Vì sao dùng ma túy nhưng test nhanh vẫn âm tính?

Theo BS Trần Thị Kim Liên, Phó trưởng Khoa Khám bệnh - Chữa bệnh, Trạm Y tế phường Gò Vấp (TPHCM), hiện nay có nhiều phương pháp xét nghiệm ma túy đang được sử dụng, tùy mục đích sàng lọc hay chẩn đoán chuyên sâu.

Phổ biến nhất là test nhanh nước tiểu, cho kết quả sau vài phút và thường được dùng để sàng lọc ban đầu. Ngoài ra còn có xét nghiệm máu nhằm phát hiện chất ma túy đang lưu hành trong cơ thể, thường áp dụng trong các trường hợp cấp tính hoặc giám định.

Bên cạnh đó, xét nghiệm nước bọt giúp phát hiện việc sử dụng ma túy trong thời gian gần. Xét nghiệm tóc có thể ghi nhận dấu vết ma túy trong nhiều tháng. Trong các trường hợp cần độ chính xác cao hoặc phục vụ giám định pháp lý, các cơ sở chuyên môn sẽ sử dụng các kỹ thuật chuyên sâu như GC/MS hoặc LC-MS/MS.

Theo BS Liên, thời gian phát hiện ma túy phụ thuộc vào loại chất, liều sử dụng và phương pháp xét nghiệm. Với ma túy đá hoặc thuốc lắc, xét nghiệm nước tiểu thường phát hiện được trong khoảng 1-5 ngày; heroin hoặc morphin khoảng 1-3 ngày. 

Riêng cần sa có thể tồn tại nhiều ngày đến vài tuần ở người sử dụng thường xuyên. Xét nghiệm máu thường chỉ phát hiện trong vòng 12-48 giờ, trong khi xét nghiệm tóc có thể lưu dấu sau khoảng 7 ngày và kéo dài nhiều tháng.

BS Liên cho biết nhiều trường hợp sử dụng ma túy nhưng test nhanh vẫn cho kết quả âm tính. Nguyên nhân có thể do kiểm tra quá sớm hoặc quá muộn sau khi sử dụng; lượng chất dùng chưa đủ ngưỡng phát hiện; người sử dụng uống quá nhiều nước khiến mẫu nước tiểu bị pha loãng.

Ngoài ra, một số loại ma túy tổng hợp mới chưa nằm trong bảng phát hiện của test nhanh thông thường. Việc bảo quản test không đúng quy cách, thao tác sai hoặc ảnh hưởng từ thuốc, bệnh lý cũng có thể làm sai lệch kết quả.

"Test nhanh chỉ có giá trị sàng lọc ban đầu. Khi nghi ngờ cao, cần thực hiện các xét nghiệm khẳng định chuyên sâu" - BS Liên nhấn mạnh.

Ma túy thế hệ mới ngày càng khó nhận biết

Theo BS Liên, hiện nay, nhiều loại ma túy tổng hợp liên tục thay đổi cấu trúc hóa học khiến các phương pháp test thông thường khó phát hiện. Đáng lo ngại, các chất này có thể bị pha trộn trong thuốc lá điện tử, tinh dầu, bánh kẹo… khiến người dùng dễ ngộ nhận là "an toàn".

Các loại ma túy tổng hợp có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần và thần kinh. Người sử dụng thường xuất hiện các dấu hiệu như thay đổi tính cách đột ngột, kích động hoặc thu mình, rối loạn sinh hoạt, thức khuya ngủ ngày, sụt cân nhanh, mắt đỏ bất thường.

Ngoài ra, người sử dụng có thể tiêu xài bất thường, giảm sút học tập và công việc. Gia đình cũng cần chú ý các dấu hiệu nghi vấn như mùi lạ trên quần áo, trong phòng ở hoặc xuất hiện các vật dụng như giấy bạc, ống hút, tinh dầu, thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc.

BS Liên khuyến cáo gia đình cần quan tâm đến những thay đổi tâm lý, các mối quan hệ và sinh hoạt của con em mình. 

Thay vì chỉ kiểm soát, phụ huynh nên dành thời gian trò chuyện, giáo dục kỹ năng từ chối và cung cấp kiến thức về ma túy từ sớm.

Đồng thời, cần theo dõi việc sử dụng thuốc lá điện tử và các chất kích thích lạ. Khi nghi ngờ, nên đưa người thân đến cơ sở y tế để được tư vấn chuyên môn thay vì tự xử lý theo cảm tính.

"Phát hiện sớm và can thiệp sớm sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ lệ thuộc ma túy cũng như những hệ lụy về sức khỏe và xã hội về sau" - BS Liên nói.