Cha mẹ càng kém cỏi càng thích tỏ ra "hào phóng" trong chuyện này, chỉ khổ con cái

Có một nghịch lý tâm lý phổ biến trong giao tiếp: người càng thiếu bản lĩnh và địa vị xã hội lại càng nghiện cảm giác được người ngoài khen ngợi là "biết điều", "rộng rãi". Và trong các cuộc gặp gỡ gia đình hay xã giao, thứ đồ cúng tế rẻ nhất mà họ đem ra để đổi lấy thể diện ấy, trớ trêu thay, lại chính là sự ủy khuất của con cái mình.

Nhân danh quan niệm "chịu thiệt là phúc", những bậc cha mẹ thích đóng vai đại lượng thường sẵn sàng tước đoạt quyền lợi và ranh giới của đứa trẻ. Người lớn có được vài câu tán tụng xã giao, nhưng kẻ gánh chịu mọi sự bẽ bàng và tổn thương lại luôn là con trẻ.

Càng bất lực ngoài xã hội, càng thích biến con thành "công cụ ngoại giao"

Hạ thấp con cái nơi đông người là phản xạ thường thấy ở những phụ huynh có vị thế tâm lý yếu thế. Khi không thể khẳng định giá trị bản thân bằng năng lực hay sự tự tin, họ chọn cách dìm người yếu thế nhất trong tầm kiểm soát của mình xuống để xoa dịu và làm vừa lòng người khác.

Thói quen "hào phóng" lệch lạc này biểu hiện rất rõ qua những tình huống đời thường:

Khi người ngoài đem khiếm khuyết của đứa trẻ ra làm trò đùa, cha mẹ chẳng những không can thiệp mà còn hùa theo chế giễu, phớt lờ hoàn toàn ánh mắt cầu cứu và sự xấu hổ của con.

Khi con bị bắt nạt hoặc chịu thiệt thòi vô lý, thay vì làm chỗ dựa, cha mẹ lại vội vàng xua tay xí xóa, tỏ vẻ bao dung để giữ lấy cái gọi là "hòa khí".

Một câu chuyện điển hình từng được ghi lại: hai đứa trẻ hàng xóm chơi đùa và xảy ra tranh chấp đồ chơi dẫn đến xây xát nhẹ. Người cha không cần phân định đúng sai, lập tức ép con mình phải cúi đầu xin lỗi. Thấy con kiên quyết không nhận sai vì mình không có lỗi, người cha vì sợ mất mặt trước hàng xóm đã trừng phạt con một trận đòn tàn nhẫn, cố tình làm thật ầm ĩ cốt để nhà bên cạnh nhìn thấy sự "nghiêm khắc" của mình.

Nhiều người lầm tưởng việc bắt con nhẫn nhịn là biết "nhìn xa trông rộng", khéo cư xử. Nhưng thực chất, đó là sự hèn nhát trong việc bảo vệ ranh giới cá nhân. Một gia đình văn minh không bao giờ đo lường thể diện bằng việc cha mẹ khéo léo lấy lòng người ngoài ra sao, mà ở việc họ có dám đứng thẳng lưng để che chắn cho con mình trước những bất công hay không.

Sự thỏa hiệp của cha mẹ dạy con xem bất công là "bổn phận"

Sự hào phóng giả tạo của người lớn nguy hiểm nhất ở chỗ: nó phá hủy hoàn toàn hệ thống tự vệ và nhận thức về ranh giới của đứa trẻ.

Những câu nói cửa miệng như: “Có gì to tát đâu, nhịn một chút là xong”, “Bé hơn thì phải nhường”, hay “Sao người ta không trêu ai khác lại trêu con?” vô tình cài đặt vào đầu đứa trẻ một tư duy độc hại. Khi liên tục bị ép phải nuốt nghẹn ấm ức để đổi lấy vẻ bình yên giả tạo cho gia đình, đứa trẻ sẽ dần tin rằng cảm xúc của mình không có giá trị, việc bị xâm phạm quyền lợi là điều hiển nhiên và nhẫn nhịn là một thứ "bổn phận".

Sự thiếu bản lĩnh của cha mẹ trong việc giữ ranh giới có thể đẩy con vào những bi kịch nặng nề hơn. Từng có trường hợp một bé gái bị kẻ xấu quấy rối ngay tại nhà, nhưng khi sự việc vỡ lở, người cha thay vì kiên quyết truy cứu trách nhiệm đến cùng lại chọn thỏa hiệp để nhận một khoản tiền đền bù nhằm ém nhẹm chuyện xấu hổ. Người lớn nghĩ rằng vài món quà nhỏ sau đó có thể xoa dịu tất cả, nhưng sự thỏa hiệp hèn hạ ấy đã biến đứa trẻ từ một cô bé hiền lành trở nên bất an, hoảng loạn và luôn mang trong mình nỗi căm phẫn kéo dài suốt tuổi trưởng thành.

Gia đình vốn là nơi trú ẩn an toàn, không thể trở thành nơi tiếp tay cho tổn thương. Sự nhẫn tâm của người ngoài chỉ gây ra nỗi sợ nhất thời, nhưng sự làm ngơ và phản bội từ chính đấng sinh thành mới là đòn giáng chí mạng đẩy con trẻ vào tuyệt vọng.

Hào phóng bằng công sức của con: Bản chất của thói cả nể vị kỷ

Trong tâm lý học có khái niệm "tam giác hóa" (Triangulation): khi hai phía phát sinh mâu thuẫn hoặc áp lực giao tế, họ có xu hướng kéo một bên thứ ba vào làm "vật giảm xóc" nhằm duy trì sự hòa hoãn bề ngoài, trong khi toàn bộ cái giá phải trả đều dồn lên người thứ ba này.

Ở nhiều gia đình, con cái chính là bên thứ ba chịu trận cho thói sĩ diện của cha mẹ:

Phụ huynh thích đóng vai hào hiệp, nhận lời xin việc hoặc nhờ vả hộ con cháu họ hàng những việc vượt quá khả năng, sau đó quay về ép con mình phải đi cầu cạnh các mối quan hệ xã hội, chịu đựng rủi ro và đánh đổi cả uy tín cá nhân.

Người lớn gánh lấy tiếng khen nhiệt tình, nhưng khi người được giúp làm việc tắc trách, con cái lại là người đứng mũi chịu sào, thậm chí còn bị họ hàng quay ngược lại trách móc.

Cái gọi là "nghĩa khí" hay "hào sảng" nếu phải đánh đổi bằng sự bình yên và tương lai của con cái thì bản chất chỉ là thói vị kỷ, lấy con ra làm bình phong tô vẽ cho sự cao đẹp của bản thân. Người lớn nếu không tự mình giữ được ranh giới trong các mối quan hệ xã hội, thì đứa trẻ sẽ mãi mãi phải oằn lưng gánh vác món nợ nhân tình thế thái thay cho cha mẹ.

Bảo vệ lòng tự trọng và điểm tựa tâm lý cho con quan trọng hơn gấp nhiều lần việc duy trì những mối quan hệ xã giao hời hợt; giữ vững cảm giác an toàn cho con đáng giá hơn vạn lời khen sáo rỗng nơi bàn tiệc.

Những bậc cha mẹ thực sự có bản lĩnh không bao giờ cần dùng đến sự tổn thương của con cái để đổi lấy thể diện cho bản thân. Thói "hào phóng" lệch lạc ngày hôm nay của người lớn không bao giờ mua được sự tôn trọng thực chất từ xã hội, mà chỉ để lại trong tâm hồn đứa trẻ một vết thương sâu hoắm đi cùng năm tháng.

Nguồn: Sohu