Loại rau chỉ rộ vào mùa đông ở Tây Bắc, giàu canxi và thường xuất hiện trong mâm cơm

Mỗi khi mùa đông gõ cửa, những bó cải mèo xanh mướt lại xuất hiện nhiều hơn ở các khu chợ vùng cao Tây Bắc. Từ một loại rau dân dã gắn với bữa cơm của đồng bào miền núi, cải mèo ngày càng được người tiêu dùng ở các thành phố chú ý. Rau có thể luộc, xào, nấu canh hoặc nhúng lẩu, không cần chế biến cầu kỳ nhưng vẫn tạo được hương vị riêng.

Điểm khiến nhiều người yêu thích cải mèo nằm ở phần lá xanh đậm, viền xoăn, thân giòn và vị hơi đắng lúc đầu, sau đó để lại hậu ngọt. Không chỉ hợp với những món ăn nóng hổi ngày lạnh, loại rau này còn góp phần bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất cho khẩu phần ăn hằng ngày.

Cải mèo - đặc sản rau xanh của vùng núi phía Bắc

Cải mèo là tên gọi quen thuộc của một loại rau thuộc họ cải, được trồng và sử dụng phổ biến tại một số địa phương miền núi phía Bắc, trong đó có Lào Cai, Sơn La và các vùng cao Tây Bắc. Ở nhiều nơi, người dân thường gieo hạt trên nương, ven ruộng hoặc những khoảnh đất nhỏ quanh nhà để có rau ăn trong gia đình.

Tùy giống, cải mèo có loại lá nhỏ, hơi có lông và loại lá to, bề mặt trơn hơn. Đây là cây rau ngắn ngày, một chu kỳ sinh trưởng khoảng 4-6 tuần và có thể trồng nhiều vụ trong năm.

Cải mèo phát triển tốt trong điều kiện thời tiết mát mẻ, nhiệt độ khoảng 15-25 độ C. Vì vậy, tại các vùng núi có khí hậu mát, cải mèo thường được trồng thuận lợi hơn vào thời điểm cuối thu và mùa đông.

Cải mèo có thể trồng nhiều vụ trong năm, thời điểm rau xuất hiện trên thị trường còn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu, lịch gieo trồng và nguồn cung từng địa phương. Tuy nhiên, tiết trời se lạnh là lúc loại rau này thường được nhắc đến nhiều hơn trong các bữa ăn vùng cao.

Khi còn non, cải mèo có thân và lá giòn, vị đắng nhẹ, không quá gắt. Nếu để cây già, phần thân có thể dai hơn, vị đắng cũng rõ hơn. Bởi vậy, người trồng thường thu hoạch khi lá phát triển vừa đủ, chưa quá già để giữ được độ ngon khi chế biến.

Vì sao cải mèo được chú ý về giá trị dinh dưỡng?

Giống nhiều loại rau lá xanh khác, cải mèo có hàm lượng nước đáng kể, đồng thời cung cấp chất xơ và một số vitamin, khoáng chất. Chất xơ trong rau giúp hỗ trợ hoạt động tiêu hóa, góp phần tạo cảm giác no và làm phong phú khẩu phần ăn. Việc ăn rau thường xuyên cũng giúp cân bằng bữa cơm vốn dễ thiên về thịt, cá và các món giàu tinh bột.

Một trong những khoáng chất được quan tâm khi nhắc đến rau xanh là canxi. Với riêng cải mèo, không nên mặc định loại rau này có lượng canxi vượt trội nếu chưa có số liệu phân tích đáng tin cậy trên đúng giống rau và điều kiện canh tác cụ thể. Giá trị dinh dưỡng thực tế còn có thể thay đổi theo giống, độ non già, thổ nhưỡng và cách chế biến.

Theo Thạc sĩ Ngô Quỳnh Trang, Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ trên trên báo Tuổi Trẻ, canxi vừa có vai trò cấu trúc, vừa tham gia nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Chuyên gia cũng lưu ý việc bổ sung canxi cần kết hợp chế độ ăn hợp lý, bảo đảm đủ vitamin D và duy trì hoạt động thể lực. Ý kiến này được đăng trong bài viết “Các loại rau nào giàu canxi?” 

Từ món rau luộc đến nồi lẩu nóng hổi ngày đông

Cách chế biến đơn giản nhất là cải mèo luộc.Không nên luộc quá lâu vì lá dễ mềm nhũn, mất độ giòn và màu xanh. Khi rau vừa chín tới, vớt ra để ráo, dùng cùng nước mắm trứng, nước tương hoặc món kho đều hợp.

Nếu muốn đổi vị, cải mèo xào tỏi là lựa chọn dễ làm. Cải mèo cũng có thể xào cùng thịt bò, thịt lợn hoặc nấm, tạo thành món ăn có thêm chất đạm và hương vị phong phú.

Vào những ngày trời lạnh, cải mèo nhúng lẩu cũng là món được nhiều người yêu thích. Rau chỉ cần nhúng vừa chín tới để giữ độ giòn, không nên để quá lâu trong nồi nước dùng.

Một lựa chọn khác là nấu canh cải mèo với thịt băm, sườn hoặc tôm. Nếu muốn giữ hương vị tự nhiên, chỉ cần nêm gia vị vừa phải, tránh nấu quá lâu hoặc dùng quá nhiều dầu mỡ.

Mẹo chọn và bảo quản cải mèo tươi ngon

- Khi mua cải mèo, nên chọn bó rau có lá xanh tự nhiên, thân chắc, không bị dập nát hoặc nhớt. 

- Lá hơi xoăn, có lông tơ tùy giống là đặc điểm bình thường, không nhất thiết là dấu hiệu rau kém chất lượng. Tránh chọn những bó có quá nhiều lá vàng úa, phần gốc thâm nhũn hoặc có mùi lạ.

- Sau khi mua về, nếu chưa sử dụng ngay, có thể loại bỏ lá hỏng, để rau thật ráo rồi bọc lỏng bằng giấy hoặc túi bảo quản có lỗ thoáng trước khi đặt trong ngăn mát tủ lạnh. Không nên rửa rau rồi cất khi còn đọng nhiều nước vì độ ẩm cao dễ khiến lá nhanh úng. Tốt nhất, chỉ rửa lượng rau vừa đủ cho mỗi lần chế biến.

Cải mèo ngon nhất khi được sử dụng lúc còn tươi. Nếu mua nhiều nên chia thành từng phần vừa ăn để hạn chế việc lấy ra, cất vào nhiều lần. Với rau đã chế biến, cần bảo quản trong hộp kín và làm lạnh sớm, tránh để món ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu.