một rối loạn nội tiết và chuyển hóa thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tình trạng này có thể liên quan đến sự gia tăng androgen, rối loạn rụng trứng và những thay đổi về hình thái buồng trứng trên siêu âm. Các biểu hiện thường gặp gồm kinh nguyệt không đều, rậm lông, mụn trứng cá hoặc khó khăn trong việc kiểm soát cân nặng, tuy nhiên mức độ biểu hiện ở mỗi người rất khác nhau.

Và có một điều quan trọng chị em cần phân biệt là hình ảnh buồng trứng có nhiều nang nhỏ trên siêu âm không tự động đồng nghĩa với hội chứng buồng trứng đa nang. "Điều đầu tiên khi nhận được kết quả bất thường là đừng vội tự kết luận về khả năng làm mẹ của mình. Thay vào đó, chị em hãy thăm khám để xác định chính xác tình trạng đang gặp phải và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản", BS Lê Duy Thảo đưa ra lời khuyên cho chị em phụ nữ.

Đừng để mạng xã hội “điều trị” thay bác sĩ mà hãy tin rằng có những “đóa hoa nở muộn”

Khi nhận chẩn đoán buồng trứng đa nang, nhiều phụ nữ tìm đến các hội nhóm trên mạng với hy vọng tìm được cách cải thiện tình trạng của mình. Từ nước ép cần tây, chế độ ăn kiêng cực đoan, cắt bỏ hoàn toàn tinh bột đến các loại thực phẩm bổ sung được quảng cáo có khả năng “cân bằng nội tiết”, hàng loạt phương pháp được truyền tai như những bí quyết chữa đa nang. Nhưng không phải lời khuyên nào cũng có cơ sở khoa học, và việc áp dụng thiếu kiểm soát đôi khi còn khiến sức khỏe bị ảnh hưởng.

Thực tế, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) biểu hiện rất khác nhau ở mỗi người. Có người chủ yếu gặp tình trạng rối loạn rụng trứng, có người đi kèm thừa cân, rối loạn chuyển hóa, trong khi những người khác lại nổi bật với các dấu hiệu tăng androgen như mụn trứng cá, rậm lông. Vì vậy, không có một công thức chung phù hợp với tất cả. Điều người bệnh cần là được thăm khám toàn diện, xác định những vấn đề sức khỏe cụ thể để xây dựng hướng điều trị phù hợp, đặc biệt khi đang mong muốn có con.

Trong podcast “Đóa hoa Bách hợp nở muộn” của series “Kỳ tích từ phòng Lab”, bác sĩ Lê Duy Thảo chia sẻ về một trường hợp phụ nữ mắc PCOS, nặng hơn 100kg, chỉ số BMI khoảng 38, nhiều tháng mới có kinh nguyệt một lần và đi kèm rối loạn chuyển hóa. Cô ấy cho rằng bệnh của mình đã quá nặng và chuẩn bị cho phương án thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tuy nhiên, sau khi đánh giá sức khỏe, các bác sĩ đã xây dựng lộ trình phối hợp giữa dinh dưỡng, nội tiết và sức khỏe sinh sản, tập trung cải thiện cân nặng, chuyển hóa, tăng cường vận động và theo dõi chu kỳ kinh nguyệt cho cô. Khoảng 3 tháng sau, cô gái ấy bất ngờ nhận tin vui khi que thử thai xuất hiện hai vạch.

Câu chuyện này là một minh chứng cho thấy chẩn đoán PCOS không đồng nghĩa với việc người phụ nữ không còn cơ hội mang thai tự nhiên, phải nhờ đến các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.Bởi vậy, điều quan trọng không phải là chạy theo những lời mách bảo trên mạng hay vội vàng lựa chọn một phương pháp điều trị vì sợ hãi, mà là hiểu đúng tình trạng của bản thân và kiên trì với lộ trình được bác sĩ tư vấn. 

Có những “đóa hoa” không nở sớm, nhưng nở muộn không có nghĩa là không thể nở rực rỡ. Với phụ nữ mắc PCOS, hành trình làm mẹ có thể cần thêm thời gian và sự hỗ trợ phù hợp, nhưng không nên để một chẩn đoán trở thành lý do khiến họ đánh mất niềm tin vào chính mình. Hội chứng buồng trứng đa nang có thể khiến hành trình làm mẹ trở nên nhiều thử thách hơn, nhưng một chẩn đoán không nên trở thành lý do để người phụ nữ từ bỏ hy vọng.

Nếu đang cầm trên tay một kết quả “đa nang” và cảm thấy hoang mang, điều chị em cần làm không phải là tự trách cơ thể hay vội vàng nghĩ đến kịch bản xấu nhất. Hãy bắt đầu bằng việc hiểu chính xác cơ thể mình đang gặp vấn đề gì, mức độ ra sao và đâu là hướng điều trị phù hợp. Người phụ nữ xứng đáng được bước vào hành trình sinh con bằng sự hiểu biết, niềm hy vọng và quyền lựa chọn của chính mình, chứ không phải bằng nỗi sợ.