5 dấu hiệu thận đang "già đi" sớm ở tuổi 40-50: Dấu hiệu nguy hiểm nhất lại là… không có triệu chứng
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể hoàn toàn không cảm thấy bất thường, trong khi chức năng lọc của thận đã bắt đầu suy giảm.
Bụng ngày càng lớn, huyết áp tăng dần, ban đêm thường xuyên phải thức dậy đi tiểu... Nhiều người cho rằng đây chỉ là những thay đổi bình thường khi bước vào tuổi trung niên. Tuy nhiên, bác sĩ cảnh báo một số dấu hiệu có thể liên quan đến nguy cơ suy giảm chức năng thận. Đáng chú ý, dấu hiệu nguy hiểm nhất lại là... không có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào.
“Tuổi tác” thường được dùng để giải thích cho nhiều thay đổi của cơ thể khi bước vào tuổi 40-50. Từ huyết áp tăng, vòng eo lớn hơn cho đến việc phải thức dậy đi tiểu vào ban đêm, không ít người cho rằng đây là quy luật tự nhiên của quá trình lão hóa.
Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa thận Hong Yong-xiang (Trung Quốc), bệnh thận mạn thường diễn tiến âm thầm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể hoàn toàn không cảm thấy bất thường, trong khi chức năng lọc của thận đã bắt đầu suy giảm.
Vì vậy, việc chờ đến khi xuất hiện phù chân, mệt mỏi, buồn nôn hoặc chán ăn mới đi khám có thể khiến bệnh được phát hiện muộn.
1. Không có triệu chứng gì - dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất
Đây cũng là điều khiến bệnh thận mạn trở nên nguy hiểm.
Khác với nhiều bệnh lý gây đau hoặc khó chịu rõ rệt, tổn thương thận giai đoạn đầu thường không biểu hiện bằng những triệu chứng đặc hiệu. Một người vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường nhưng chức năng thận có thể đã thay đổi.
Bác sĩ Hong dẫn trường hợp một bệnh nhân 58 tuổi tên Wang. Người này không bị đau vùng thắt lưng hay phù rõ rệt và vẫn cho rằng mình khỏe mạnh. Tuy nhiên, vài năm gần đây ông nhận thấy vòng bụng tăng lên, thường xuyên phải thức dậy đi tiểu vào ban đêm và huyết áp có xu hướng tăng.
Ban đầu, ông cho rằng đây chỉ là những thay đổi do tuổi tác. Chỉ đến khi thực hiện thêm xét nghiệm nước tiểu và kiểm tra chức năng thận, tình trạng protein niệu mới được phát hiện, cho thấy cần đánh giá sức khỏe thận kỹ hơn.
Điểm quan trọng là: không có triệu chứng không đồng nghĩa với thận hoàn toàn khỏe mạnh.
Đây là lý do những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên kiểm tra chức năng thận định kỳ thay vì chờ cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường.
2. Nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt
Một số người nhận thấy nước tiểu có nhiều bọt và lập tức lo lắng về bệnh thận. Tuy nhiên, nước tiểu có bọt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tổn thương thận.
Dòng nước tiểu mạnh hoặc một số yếu tố khác cũng có thể tạo bọt tạm thời.
Tuy nhiên, nếu tình trạng này xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc kèm những bất thường khác, đặc biệt ở người mắc tiểu đường hoặc tăng huyết áp, cần lưu ý nguy cơ có protein trong nước tiểu.
Protein niệu, đặc biệt là albumin niệu, có thể là một dấu hiệu sớm của tổn thương thận. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinin trong nước tiểu (uACR) để đánh giá chính xác hơn.
Do đó, thay vì tự kết luận “nước tiểu có bọt = bệnh thận”, người bệnh nên làm xét nghiệm khi tình trạng kéo dài hoặc tái diễn.
3. Huyết áp ngày càng tăng theo thời gian
Thận và huyết áp có mối liên hệ rất chặt chẽ.
Thận đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa lượng nước, muối và huyết áp của cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, huyết áp có thể khó kiểm soát hơn. Ngược lại, tăng huyết áp kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, từ đó tiếp tục khiến chức năng thận suy giảm.
Đây có thể trở thành một vòng xoắn bệnh lý.
Vì vậy, nếu trước đây huyết áp ổn định nhưng những năm gần đây liên tục tăng, không nên đơn giản cho rằng đó chỉ là hậu quả của tuổi tác.
Đặc biệt, nếu huyết áp tăng kèm tiểu đường, béo phì hoặc kết quả xét nghiệm nước tiểu bất thường, người bệnh nên được đánh giá nguy cơ bệnh thận.
4. Đột nhiên phải thức dậy đi tiểu nhiều lần vào ban đêm
Nếu trước đây có thể ngủ một mạch đến sáng nhưng gần đây thường xuyên phải thức dậy 1-2 lần, thậm chí nhiều hơn để đi tiểu, đây là thay đổi không nên bỏ qua.
Một trong những nguyên nhân có thể liên quan đến sự suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu của thận.
Tuy nhiên, tiểu đêm không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận. Tình trạng này còn có thể xuất phát từ phì đại tuyến tiền liệt, bệnh lý bàng quang, uống nhiều nước vào buổi tối, sử dụng một số thuốc, chứng ngưng thở khi ngủ hoặc các bệnh tim mạch.
Do đó, nếu tiểu đêm xuất hiện đột ngột, ngày càng thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ, cần tìm nguyên nhân thay vì tự chẩn đoán bệnh thận.
5. Vòng eo tăng, đường huyết và mỡ máu cũng tăng
Sau tuổi trung niên, nhiều người bắt đầu giảm vận động, mất dần khối cơ và tích tụ mỡ, đặc biệt ở vùng bụng.
Bản thân vòng eo lớn không phải dấu hiệu trực tiếp cho thấy thận đang tổn thương. Tuy nhiên, béo bụng thường đi cùng các yếu tố nguy cơ chuyển hóa như đường huyết cao, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.
Đây lại là những yếu tố có liên quan mật thiết đến bệnh thận mạn.
Đặc biệt, tiểu đường và tăng huyết áp là những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn. Nếu không được kiểm soát tốt trong thời gian dài, nguy cơ tổn thương thận sẽ tăng lên.
Vì vậy, khi vòng eo ngày càng lớn đi kèm đường huyết, huyết áp hoặc mỡ máu bất thường, điều quan trọng không chỉ là kiểm soát cân nặng mà còn nên quan tâm đến sức khỏe thận.
40-50 tuổi: Đừng đợi có triệu chứng mới kiểm tra thận
Theo bác sĩ Hong Yong-xiang, những người bước vào tuổi trung niên nên chủ động theo dõi các chỉ số sức khỏe thay vì chỉ dựa vào cảm giác của cơ thể.
Đặc biệt, người có tăng huyết áp, tiểu đường, béo phì, bệnh tim mạch hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh thận thuộc nhóm có nguy cơ cao hơn và nên được kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Một số xét nghiệm cơ bản có thể được sử dụng để đánh giá sức khỏe thận gồm:
Xét nghiệm creatinine máu và eGFR: giúp đánh giá khả năng lọc của thận. Xét nghiệm nước tiểu: phát hiện protein hoặc albumin bất thường. Tỷ lệ albumin/creatinin niệu (uACR): có thể giúp phát hiện tổn thương thận ở giai đoạn sớm. Theo dõi huyết áp, đường huyết và cân nặng để kiểm soát các yếu tố nguy cơ.
Điều đáng nhớ: Thận có thể “im lặng” trong nhiều năm
Không đau lưng, không phù chân, không mệt mỏi không có nghĩa là thận chắc chắn khỏe mạnh.
Với bệnh thận mạn, phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng bởi khi đã xuất hiện các triệu chứng rõ rệt, tổn thương có thể đã tiến triển trong một thời gian dài.
Vì vậy, thay vì coi huyết áp tăng, tiểu đêm hoặc các thay đổi chuyển hóa là “chuyện bình thường của tuổi 40-50”, hãy xem đây là lời nhắc để kiểm tra sức khỏe tổng thể – trong đó có chức năng thận.