Vua Charles ra tín hiệu cứng rắn ngay khi Harry - Meghan trở lại Anh: Cánh cửa gia đình có thể mở, nhưng cánh cửa Hoàng gia thì không

Sự trở lại của Vương tử Harry và Meghan Markle tại Anh trong những ngày cuối tháng 8 đã nhanh chóng trở thành một trong những câu chuyện được chú ý nhất của Hoàng gia Anh. Sau khoảng sáu năm sống tại Mỹ kể từ khi rời khỏi vai trò thành viên Hoàng gia làm việc, việc cả hai đưa các con là Hoàng tử Archie và Công chúa Lilibet trở về Anh khiến nhiều người đặt câu hỏi về lý do thực sự phía sau quyết định này. 

Vua Charles muốn chấm dứt mọi hiểu lầm về vị trí của Harry và Meghan

Đây không còn là những chuyến thăm ngắn ngày của riêng Harry, mà là một sự hiện diện dài hơn của cả gia đình tại quê hương của Harry, trong bối cảnh các con của họ cũng được cho là sẽ bắt đầu học tập tại Anh. Chính vì vậy, sự trở lại này lập tức kéo theo một câu hỏi lớn: Liệu đây có phải bước đầu tiên để Harry và Meghan nối lại mối quan hệ với Hoàng gia Anh theo một cách gần gũi hơn hay không?

Câu trả lời từ phía Vua Charles hiện đã tương đối rõ ràng. Ngày 7/9, theo chỉ đạo của Nhà vua, Lord Chamberlain Richard Benyon đã gửi một lá thư hướng dẫn tới các quan chức cấp cao của chính phủ, quân đội và những người đại diện cho Nhà vua tại các địa phương. Lý do được đưa ra là sau khi Công tước và Nữ công tước xứ Sussex trở lại Anh, nhiều cơ quan đã yêu cầu được hướng dẫn về cách đối xử và xác định vị trí của hai người trong các sự kiện hoặc hoạt động có liên quan tới Hoàng gia. Để "tránh nghi ngờ hoặc nhầm lẫn", Nhà vua yêu cầu tình trạng của Harry và Meghan được nhắc lại một cách chính thức.

Nội dung của lá thư gần như đóng lại mọi cách diễn giải rằng việc Harry và Meghan trở về Anh có thể đồng nghĩa với một cuộc tái gia nhập Hoàng gia. Văn bản nhấn mạnh rằng hai người đã rời khỏi các nhiệm vụ đại diện cho Nhà vua từ tháng 1/2020 và không còn là những thành viên Hoàng gia làm việc. Vị trí này hoàn toàn khác với vai trò của những thành viên đang thực hiện nhiệm vụ nhà nước và nhiệm vụ Hoàng gia. Theo Reuters, lá thư còn nhấn mạnh rằng tình trạng hiện tại của Harry và Meghan sẽ tiếp tục được tôn trọng, bao gồm sự độc lập về tài chính cũng như quyền bảo vệ đời tư mà họ mong muốn.

Điều đáng chú ý là Nhà vua không nói rằng Harry và Meghan phải rời khỏi Anh, cũng không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy họ bị loại khỏi gia đình theo nghĩa cá nhân. Ngược lại, thông điệp lần này chủ yếu nhằm phân định ranh giới giữa gia đình Hoàng gia và thể chế Hoàng gia. Harry vẫn là con trai của Nhà vua, Archie và Lilibet vẫn là các cháu của ông, và việc gia đình Sussex sinh sống tại Anh không bị phản đối. Nhưng xét trên phương diện thể chế, Harry và Meghan vẫn là những người hoạt động với tư cách cá nhân, chứ không phải đại diện cho Nhà vua hay cho chế độ quân chủ.

Đây chính là điểm quan trọng nhất trong tuyên bố mới. Trong nhiều năm qua, câu chuyện về Harry và Meghan luôn xoay quanh một vùng xám: Họ đã rời khỏi vai trò working royal nhưng vẫn là thành viên của gia đình Hoàng gia, vẫn sở hữu tước hiệu, vẫn xuất hiện tại một số sự kiện quan trọng và vẫn có sức ảnh hưởng lớn trên truyền thông. Khi hai người trở lại Anh, vùng xám đó có nguy cơ trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết. Nếu Harry tham dự các hoạt động từ thiện, xuất hiện tại những sự kiện lớn hoặc Meghan nối lại một số hoạt động liên quan tới Anh, công chúng có thể dễ dàng đặt câu hỏi liệu đó là hoạt động cá nhân hay một dạng nhiệm vụ Hoàng gia không chính thức.

Lá thư của Nhà vua vì thế có thể được xem như một cách để Buckingham Palace ngăn chặn sự nhập nhằng ngay từ đầu.

Theo nội dung được công bố, Harry và Meghan vẫn giữ các tước hiệu Duke và Duchess of Sussex như trước đây, nhưng cách xưng "His Royal Highness" và "Her Royal Highness" tiếp tục ở trạng thái không được sử dụng. Nói cách khác, việc trở về Anh không làm thay đổi những thỏa thuận đã được thiết lập sau khi cặp đôi rút khỏi vai trò Hoàng gia năm 2020. Các hoạt động từ thiện của họ cũng được xác định là hoạt động cá nhân, thực hiện dưới tư cách riêng chứ không phải nhân danh Nhà vua. Lá thư thậm chí mô tả vị trí của họ về cơ bản tương tự những công dân tư nhân có các lợi ích thương mại và từ thiện riêng.

Cách diễn đạt này đặc biệt đáng chú ý bởi nó cho thấy Buckingham Palace không muốn sự trở lại của Harry và Meghan tạo ra một "Hoàng gia song song". Đây là một vấn đề không chỉ liên quan đến danh xưng mà còn liên quan tới nghi thức, nguồn lực công, an ninh và cách các tổ chức nhà nước tương tác với hai người. Khi một thành viên Hoàng gia đang làm nhiệm vụ xuất hiện tại một sự kiện, các quy tắc về nghi lễ, vị trí, an ninh và đại diện đều tương đối rõ ràng. Nhưng với Harry và Meghan, những người vẫn mang tước hiệu Hoàng gia nhưng không còn thực hiện nhiệm vụ chính thức, mọi thứ có thể trở nên phức tạp hơn.

Vì vậy, Charles dường như muốn nói rất rõ rằng Harry và Meghan có thể trở lại Anh, nhưng không có chuyện trở lại theo mô hình "nửa trong, nửa ngoài".

Harry và Meghan có thể trở lại Anh, nhưng không có đường quay lại vai trò Hoàng gia

Đây cũng là lý do vấn đề an ninh được nhắc đến trong lá thư. Những câu hỏi liên quan đến việc bảo vệ Harry và Meghan sẽ tiếp tục được chuyển tới các cơ quan cảnh sát và cơ chế có thẩm quyền, thay vì được mặc nhiên xử lý giống như đối với những thành viên Hoàng gia đang thực hiện nhiệm vụ. Đây là một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với Harry, bởi anh đã có một cuộc chiến pháp lý kéo dài với chính phủ Anh về mức độ bảo vệ an ninh dành cho mình khi trở lại quê nhà. Sau khi rời vai trò working royal, mức độ bảo vệ dành cho anh đã bị thay đổi, và Harry nhiều lần cho rằng điều này khiến việc đưa Meghan và các con trở lại Anh trở nên khó khăn.

Động thái của Charles vì thế không chỉ là câu chuyện về danh hiệu. Nó còn liên quan tới câu hỏi ai có quyền sử dụng nguồn lực công và trong hoàn cảnh nào. Lá thư chỉ rõ rằng nếu các cơ quan nhà nước có câu hỏi về nghi thức dành cho Công tước và Nữ công tước xứ Sussex, đặc biệt khi vấn đề có liên quan tới tiền công, những câu hỏi đó cần được chuyển tới Buckingham Palace. Còn các vấn đề an ninh hoạt động sẽ do những cơ quan cảnh sát phù hợp xử lý.

Điều khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý hơn là Harry và Meghan được cho là khá bất ngờ trước cách lá thư được công bố. Theo các nguồn tin được truyền thông Anh và Mỹ dẫn lại, đội ngũ của cặp đôi chỉ nhận được văn bản ngay trước khi nó được công khai. Phía Sussex được cho là không hài lòng với việc họ không được thông báo đầy đủ trước đó, trong khi các nguồn từ phía Cung điện cho rằng đội ngũ của Harry và Meghan đã được biết về nội dung trước khi lá thư được công bố.

Sự khác biệt trong cách hai phía nhìn nhận thời điểm công bố có thể nói lên khá nhiều điều về mối quan hệ hiện tại. Nếu Harry và Meghan thực sự đang bước vào một giai đoạn hòa giải sâu rộng với Hoàng gia, một tuyên bố công khai về vị trí của họ theo cách cứng rắn như vậy có thể dễ dàng tạo cảm giác không thoải mái. Nhưng nếu nhìn từ phía Buckingham Palace, đây lại có thể chỉ là một động thái quản trị cần thiết khi hoàn cảnh đã thay đổi: Harry và Meghan hiện không còn sống ở California mà đã trở lại Anh, do đó các cơ quan nhà nước cần biết chính xác họ được đối xử như thế nào.

Cánh cửa gia đình vẫn hé mở dù cánh cửa Hoàng gia đã được đóng lại

Điều thú vị là cùng lúc câu chuyện về vị trí thể chế của Harry và Meghan được làm rõ, mối quan hệ cá nhân giữa Harry và Charles lại dường như đang có một số dấu hiệu mềm hơn.

Những thông tin mới nhất cho biết Harry đã nói chuyện trực tiếp với cha sau khi trở lại Anh. Theo một nguồn tin được People dẫn lại, hai cha con đã có cuộc trò chuyện qua điện thoại trong tuần đầu tiên Harry trở về. Điều này đáng chú ý bởi trước đó từng xuất hiện những thông tin cho rằng Harry và Charles chưa nói chuyện kể từ khi gia đình Sussex trở lại Anh.

Như vậy, cần phân biệt rất rõ hai tầng quan hệ. Một mặt là Charles với tư cách người cha, và mặt khác là Charles với tư cách Nhà vua.

Ở cấp độ gia đình, việc Harry nói chuyện với cha cho thấy mối quan hệ giữa hai người không phải hoàn toàn đóng băng. Charles cũng được cho là vui mừng trước khả năng có thể dành nhiều thời gian hơn với các cháu của mình. Gia đình Sussex trở lại Anh khiến khoảng cách địa lý giữa Harry và cha giảm xuống đáng kể, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hơn cho những cuộc gặp riêng tư mà không cần phải chờ tới các dịp lễ hoặc sự kiện Hoàng gia.

Nhưng ở cấp độ thể chế, Charles lại giữ một đường biên rất rõ. Không có dấu hiệu nào cho thấy Harry và Meghan sẽ được đưa trở lại danh sách những thành viên Hoàng gia thực hiện nhiệm vụ. Việc Harry trở về Anh không làm thay đổi thỏa thuận năm 2020. Việc anh tham gia hoạt động từ thiện cũng không biến những hoạt động đó thành nhiệm vụ Hoàng gia. Và việc Meghan có thể nối lại một số mối liên hệ với các tổ chức tại Anh cũng không đồng nghĩa cô trở thành đại diện của Nhà vua.

Đây có lẽ là cách Charles lựa chọn để xử lý một tình huống rất khó: Giữ cánh cửa gia đình mở nhưng không mở lại cánh cửa thể chế.

Nếu nhìn từ góc độ này, tuyên bố mới của Nhà vua không nhất thiết là một đòn tấn công nhằm vào Harry và Meghan. Nó có thể được hiểu đơn giản hơn là một lời nhắc rằng hai bên cần hiểu rõ giới hạn của nhau. Harry có thể xây dựng cuộc sống riêng tại Anh. Anh có thể làm từ thiện, thực hiện các dự án cá nhân và dành thời gian cho gia đình. Meghan cũng có thể theo đuổi những công việc của riêng mình. Nhưng họ sẽ không đại diện cho Nhà vua.

Đó là một sự phân định khá quan trọng bởi Harry vẫn là một trong những nhân vật được công chúng nhận diện mạnh nhất trong Hoàng gia Anh. Bất kỳ lần xuất hiện nào của anh tại Anh cũng có khả năng thu hút truyền thông lớn hơn nhiều so với một nhân vật hoạt động từ thiện thông thường. Nếu không có ranh giới rõ ràng, công chúng rất dễ hiểu một hoạt động cá nhân của Harry là hoạt động mang tính Hoàng gia, đặc biệt khi anh vẫn mang tước hiệu Công tước xứ Sussex.

Trong những tuần tới, điều này có thể trở nên rõ hơn. Harry được dự kiến tiếp tục tham gia các hoạt động liên quan tới WellChild và những dự án từ thiện mà anh theo đuổi, trong khi Meghan được cho là có thể nối lại một số mối liên hệ với các hoạt động từ thiện tại Anh. Harry cũng đang chuẩn bị cho các hoạt động liên quan tới Invictus Games 2027, sự kiện sẽ được tổ chức tại Birmingham. Những hoạt động đó có thể khiến anh xuất hiện thường xuyên hơn tại Anh, nhưng theo lập trường mới của Hoàng gia, chúng vẫn phải được hiểu là hoạt động cá nhân.

Trong khi đó, cuộc sống của Archie và Lilibet tại Anh có thể là yếu tố tạo ra thay đổi đáng kể nhất về mặt gia đình. Hai đứa trẻ được cho là sẽ bắt đầu học tại Anh trong giai đoạn này, đồng nghĩa với việc Harry và Meghan có lý do để duy trì sự hiện diện lâu dài hơn thay vì chỉ tới Anh trong những chuyến thăm ngắn. Điều này có thể giúp Harry gần gũi hơn với cha và các thành viên khác trong gia đình, đồng thời tạo thêm cơ hội để các con của anh xây dựng mối quan hệ với ông nội Charles.

Tuy nhiên, một người vẫn đứng ở vị trí đặc biệt trong câu chuyện này là Thân vương William.

Nếu quan hệ giữa Harry và Charles đang xuất hiện một vài dấu hiệu liên lạc trở lại, thì mối quan hệ giữa Harry và William vẫn được cho là rất căng thẳng. Các nguồn tin Hoàng gia cho biết hai anh em chưa thực sự khôi phục quan hệ kể từ nhiều năm trước, và việc Harry cùng Meghan trở lại Anh chưa đồng nghĩa với một cuộc hòa giải giữa hai cặp đôi. Một số nguồn thậm chí cho rằng William và Catherine không muốn bị thúc ép phải nhanh chóng nối lại quan hệ với Sussexes sau những tranh cãi kéo dài, đặc biệt sau các cuộc phỏng vấn, bộ phim tài liệu và những phát ngôn công khai của Harry.

Điều này khiến sự trở lại của Harry và Meghan trở thành một bài toán khá phức tạp đối với Hoàng gia. Charles có thể muốn duy trì quan hệ với con trai và các cháu, nhưng điều đó không có nghĩa toàn bộ gia đình Hoàng gia đã sẵn sàng cho một cuộc đoàn tụ. William vẫn đang chuẩn bị cho vai trò tương lai của mình, trong khi Hoàng gia hiện tại cần duy trì một thông điệp thống nhất về những người đang thực hiện nhiệm vụ chính thức.

Chính vì vậy, tuyên bố mới của Charles có thể được xem là một cách giảm thiểu sự nhập nhằng trước khi Harry và Meghan bắt đầu xuất hiện nhiều hơn tại Anh.

Nói cách khác, Nhà vua dường như không đóng cửa với Harry ở cấp độ gia đình, nhưng ông cũng không muốn việc Harry trở về nhà bị diễn giải thành một cuộc trở lại Hoàng gia. Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau và Charles đang cố gắng giữ chúng tách biệt.

Sau tất cả những gì đã xảy ra kể từ năm 2020, có lẽ đây là cách thực tế nhất để hai bên cùng tồn tại. Harry và Meghan có thể có cuộc sống riêng, tự chủ về tài chính và công việc, đồng thời vẫn giữ mối quan hệ gia đình với Charles nếu cả hai bên mong muốn. Còn Buckingham Palace có thể tiếp tục duy trì một Hoàng gia hoạt động theo cấu trúc hiện tại mà không phải giải thích mỗi khi Harry hoặc Meghan xuất hiện trước công chúng.

Vì vậy, thông điệp của Charles lần này có thể được cô đọng trong một câu rất đơn giản: Harry và Meghan có thể trở về Anh, nhưng trở về nhà không có nghĩa là trở lại Hoàng gia.

Và có lẽ điều đáng chú ý nhất là cánh cửa gia đình dường như vẫn chưa đóng hoàn toàn. Harry đã liên lạc với cha sau khi trở lại Anh, Charles có thêm cơ hội gặp các cháu, còn gia đình Sussex đang bắt đầu một cuộc sống mới tại quê hương của Harry. Nhưng song song với những tín hiệu mềm đó, Nhà vua vẫn đặt ra một giới hạn cứng rắn về vai trò công khai của họ.

Gia đình có thể được hàn gắn từng bước. Vai trò Hoàng gia thì không nhất thiết phải được khôi phục.