Hai lần chiến thắng ung thư hiếm gặp của cậu bé 7 tuổi

Có những khoảnh khắc trong đời người, một câu nói ngắn ngủi cũng đủ làm thay đổi tất cả. Với người mẹ ấy, đó là ngày các bác sĩ thông báo cậu con trai mới 7 tuổi mắc ung thư máu - một dạng u lympho Burkitt hiếm gặp và tiến triển cực kì nhanh.

Những ngày bầu trời sụp xuống

Tháng 9/2021, cậu bé bắt đầu xuất hiện những biểu hiện tưởng chừng rất bình thường: đau chân, mệt mỏi, mắt sưng. Gia đình nghĩ con chỉ mắc bệnh thông thường. Thế nhưng kết quả xét nghiệm máu tại bệnh viện địa phương cho thấy nhiều bất thường, và em được chuyển gấp lên Bệnh viện Nhi Trung ương.

Những cuộc kiểm tra chuyên sâu liên tiếp được thực hiện. Rồi kết luận cuối cùng hiện ra như một nhát dao cứa vào lòng người mẹ khi con được chẩn đoán mắc u lympho Burkitt giai đoạn muộn, đã xâm lấn tủy xương và hệ thần kinh trung ương.

Người mẹ vẫn nhớ như in cảm giác khi ấy. Thế giới quanh chị như chao đảo. Nhưng giữa nỗi sợ hãi tột cùng, chị hiểu mình không được phép gục ngã. Nếu người lớn mất niềm tin, đứa trẻ sẽ không còn điểm tựa để bước tiếp.

Theo các chuyên gia ung thư nhi khoa, đây là thể bệnh hiếm, chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ trong nhóm bệnh bạch cầu cấp ở trẻ em nhưng diễn biến đặc biệt dữ dội. Nếu không điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao.

Những tháng ngày sau đó là chuỗi điều trị căng thẳng với hóa chất liều cao và thuốc điều trị đích. Chín đợt điều trị liên tiếp đã giúp cậu bé đạt lui bệnh hoàn toàn. Tháng 6/2022, em được ngừng thuốc và trở lại cuộc sống của một đứa trẻ bình thường.

Gia đình tưởng như đã đi qua cơn bão. Nhưng không…

Cơn bão thứ hai ập đến vào một ngày cuối năm 2025. Sau hơn ba năm theo dõi ổn định, những dấu hiệu bất thường xuất hiện trở lại. Cậu bé sốt kéo dài, chán ăn, cơ thể mệt mỏi.

Kết quả chụp cắt lớp tại Bệnh viện Nhi Trung ương khiến tất cả lặng người. Một khối u lớn xuất hiện trong ổ bụng, kèm tổn thương ở thận. Sinh thiết xác nhận bệnh đã tái phát.

Sau bao năm chiến đấu, ung thư một lần nữa quay trở lại. Các bác sĩ hiểu rằng lần này cuộc chiến sẽ khốc liệt hơn rất nhiều. Hóa trị được triển khai ngay với mục tiêu đưa bệnh về trạng thái lui hoàn toàn, tạo cơ hội cho một phương án điều trị mang tính quyết định: ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài.

Món quà sự sống

Tháng 3/2026, một cuộc hội chẩn với sự tham gia của nhiều chuyên gia trong và ngoài nước được tổ chức. Sau khi cân nhắc kĩ lưỡng, các bác sĩ đi đến kết luận: ghép tế bào gốc từ người chị ruột có độ tương hợp HLA hoàn toàn là cơ hội sống còn duy nhất cho cậu bé.

Nhưng con đường phía trước không hề bằng phẳng. Người cho và người nhận mang nhóm máu khác nhau, khiến toàn bộ quá trình xử lí tủy xương, truyền máu và theo dõi sau ghép trở nên phức tạp hơn nhiều. Nguy cơ tan máu, chậm hồi phục và các biến chứng miễn dịch luôn hiện hữu.

“Bệnh viện đã thực hiện nhiều ca ghép tế bào gốc, nhưng đây là lần đầu tiên áp dụng trên bệnh nhi u lympho không Hodgkin (một dạng ung thư hạch) tái phát. Nếu không tiến hành ghép tế bào gốc tạo máu đồng loài, người bệnh gần như không có cơ hội sống sót. Đây cũng là ca bệnh chưa có nhiều kinh nghiệm lâm sàng tại các nước đang phát triển, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa”, PGS.TS Bùi Ngọc Lan, nguyên Giám đốc Trung tâm Ung thư nhấn mạnh.

Sau cánh cửa phòng vô trùng

Trong khu vực ghép đạt tiêu chuẩn quốc tế, thời gian dường như trôi chậm hơn.

Điều dưỡng, ThS. Nguyễn Thị Ngọc - Điều dưỡng trưởng Khoa Hóa trị tích cực và Điều trị kĩ thuật cao, Trung tâm Ung thư cho biết: giai đoạn chuẩn bị trước ghép, bệnh nhi phải sử dụng các hóa chất có độc tính cao nhằm tạo môi trường tủy xương tối ưu cho mọc mảnh ghép. Các hoá chất này được thải trừ qua da, đường tiêu hóa, nước tiểu và dịch tiết của người bệnh, điều này khiến nhân viên y tế, người chăm sóc có nguy cơ phơi nhiễm hoá chất, trẻ cũng dễ mắc phải các tổn thương trên da, niêm mạc. Chính vì vậy, bất kể ngày đêm, 6 tiếng/lần, điều dưỡng và người nhà cùng hỗ trợ vệ sinh cá nhân cho trẻ. Các thủ thuật, chăm sóc được thực hiện nhẹ nhàng, tỉ mỉ và khéo léo.

Sau bốn đợt hóa trị tăng cường, tín hiệu vui cuối cùng cũng xuất hiện. Khối u trong ổ bụng thu nhỏ đáng kể. Ca phẫu thuật đánh giá đáp ứng điều trị cho kết quả tích cực: mô u đã hoại tử hoàn toàn, không còn phát hiện tế bào ác tính.

Ngày 1/4/2026, cuộc ghép chính thức bắt đầu. Trong phòng mổ, người chị gái được gây mê để lấy tủy xương. Những tế bào gốc quý giá sau đó được chuyển ngay đến phòng sạch, nơi các kĩ thuật viên xử lí trong hệ thống khép kín với yêu cầu vô trùng nghiêm ngặt.

Do bất đồng nhóm máu, sản phẩm tủy phải trải qua quy trình đặc biệt nhằm loại bỏ hồng cầu nhưng vẫn giữ được số lượng tế bào gốc tối ưu.

Ở một khu vực khác của bệnh viện, cậu em trai lặng lẽ chờ đợi món quà vô giá từ chị mình.

Những giọt tế bào gốc chảy qua đường truyền không ồn ào, không kịch tính. Nhưng trong đó là hi vọng của cả gia đình và nỗ lực của hàng chục nhân viên y tế suốt nhiều tháng trời.

Ngày ánh sáng trở lại

Sau ghép, cậu bé được theo dõi trong môi trường kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt. Mỗi chỉ số máu, miễn dịch hay dấu hiệu bất thường đều được các bác sĩ theo dõi sát sao.

Rồi những tín hiệu tích cực lần lượt xuất hiện. Tủy xương mới bắt đầu hoạt động. Các chỉ số huyết học cải thiện từng ngày. Không ghi nhận biến chứng nặng.

Ngày 29/4/2026, cậu bé được xuất viện.

Hai tháng sau ghép, kết quả cho thấy hệ tạo máu của em đã tiếp nhận hoàn toàn tế bào từ người hiến. Chỉ số chimerism đạt 100%, một con số mang ý nghĩa đặc biệt đối với những người làm công tác ghép tế bào gốc.

Trong ngày ra viện, người mẹ không giấu được xúc động. Chị kể đã có lúc tưởng như không thể đứng vững khi bệnh của con tái phát. Nhưng chính sự đồng hành của đội ngũ y bác sĩ đã giúp gia đình giữ được niềm tin trong những thời khắc khó khăn nhất.

Thành công của ca ghép không chỉ mang ý nghĩa với riêng một gia đình. Đó còn là dấu mốc cho thấy y học Việt Nam đang từng bước chinh phục những kĩ thuật điều trị chuyên sâu vốn rất phức tạp trong lĩnh vực ung thư nhi khoa. Với nhiều trẻ mắc u lympho và các bệnh lí ác tính của hệ tạo máu, cánh cửa cơ hội đang được mở rộng hơn.