Vì sao dân gian kiêng kỵ cưới hỏi, khởi công nhà cửa vào tháng Chạp?

Không chỉ là câu chuyện tâm linh, đằng sau đó là cả một kho tàng kinh nghiệm về thời tiết, nông vụ và những nỗi lo "thấu tình đạt lý" của cha ông ta.

Chuyện "cưới chạy" và nỗi lo hạnh phúc không trọn vẹn

Trong tâm thức của nhiều người Việt, tháng Chạp là tháng của sự tất bật. Đây là thời điểm "nước rút" để hoàn tất mọi công việc trong năm cũ. Việc tổ chức đám cưới vào lúc này thường bị coi là "cưới chạy", dễ dẫn đến sự sơ sài, thiếu chu đáo. Bạn hãy tưởng tượng, khi cả họ hàng đang quay cuồng với việc dọn dẹp nhà cửa, thanh toán nợ nần và chuẩn bị lễ lạt cúng kiếng, thì một đám cưới diễn ra sẽ vô tình tạo nên một áp lực khủng khiếp về mặt thời gian và tài chính. 

Người xưa quan niệm rằng, khởi đầu một cuộc hôn nhân trong sự vội vã, cập rập là điềm báo cho một đời sống lứa đôi sau này dễ nảy sinh mâu thuẫn, thiếu sự bình ổn. Hơn nữa, tháng Chạp thời tiết thường hanh khô, lạnh lẽo, sức khỏe con người dễ suy giảm, việc lo toan một đại lễ lớn có thể khiến cô dâu chú rể kiệt sức ngay trước thềm năm mới. Người ta thích mùa thu trăng sáng, hoa nở cho ngày vui, hơn là cái se sắt của những ngày cuối đông khi ai cũng chỉ muốn thu mình lại bên bếp lửa gia đình.

Khi "động thổ" gặp rào cản của thời tiết nông vụ

Nếu đám cưới là chuyện của hai người, thì xây nhà lại là chuyện của cả một đời. Việc kiêng kỵ khởi công vào tháng Chạp có một lý do cực kỳ thực tế: Thời gian. Một ngôi nhà không thể xây xong trong vòng vài tuần. Nếu động thổ vào tháng 12 Âm lịch, công trình chắc chắn sẽ kéo dài xuyên Tết. 

Theo quan niệm dân gian, việc để nhà cửa dở dang, "xôi hỏng bỏng không" qua năm mới là điều đại kỵ. Nó tượng trưng cho sự đứt quãng, không hanh thông trong công việc và tài lộc. Về mặt kỹ thuật, tháng Chạp ở miền Bắc thường có mưa phùn, gió bấc, còn miền Nam lại là cao điểm của mùa khô nắng cháy, việc bảo quản vật liệu và đổ bê tông trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt này tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng công trình. 

Cha ông ta vốn coi trọng sự "đầu xuôi đuôi lọt", vì vậy họ thà đợi qua rằm tháng Giêng, khi tiết trời xuân ấm áp, vạn vật sinh sôi mới bắt đầu đặt viên gạch đầu tiên để cầu mong sự bền vững, trường tồn.

Áp lực "nợ cũ chưa qua, nợ mới đã tới"

Một khía cạnh tâm lý rất đời thường mà ít người nhắc đến chính là vấn đề tài chính. Tháng Chạp là thời điểm người ta tổng kết sổ sách, đòi nợ và trả nợ. Việc tổ chức cưới hỏi hay xây nhà vào lúc này đòi hỏi một khoản chi phí cực lớn. Đối với người xưa, việc phải đi vay mượn để lo việc đại sự ngay sát Tết là một gánh nặng tâm lý nặng nề. 

Chẳng ai muốn bước sang năm mới với một thân hình mệt mỏi và một túi tiền rỗng không, thậm chí là nợ nần chồng chất. Việc kiêng kỵ lúc này đóng vai trò như một "phanh hãm" tự nhiên, giúp con người biết tự lượng sức mình, dành dụm nguồn lực để có một cái Tết ấm no trước khi nghĩ đến những dự định lớn lao khác. Đó là cái trí tuệ của sự đủ đầy và bình yên mà người xưa muốn truyền lại cho con cháu.

Ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ xây dựng và các dịch vụ cưới hỏi chuyên nghiệp, nhiều rào cản về thời gian đã được xóa bỏ. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của những lời răn dạy xưa vẫn còn nguyên vẹn: Đó là sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tinh thần thoải mái. Nếu bạn có đủ tiềm lực kinh tế, một kế hoạch chi tiết và sự đồng thuận của gia đình, việc chọn tháng Chạp để thực hiện những cột mốc quan trọng không còn là điều quá đáng sợ. 

Tuy nhiên, hãy luôn nhớ rằng, mục đích cuối cùng của mọi nghi lễ hay công trình đều là để phục vụ hạnh phúc con người. Đừng vì chạy theo hình thức hay áp lực thời gian mà biến những ngày cuối năm thiêng liêng thành quãng thời gian căng thẳng, kiệt quệ. Đôi khi, sự chờ đợi thêm một chút để đón nhận "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" vào mùa xuân mới lại chính là quyết định sáng suốt nhất để mọi sự được viên mãn, tròn đầy.

(Thông tin mang tính chiêm nghiệm)