Bé trai 13 tuổi đã có 9 năm chung sống với bệnh tiểu đường, bác sĩ nói thẳng: "Tại gia đình"

Suốt 9 năm qua, cuộc sống của một cậu bé họ Từ (Liêu Ninh, Trung Quốc) gắn liền với chiếc hộp đựng xilanh và những liều insulin đều đặn 4 lần mỗi ngày. Trong khi bạn bè cùn tuổi hồn nhiên nghĩ về hôm nay được mẹ nấu món gì, cuối tuần được đi chơi ở đâu thì nỗi lo lớn nhất của Tiểu Từ là ăn gì để kiểm soát tiểu đường, đã đến giờ tiêm thuốc chưa. Bởi cậu bé mới 13 tuổi nhưng đã phải sống chung với bệnh tiểu đường tuýp 1 gần 9 năm.

Nhìn những vết tím do tiêm trên vùng da bụng và đùi của đứa trẻ 13 tuổi, ít ai ngờ bi kịch này lại bắt nguồn từ chuỗi sai lầm nối tiếp của người lớn ngay trong chính gia đình em từ những năm tháng đầu đời.

Năm Tiểu Từ 4 tuổi, cơ thể bắt đầu xuất hiện những biểu hiện bất thường như liên tục kêu khát, đi tiểu đêm nhiều lần, ăn uống liên tục nhưng cân nặng lại tụt dốc không phanh. Kỳ lạ hơn, hơi thở của em luôn thoảng mùi hoa quả chín ép dù đã được vệ sinh răng miệng rất kỹ.

Khi gia đình đưa đến Bệnh viện trực thuộc thứ hai của Trường Cao đẳng Y tế Thẩm Dương (Liêu Ninh, Trung Quốc) kiểm tra, kết quả xét nghiệm chỉ ra em mắc tiểu đường tuýp 1 trong sự sốc nặng của người nhà. Đau lòng hơn, bác sĩ điều trị đã thẳng thắn khẳng định: "Tất cả là tại gia đình" mới khiến đứa trẻ rơi vào nông nỗi này. Câu nói ấy khiến mẹ và bà của cậu bé day dứt suốt bao năm.

3 sai lầm của gia đình góp phần vào "bán án" tiểu đường khi còn quá nhỏ

Hóa ra, lời bác sĩ nói khi ấy chẳng phải không có căn cứ hay trách phạt bâng quơ. "Bản án" tiểu đường theo Tiểu Từ suốt đời thật sự có tác động lớn của 3 sai lầm của gia đình:

1. Xem nhẹ tiền sử di truyền vì định kiến "bệnh người lớn"

Gia đình cậu bé vốn có yếu tố dịch tễ rất đặc trưng khi từ ông nội, bố cho đến chú ruột đều mắc bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, cả mẹ và bà ngoại lại tuyệt nhiên không bận tâm vì tin rằng tiểu đường chỉ là căn bệnh của người già và không di truyền hay lây nhiễm cho trẻ nhỏ.

Đánh giá về vấn đề này, bác sĩ Hoàng Côn, Phó Trưởng khoa Nội, Bệnh viện trực thuộc thứ hai của Trường Cao đẳng Y tế Thẩm Dương (Liêu Ninh, Trung Quốc) cho biết, tểu đường tuýp 1 không di truyền trực tiếp theo tỷ lệ cao. Trên thực tế, ngay cả khi người cha mắc bệnh, tỷ lệ đứa trẻ sinh ra mắc tiểu đường tuýp 1 chỉ rơi vào khoảng dưới 10%. Yếu tố di truyền ở đây bản chất là di truyền cơ địa nhạy cảm (chủ yếu qua nhóm gen HLA) khiến hệ miễn dịch dễ bị kích hoạt sai lệch.

Trẻ sinh ra trong gia đình có tiền sử bệnh lý vốn chỉ mang sẵn một "hạt mầm" nguy cơ. Dù tỷ lệ di truyền tự nhiên rất thấp, nhưng nếu gia đình lơ là kiểm tra đường huyết định kỳ và để trẻ tiêu thụ thực phẩm thiếu kiểm soát, tác động tiêu cực từ lối sống sẽ ngay lập tức "kích nổ" hạt mầm này, thúc đẩy hệ miễn dịch tấn công triệt hạ các tế bào beta sản xuất insulin tại tuyến tụy.

Lối sống toàn thói quen "yêu thích" của bệnh tiểu đường

Bi kịch của cậu bé bùng phát đỉnh điểm sau khi bố mẹ ly hôn khi Tiểu Từ còn rất nhỏ. Sống cùng bà ngoại, em được chiều chuộng tối đa mọi sở thích ăn uống cá nhân. Thấy cháu mê nước ngọt có ga và bánh kẹo, người bà thả cửa để cháu uống nước ngọt thay cho nước lọc mỗi ngày. Mẹ bận rộn công việc xa nhà cũng liên tục gửi tiền, mua các loại đồ ngọt đóng hộp gửi về cho con mà không hề nhận ra mình đang dung dưỡng một thói quen vô cùng nguy hại.

Bác sĩ Vương Trí Hồng, Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Nhân dân số 1 Trịnh Châu (Hà Nam, Trung Quốc) phân tích, nước ngọt có ga chứa hàm lượng đường Fructose và Glucose công nghiệp cực kỳ cao. Khi nạp liên tục vào cơ thể một đứa trẻ có hệ chuyển hóa còn non nớt, lượng đường này ngay lập tức hấp thu vào máu, khiến chỉ số đường huyết tăng vọt đột ngột trong thời gian ngắn. Để xử lý cơn khủng hoảng đường huyết này, tuyến tụy buộc phải vắt kiệt sức liên tục để tiết ra lượng lớn insulin. Sự quá tải kéo dài dẫn đến tình trạng căng thẳng oxy hóa (oxidative stress) tại tế bào tụy, thúc đẩy phản ứng viêm mãn tính và làm tăng hiện tượng kháng insulin.

Đối với một đứa trẻ đã mang sẵn gen nhạy cảm di truyền, việc dung nạp đường bừa bãi chính là "cú hích" trực tiếp khiến hệ miễn dịch bùng nổ, đẩy nhanh tốc độ tự phá hủy tế bào beta tụy đến mức triệt tiêu hoàn toàn khả năng tự sản xuất insulin.

Chủ quan trước các "tín hiệu cầu cứu"

Nhiều phụ huynh thường ngó lơ các dấu hiệu cảnh báo của bệnh tiểu đường ở trẻ em vì cho rằng trẻ chỉ đang trong giai đoạn phát triển thể chất nên mới ăn nhiều, uống nhiều. Với trường hợp của Tiểu Từ cũng vậy, em có những dấu hiệu lạ ngay từ năm 3 tuổi nhưng gia đình chủ quan không cho đi khám ngay. Phải đên khi cậu bé 4 tuổi gầy xọp, ngày nào cũng mệt lả đi và hơi thở có mùi trái cây rất nồng mới đến bệnh viện.

Bác sĩ Hoàng Côn nhắc nhở, triệu chứng hơi thở có mùi trái cây (mùi táo chín hoặc móng tay) thực chất là do cơ thể thiếu hụt insulin nghiêm trọng, không thể chuyển hóa glucose thành năng lượng nên buộc phải đốt cháy chất béo để duy trì hoạt động. Quá trình này sản sinh ra ketone, một loại axit độc hại tích tụ trong máu gây ra tình trạng nhiễm toan ceton cấp tính.

Nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời, trẻ mắc tiểu đường rất dễ rơi vào trạng thái hôn mê sâu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Về lâu dài, lượng đường trong máu không được kiểm soát ổn định sẽ phá hủy hệ thống vi mạch máu, dẫn đến hàng loạt biến chứng mãn tính nghiêm trọng như suy thận, suy giảm thị lực và tổn thương hệ thần kinh ngoại biên của trẻ từ khi còn rất trẻ.

Câu chuyện của cậu bé 13 tuổi phải sống chung với việc tiêm insulin suốt đời là bài học đắt giá cho bất kỳ ai đang nuôi con nhỏ. Yếu tố di truyền là điều không thể thay đổi, nhưng một lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ, khám đúng lúc chính là yếu tố quan trọng nhất để ngăn bệnh bùng phát.

Nguồn và ảnh: Sohu, Minnan, Qilu Evening News