Nở rộ dịch vụ xét nghiệm tại nhà, chuyên gia nhắc 4 điều để tránh "tiền mất tật mang"

Trong bối cảnh hệ thống y tế ngày càng quá tải, dịch vụ lấy máu tại nhà được coi là một phần quan trọng của mô hình khám chữa bệnh từ xa (Telehealth). Thay vì phải dậy sớm, xếp hàng chờ đợi tại bệnh viện, người dân chỉ cần một cuộc điện thoại là có nhân viên đến tận nơi lấy mẫu.

Theo các chuyên gia y tế, dịch vụ này đặc biệt hữu ích với những người mắc bệnh mạn tính cần theo dõi định kỳ, người già đi lại khó khăn, hoặc các trường hợp mắc bệnh cấp tính nhẹ. Chẳng hạn, khi một bệnh nhân bị sốt nhưng chưa rõ nguyên nhân, việc làm xét nghiệm chỉ số CRP (đánh giá tình trạng viêm) tại nhà có thể giúp bác sĩ phân biệt nhanh sốt virus hay sốt do nhiễm khuẩn. Nếu CRP không tăng, người bệnh có thể yên tâm điều trị triệu chứng tại nhà dưới sự theo dõi của bác sĩ mà chưa cần nhập viện ngay.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, những năm gần đây, dịch vụ lấy máu xét nghiệm tại nhà trở nên phổ biến nhờ sự tiện lợi. Chỉ cần một cuộc gọi, kỹ thuật viên sẽ đến tận nơi lấy mẫu, người bệnh không phải chen chúc ở bệnh viện hay mất thời gian chờ đợi. Nếu kết quả tốt, người bệnh không cần đến viện. Ví dụ điển hình: Khi bị sốt nhưng chưa đi khám để phân biệt sốt virus hay sốt do nhiễm khuẩn, chỉ cần làm xét nghiệm CRP. Nếu CRP không tăng, có thể yên tâm để người bệnh theo dõi và điều trị triệu chứng tại nhà.

Tuy nhiên, cũng theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, dịch vụ lấy máu xét nghiệm tại nhà vẫn còn nhiều điều cần lưu ý.

Thứ nhất, cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi gọi xét nghiệm, tránh bỏ sót các chỉ số quan trọng. Cách đơn giản nhất: nếu là trường hợp tái khám định kỳ hoặc đang theo dõi dài hạn, bạn chỉ cần lấy tờ kết quả cũ và làm lại đúng các xét nghiệm như vậy.

Thứ hai, tránh lạm dụng chỉ định xét nghiệm. Kỹ thuật viên thường có xu hướng gợi ý làm thêm xét nghiệm A, B, C… với tâm lý "đằng nào cũng một lần lấy máu" của người bệnh và gia đình. Vì vậy, rất nhiều xét nghiệm không cần thiết đã được thực hiện, đặc biệt là các xét nghiệm marker ung thư. Về vấn đề này, tôi đã nhiều lần đề cập, bạn có thể tìm đọc thêm trên Google.

Thứ ba, cần lưu ý tính chính xác của kết quả. Dù máy xét nghiệm có hiện đại đến đâu, chất lượng ống máu sau khi vận chuyển một quãng đường dài khó so sánh được với mẫu lấy ngay tại bệnh viện. Bộ bảo quản mẫu vận chuyển chuyên nghiệp có giá lên tới hàng trăm triệu đồng nên không Lab xét nghiện nào trang bị đồng bộ cho toàn bộ dịch vụ lấy máu tại nhà của mình.

Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến chất lượng xét nghiệm tại nhà là tay nghề của kỹ thuật viên lấy máu. Dù thao tác có vẻ nhanh nhẹn, không ai dám chắc họ là nhân viên y tế được đào tạo bài bản để xử trí các sự cố có thể xảy ra khi lấy máu ví dụ như phản ứng cường phế vị. Đa phần họ được cấp các chứng chỉ đào tạo ngắn hạn chính vì vậy phải thông cảm cho những tư vấn không thể có chất lượng chuyên môn.

Tóm lại, lấy máu xét nghiệm tại nhà là một phương thức hiệu quả, thuận tiện và văn minh. Đây là một phần trong tổng thể khám chữa bệnh từ xa Telehealth, với mục tiêu giúp người dân không cần đến bệnh viện mà vẫn được đảm bảo chăm sóc sức khỏe.

"Là người bệnh thông thái, hãy lựa chọn cẩn thận đơn vị lấy máu tại nhà, xác định rõ danh mục xét nghiệm cần thiết qua tư vấn của bác sĩ, trao đổi thẳng thắn với kỹ thuật viên lấy mẫu. Không nên tự suy luận khi thấy kết quả bình thường hay bất thường so với lần trước mà cần chuyển kết quả đến bác sĩ của mình", PGS.TS Nguyễn Lân Hiế đưa ra lời khuyên.