35 tuổi - Cột mốc "báo động đỏ" sinh sản: Đừng để sự chủ quan "cướp" mất quyền làm mẹ

Phụ nữ hiện đại ngày càng bận rộn với sự nghiệp, tài chính và những trải nghiệm sống độc lập. Giữa guồng quay ấy, một suy nghĩ âm thầm trở thành "văn hóa chung" của không ít chị em: "35 tuổi vẫn còn trẻ, chuyện con cái cứ từ từ".

Điều này dường như có vẻ đúng với nhiều người. Không ít chị em, dù đã ở tuổi 35+ nhưng vẫn trẻ trung, năng động, da dẻ mịn màng. Và chính diện mạo ấy khiến nhiều người lầm tưởng rằng "thanh xuân của buồng trứng" cũng kéo dài như thanh xuân trên gương mặt. Với suy nghĩ đó, không ít chị em trở nên chủ quan với chính sức khỏe sinh sản của mình.

Nhưng sự thật sinh học có thực sự đồng điệu với vẻ ngoài trẻ trung ấy? Khi kim đồng hồ sinh học lặng lẽ trôi qua tuổi 35, bạn còn lại bao nhiêu thời gian để thực hiện thiên chức làm mẹ?

Sự thật phũ phàng và những con số biết nói

Khác với những gì gương mặt thể hiện, buồng trứng của phụ nữ có "lịch trình lão hóa" riêng, và tuổi 35 chính là cột mốc bước ngoặt. Chia sẻ về điều này, Ths.BS Nguyễn Hồng Hạnh - Bác sĩ lâm sàng Trung tâm IVF Hồng Ngọc Yên Ninh, cho biết, về lý thuyết, số lượng trứng của người phụ nữ là hữu hạn, không sản sinh thêm. Trong cuộc đời người phụ nữ, ở tuổi dậy thì, số lượng trứng khoảng 300.000 - 500.000, nhưng mỗi chu kỳ chỉ có 1 quả trứng rụng, tức là cả cuộc đời chỉ có khoảng 300 quả trứng rụng, số trứng còn lại sẽ thoái hóa đi. Sau tuổi 35, khả năng sinh sản của người phụ nữ bắt đầu giảm, sau 40 tuổi còn giảm nhanh hơn nữa.

Điều đáng nói là tốc độ suy giảm này không đều. Nếu tuổi 20-30 là thời điểm "đỉnh cao sinh sản" của người phụ nữ, sự suy giảm diễn ra tương đối chậm, thì bắt đầu từ mốc 35, tốc độ này tăng nhanh rõ rệt. Đây là lý do vì sao các bác sĩ khuyến cáo chị em nên kiểm tra chỉ số AMH (Anti-Müllerian Hormone) - một trong những chỉ số phản ánh dự trữ buồng trứng - khi bước qua tuổi 35.

Chất lượng trứng cũng là một trong những yếu tố liên quan đến sức khỏe sinh sản mà chị em cần quan tâm. Nếu số lượng trứng là "phần nổi", thì chất lượng trứng mới là yếu tố quyết định khả năng có con khỏe mạnh. Càng lớn tuổi, tỷ lệ trứng mang bất thường nhiễm sắc thể càng tăng cao. Điều này không chỉ khiến việc thụ thai mà quản lý thai kỳ cũng trở nên khó khăn hơn.

Sự "rơi tự do" sau tuổi 40: Trẻ trung bên ngoài không đồng nghĩa với buồng trứng còn trẻ

Nếu giai đoạn 30-35 tuổi được ví như một con dốc thoải, khả năng sinh sản giảm dần đều theo từng năm, thì bước sang tuổi 40, đồ thị ấy gần như rơi tự do theo chiều thẳng đứng. Đây cũng là giai đoạn nhiều phụ nữ buộc phải tìm đến các phương pháp hỗ trợ sinh sản, trong đó có thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), như một "cánh cửa cứu cánh" cuối cùng. Thế nhưng, cánh cửa ấy ở tuổi muộn lại không hề dễ mở ra như nhiều người vẫn lầm tưởng.

Trước hết là bài toán chi phí. Khi chất lượng trứng đã suy giảm, một chu kỳ kích trứng - chọc hút - chuyển phôi duy nhất thường không đủ để mang lại kết quả như mong đợi. Nhiều phụ nữ phải trải qua hai, ba, thậm chí nhiều chu kỳ điều trị hơn mới có cơ hội thành công, và mỗi lần lặp lại đồng nghĩa với việc chi phí điều trị tiếp tục leo thang theo cấp số cộng.

Không chỉ tốn kém, cơ hội thành công cũng mong manh hơn rất nhiều. Số lượng trứng ít đi, lại kém về chất lượng, khiến tỷ lệ tạo được phôi khỏe mạnh giảm đáng kể. Ngay cả khi đã có phôi tốt, tỷ lệ đậu thai cũng như khả năng giữ được thai đến ngày sinh vẫn thấp hơn hẳn so với phụ nữ trẻ tuổi.

Và đằng sau những con số ấy là sức khỏe của chính người mẹ. Liên tục phải trải qua nhiều đợt kích thích buồng trứng liên tiếp không những ảnh hưởng tới sức khỏe người mẹ mà ngay cả việc mang thai ở độ tuổi không còn trẻ cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật hay sinh non. 

Tất cả cùng lúc dồn lên vai người phụ nữ, khiến hành trình tìm con ở tuổi 40 trở thành một cuộc chiến vừa tốn kém về tiền bạc, vừa hao mòn về thể chất lẫn tinh thần.

Thời gian không chờ đợi ai, và trong hành trình làm mẹ, mỗi năm trôi qua sau tuổi 35 đều mang một "cái giá" mà không phải ai cũng lường trước được. Điều này cũng có nghĩa là, vẻ ngoài trẻ trung, cảm giác khỏe mạnh chủ quan hoàn toàn không phải là căn cứ đáng tin cậy để đánh giá "tuổi sinh học" thực sự của buồng trứng. Chỉ có các xét nghiệm và thăm khám chuyên khoa mới có thể cho chúng ta những câu trả lời chính xác nhất về khả năng làm mẹ.

Chủ động kiểm soát tương lai làm mẹ: Hành động ngay hôm nay để không hối hận ngày mai

Thay vì phó mặc cho quan niệm “trời sinh voi sinh cỏ” hay tâm lý chờ đợi “đến thời điểm thích hợp”, phụ nữ hiện đại cần chủ động hơn trong việc tìm hiểu và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Bởi chính kiến thức và sự chuẩn bị từ sớm sẽ giúp mỗi người có thêm cơ sở để đưa ra lựa chọn phù hợp.

Vậy cần bắt đầu từ đâu? Trước hết, chị em hãy tạo cho mình thói quen khám sức khỏe sinh sản định kỳ. Xét nghiệm AMH để đánh giá dự trữ buồng trứng kết hợp với siêu âm đếm nang thứ cấp (AFC) để hiểu rõ hơn về khả năng sinh sản hiện tại và chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp. Thay vì phỏng đoán dựa trên cảm nhận chủ quan, việc thăm khám và tư vấn với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp mỗi người có cái nhìn thực tế hơn về sức khỏe sinh sản của mình.

Bên cạnh đó, với những phụ nữ chưa sẵn sàng kết hôn hoặc sinh con ở thời điểm hiện tại nhưng vẫn mong muốn giữ lại cơ hội làm mẹ trong tương lai, chủ động bảo tồn khả năng sinh sản là một hướng đi đáng cân nhắc. Trữ đông trứng, hoặc trữ phôi nếu đã có bạn đời, là giải pháp y học hiện đại giúp "đóng băng" trứng ở thời điểm còn khỏe mạnh, để dành lại cơ hội cho tương lai khi bản thân đã thực sự sẵn sàng.

Tuy nhiên, “bản thân việc trữ trứng không phải là đại trà, tức là không phải ai cũng đi trữ trứng”, BS Nguyễn Hồng Hạnh cho biết. Theo BS Hồng Hạnh, nhóm phụ nữ nên trữ trứng được chia thành nhóm chủ động và bị động. Nhóm chủ động là những phụ nữ hiện đại, còn nhiều mối quan tâm, muốn tập trung cho sự nghiệp và chưa muốn có con thì có thể chủ động trữ trứng. Trong khi đó,nhóm bị động là nhóm đặc thù, cần suy nghĩ đến khả năng sinh sản, điển hình là những bệnh nhân ung thư cần điều trị hóa trị, xạ trị, nhóm bị bệnh mãn tính, cần điều trị kéo dài, nhóm có AMH thấp (dự trữ buồng trứng kém) hoặc phải phẫu thuật buồng trứng…

Đừng để chữ "chờ" đánh đổi bằng hai từ "giá như" - đó là điều mà bất kỳ người phụ nữ nào cũng cần phải nhớ. Thanh xuân của phụ nữ hoàn toàn có thể kéo dài nhờ mỹ phẩm, chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh. Nhưng "thanh xuân sinh học" của buồng trứng lại có giới hạn riêng, không thể làm chậm lại chỉ bằng ý chí hay ngoại hình trẻ trung. Đừng để hai từ "giá như" xuất hiện muộn màng chỉ vì một chữ "chờ" tưởng chừng vô hại.