Một khi đã bị tổn thương nghiêm trọng, thận không thể phục hồi được nữa! Đáng tiếc, nhiều người vẫn duy trì 5 thói quen hại thận mỗi ngày

Đau lưng, mệt mỏi khiến nhiều người, đặc biệt là người trung niên và cao tuổi, lo ngại mình bị "thận yếu". Không ít người vội tìm mua các loại thuốc bổ thận, thực phẩm chức năng hoặc tự nấu những món ăn được cho là có tác dụng bồi bổ. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đồng nghĩa với bệnh thận, trong khi việc tự ý sử dụng thuốc và các sản phẩm không rõ thành phần có thể gây thêm rủi ro cho sức khỏe.

Đau lưng, mệt mỏi là những biểu hiện khiến nhiều người lo mình bị "thận yếu" và tìm cách bồi bổ. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận, trong khi những thói quen tưởng chừng vô hại hằng ngày lại có thể âm thầm ảnh hưởng đến chức năng của cơ quan này.

Dưới đây là 5 sai lầm cần tránh để bảo vệ thận.

1. Uống quá ít nước và thường xuyên nhịn tiểu

Nhiều người cao tuổi chủ động uống ít nước vì sợ phải thức dậy đi vệ sinh vào ban đêm. Một số người khác vì bận rộn mà thường xuyên nhịn tiểu. Tuy nhiên, những thói quen này có thể gây ra các vấn đề về đường tiết niệu, đặc biệt khi tình trạng thiếu nước kéo dài.

Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, nước tiểu có thể trở nên cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi ở những người có yếu tố thuận lợi. Thiếu nước nghiêm trọng còn có thể làm giảm lượng máu đến thận, dẫn đến tổn thương thận cấp.

Nhịn tiểu thường xuyên không đồng nghĩa trực tiếp với suy thận, nhưng có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về đường tiết niệu ở một số người, nhất là khi đi kèm tình trạng bí tiểu hoặc rối loạn chức năng bàng quang. Nếu nước tiểu bị ứ đọng do tắc nghẽn kéo dài, chức năng thận có thể bị ảnh hưởng.

Về lượng nước uống, nhu cầu của mỗi người không giống nhau mà phụ thuộc vào tuổi, mức độ vận động, thời tiết, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Người trưởng thành khỏe mạnh nên uống nước đều đặn trong ngày, không đợi đến khi quá khát mới uống. Tuy nhiên, người mắc suy tim, suy thận tiến triển hoặc có chỉ định hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ, không nên áp dụng máy móc một mức nước chung.

2. Tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc cảm trong thời gian dài

Đau đầu, đau khớp, đau lưng hoặc cảm cúm là những tình trạng khiến nhiều người có thói quen tự mua thuốc về sử dụng. Tuy nhiên, việc dùng thuốc kéo dài, quá liều hoặc phối hợp nhiều sản phẩm có cùng hoạt chất có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận.

Một số thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAID), chẳng hạn ibuprofen, có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và gây tổn thương thận cấp ở người có nguy cơ, đặc biệt khi cơ thể mất nước, người cao tuổi hoặc người đã mắc bệnh thận.

Paracetamol cũng thường được sử dụng để giảm đau, hạ sốt. Khi dùng đúng liều, thuốc nhìn chung an toàn đối với nhiều người, nhưng quá liều có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng. Việc sử dụng nhiều thuốc cảm phối hợp mà không kiểm tra thành phần có thể khiến người dùng vô tình uống trùng hoạt chất.

Ngoài ra, một số thuốc nam, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc sản phẩm quảng cáo có tác dụng chữa bệnh thận có thể chứa thành phần gây độc cho thận. Không nên mặc định rằng sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên thì an toàn.

Để hạn chế rủi ro, người dân cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, tuân thủ liều lượng, tránh tự phối hợp nhiều loại thuốc và thông báo cho bác sĩ về các thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng. Nếu đau kéo dài, phải dùng thuốc thường xuyên hoặc triệu chứng không cải thiện, cần đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị.

3. Ăn quá mặn làm tăng gánh nặng cho thận

Chế độ ăn nhiều muối không chỉ liên quan đến tăng huyết áp mà còn có thể góp phần làm tổn thương thận theo thời gian. Khi lượng natri đưa vào cơ thể quá cao, cơ thể có xu hướng giữ nước, làm tăng thể tích máu và gây áp lực lên hệ tim mạch.

Tăng huyết áp kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc máu. Ngược lại, bệnh thận cũng có thể khiến huyết áp khó kiểm soát hơn, tạo thành vòng xoắn bệnh lý.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Lượng này bao gồm muối có sẵn trong thực phẩm và muối được thêm vào khi nấu nướng, không chỉ phần muối dùng để nêm.

Để giảm lượng muối, nên hạn chế dưa muối, cà muối, thịt chế biến sẵn, mì ăn liền, đồ hộp và các loại nước chấm mặn. Có thể tăng hương vị món ăn bằng hành, tỏi, gừng, tiêu, chanh hoặc các loại rau thơm thay vì phụ thuộc vào muối và gia vị chứa nhiều natri.

4. Thường xuyên thức khuya, làm việc quá sức

Thiếu ngủ kéo dài và lối sống ít lành mạnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa, huyết áp và tim mạch, từ đó tác động gián tiếp đến nguy cơ mắc bệnh thận. Tuy nhiên, không nên khẳng định rằng cứ thức khuya sẽ trực tiếp gây tổn thương thận không thể đảo ngược.

Người thường xuyên ngủ không đủ giấc có thể gặp tình trạng rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường và tăng huyết áp. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến bệnh thận mạn tính.

Bên cạnh đó, làm việc quá sức trong điều kiện nắng nóng, vận động cường độ cao kéo dài mà không bù đủ nước có thể gây mất nước nghiêm trọng. Trong một số trường hợp, tình trạng tiêu cơ vân do gắng sức quá mức còn có thể dẫn đến tổn thương thận cấp.

Để bảo vệ sức khỏe, người trưởng thành nên duy trì lịch ngủ đều đặn, hướng đến thời lượng ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm, kết hợp vận động phù hợp và nghỉ ngơi khi cơ thể mệt mỏi. Người lao động ngoài trời hoặc vận động nhiều cần chú ý bù nước theo nhu cầu và điều kiện thực tế.

5. Bỏ qua việc kiểm tra chức năng thận định kỳ

Một trong những khó khăn của bệnh thận mạn tính là triệu chứng thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường dù chức năng thận đã suy giảm.

Vì vậy, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, người có tiền sử tổn thương thận cấp hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra chức năng thận định kỳ.

Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm creatinin máu để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR) và xét nghiệm nước tiểu tìm albumin. Tổng phân tích nước tiểu cũng có thể giúp phát hiện một số bất thường. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hoặc phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác.

Không phải ai cũng cần thực hiện mọi xét nghiệm mỗi năm. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào yếu tố nguy cơ, bệnh nền và kết quả lần khám trước.

Đặc biệt, nếu xuất hiện tình trạng tiểu máu, phù chân hoặc mặt không rõ nguyên nhân, lượng nước tiểu giảm đáng kể, khó thở hoặc mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. Khi có biểu hiện tiểu rất ít hoặc không tiểu, khó thở nhiều hay phù tăng nhanh, cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.

Bảo vệ thận không nằm ở việc cố gắng bồi bổ bằng những sản phẩm đắt tiền, mà bắt đầu từ việc sử dụng thuốc an toàn, ăn nhạt hơn, uống nước phù hợp, duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe đúng chỉ định. Phát hiện sớm những bất thường và xử trí nguyên nhân kịp thời vẫn là cách quan trọng để hạn chế nguy cơ tổn thương thận tiến triển.