Loại quả người Việt Nam vô tư thắp hương, người Trung Quốc lại coi là đại kỵ

Thư Hân,

Sự khác biệt trong ngôn ngữ và phong tục khiến cùng một loại quả được đón nhận theo những cách hoàn toàn khác nhau.

Khi chọn mua hoa quả thắp hương, ngoài độ tươi ngon và hình thức đẹp mắt, nhiều người còn quan tâm đến ý nghĩa của từng loại quả. Có những loại quả được ưa chuộng vì tên gọi gợi nhắc đến sự sung túc, bình an, nhưng cũng có những loại bị loại khỏi mâm lễ chỉ vì cách phát âm. Điều thú vị là những quan niệm này không giống nhau ở mọi quốc gia. Thậm chí, có loại quả thường xuyên xuất hiện trên bàn thờ của các gia đình Việt Nam nhưng khi sang Trung Quốc, nó lại trở thành lễ vật mà không ít người kiêng dùng. Loại quả được nhắc đến chính là quả lê. Đằng sau sự khác biệt này là một câu chuyện khá thú vị về ngôn ngữ và văn hóa thờ cúng.

Vì sao người Trung Quốc kiêng thắp hương quả lê?

Lý do xuất phát từ một đặc điểm thú vị trong tiếng Trung. Chữ lê (梨) có cách phát âm là lí, đồng âm với chữ ly (离) trong chia ly, ly biệt. Vì thế, trong quan niệm dân gian, quả lê dễ gợi liên tưởng đến sự xa cách, trái ngược với mong muốn đoàn tụ, sum vầy. Một số gia đình Trung Quốc tránh dùng lê làm lễ vật khi tảo mộ, cúng tổ tiên. Tập tục này còn ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày. Chẳng hạn, có người kiêng chia đôi quả lê cho vợ chồng hoặc người yêu cùng ăn, bởi phân lê (分梨) và phân ly (分离) có cách phát âm giống nhau. Tuy nhiên, đây chỉ là quan niệm xuất phát từ cách chơi chữ, không phải quy định chung trong văn hóa thờ cúng của Trung Quốc. Người dân nước này vẫn ăn lê bình thường và không phải địa phương nào cũng kiêng dâng cúng loại quả này.

Không chỉ quả lê, nhiều loại trái cây cũng có ý nghĩa trái ngược khi đặt lên bàn thờ

Ngay tại Việt Nam, sự khác biệt này cũng tồn tại giữa các vùng miền. Nhiều gia đình miền Bắc sử dụng quả lê để bày mâm ngũ quả, trong khi một số gia đình miền Nam lại không chuộng loại quả này vì tên gọi gợi liên tưởng đến sự lê lết. Chuối cũng là một ví dụ điển hình. Người miền Bắc yêu thích nải chuối xanh vì hình dáng tựa bàn tay nâng đỡ, bao bọc những loại quả khác. Trong khi đó, một số người miền Nam kiêng bày chuối vì cách phát âm gợi liên tưởng đến sự chúi nhủi. Ngược lại, mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài được nhiều gia đình miền Nam lựa chọn để gửi gắm mong muốn cầu sung vừa đủ xài. Cách kết hợp này lại không phổ biến trên mâm ngũ quả miền Bắc. Như vậy, không có một danh sách hoa quả thờ cúng đúng hay sai áp dụng cho tất cả mọi người. Phần lớn những quan niệm trên được hình thành từ đặc điểm ngôn ngữ và tập quán địa phương.

Nếu mua lê thắp hương, nên lưu ý điều gì?

Về mặt thực tế, lê là loại quả khá phù hợp để dâng cúng. Tuy nhiên, lê cũng có nhiều giống khác nhau, từ lê nâu, lê vàng đến lê xanh, với độ cứng và khả năng bảo quản khác nhau. Nếu muốn bày trên bàn thờ, bạn nên ưu tiên những quả còn chắc, nguyên vẹn, không có vết dập hoặc phần cuống bị thối. Một đặc điểm cần lưu ý là lê vẫn có thể tiếp tục chín sau khi thu hoạch. Khi đặt cạnh những loại quả giải phóng nhiều khí ethylene như chuối chín hoặc táo, quá trình chín của lê có thể diễn ra nhanh hơn. Vì vậy, nếu bày chung các loại quả này trên một đĩa, gia đình nên kiểm tra thường xuyên, tránh để quả chín mềm rồi mới hạ lễ. Lê cũng là loại trái cây có thể ăn cả vỏ. Sau khi hạ từ bàn thờ xuống, bạn nên rửa kỹ dưới vòi nước sạch để loại bỏ bụi bẩn và tàn hương bám trên bề mặt. Nếu chưa ăn ngay, nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh thay vì tiếp tục để ở nhiệt độ phòng.

Quả lê không mang đến sự chia ly, cũng như việc dâng cúng một loại trái cây nào đó không quyết định vận may của gia đình. Hiểu thêm về những khác biệt văn hóa là điều thú vị, nhưng khi lựa chọn hoa quả thắp hương, mọi người vẫn nên ưu tiên độ tươi ngon, điều kiện bảo quản và nếp thờ cúng của chính gia đình mình.

*Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm

Chia sẻ