Người Việt tưởng mâm ngũ trên bàn thờ quả chỉ cần đủ 5 loại trái cây, nhưng dụng ý phía sau thú vị hơn bạn nghĩ
Có lẽ nhiều người không ngờ mâm ngũ quả lại có nhiều thông tin đặc biệt thế này!
Mâm ngũ quả trên bàn thờ hàng ngày hay trong các dịp lễ Tết thường được chuẩn bị với những loại trái cây tươi ngon, màu sắc bắt mắt. Thế nhưng, đằng sau cách lựa chọn và sắp xếp ấy còn có những quan niệm dân gian thú vị.
Đầu tiên phải để đến tên gọi “mâm ngũ quả”. Nhiều người cho rằng mâm trái cây này phải có chính xác 5 loại trái cây tuy nhiên không có quy định cố định về những loại quả bắt buộc phải xuất hiện. Việc lựa chọn phụ thuộc vào trái cây phổ biến địa phương và quan niệm, sự phù hợp của mỗi gia đình.
Ngày nay, sự đa dạng của các loại trái cây khiến cách bày biện mâm ngũ quả ngày càng cởi mở hơn, người ta cũng không còn quá câu nệ việc phải có đúng 5 loại quả. Thay vào đó mâm ngũ quả có thể gồm 6, 7, 8 hoặc 10 loại quả nhưng tên gọi truyền thống vẫn được giữ nguyên.
Ở cách hiểu khác chữ "ngũ" trong mâm ngũ quả còn mang ý nghĩa biểu tượng, gắn với quan niệm về bộ ngũ hoàn chỉnh trong văn hóa phương Đông.
Một cách lý giải quen thuộc về mâm ngũ quả bắt nguồn từ thuyết Ngũ hành, gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Theo quan niệm này, 5 yếu tố cấu thành nên vũ trụ cũng được liên hệ với năm màu sắc, từ đó hình thành cách lựa chọn trái cây sao cho hài hòa về màu sắc và ý nghĩa.
Cách lựa chọn các loại quả cũng được cho là liên quan tới Ngũ hành như chuối xanh tượng trưng cho hành Mộc, quả phật thủ hoặc bưởi vàng gắn với hành Thổ, các loại quả màu đỏ như hồng, cam, quýt tượng trưng cho hành Hỏa; quả màu trắng gắn với hành Kim và quả màu sẫm gắn với hành Thủy.

(Ảnh: Ngô Thùy Linh)
Bên cạnh màu sắc, hình dáng của từng loại quả cũng được gửi gắm những ý nghĩa riêng. Nải chuối cong như bàn tay ngửa, thường được đặt phía dưới để nâng đỡ những loại quả khác, tượng trưng cho sự che chở, sum vầy. Quả phật thủ có những múi xòe ra như bàn tay được dân gian liên tưởng đến bàn tay Phật ban phúc lộc. Những loại quả tròn đầy như bưởi, dưa hấu lại gợi mong ước về cuộc sống đủ đầy, trọn vẹn.
Nếu ý nghĩa màu sắc và hình dáng đã khá quen thuộc, cách chọn trái cây dựa trên tên gọi còn có một điểm ấn tượng hơn. Người ta có thể ghép tên của từng loại quả thành một câu chúc năm mới.
Đó là cách chơi chữ dân gian với bộ 5 loại quả gồm mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài và sung. Khi đọc lái, liên tưởng âm thanh, chúng lần lượt gợi đến những từ "cầu - vừa - đủ - xài - sung", tạo thành lời chúc "cầu sung vừa đủ xài" hoặc "cầu vừa đủ xài sung".
Tất nhiên lời chúc này không đặt nặng chuyện giàu sang hay phải có thật nhiều tiền bạc. Thay vào đó, mong muốn được gửi gắm khá gần gũi về cuộc sống đủ đầy, có cái ăn cái mặc, có tiền để chi tiêu và gia đình được sung túc.
(Nguồn: ANTV, Báo Chính phủ)