Giáo sư Vũ Văn Đính - người đặt nền móng cho ngành hồi sức cấp cứu Việt Nam qua đời

Ngày 29/7, Giáo sư, Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân Vũ Văn Đính qua đời ở tuổi 94.

Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương đối với nhiều thế hệ bác sĩ, học trò và đồng nghiệp. Trong giới chuyên môn, Giáo sư Vũ Văn Đính được xem là một trong những “cây đại thụ” của ngành hồi sức cấp cứu Việt Nam.

Ông sinh năm 1933, tại xã Hoàng Diệu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Phong Lâm, xã Gia Phúc, TP Hải Phòng). Sau khi tốt nghiệp đại học, ông công tác tại Khoa Hồi sức cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai, nơi được nhiều bác sĩ gọi là “cửa sinh tử” của những người bệnh nặng.

Trong nhiều năm công tác, ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Chủ tịch Hội Hồi sức cấp cứu và Chống độc Việt Nam; Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai và Chủ nhiệm Bộ môn Hồi sức cấp cứu, Trường Đại học Y Hà Nội.

Đồng nghiệp và các thế hệ bác sĩ trẻ luôn nhắc đến ông không chỉ là những chức danh, mà là vai trò của một người đặt nền móng của chuyên ngành hồi sức cấp cứu .

Từ khi hồi sức cấp cứu còn là lĩnh vực mới mẻ ở Việt Nam, Giáo sư Vũ Văn Đính kiên trì nhiều năm để thành lập Khoa Hồi sức cấp cứu theo mô hình chuẩn, đồng thời triển khai nhiều kỹ thuật tiên tiến như sốc điện, đặt máy tạo nhịp, thông khí nhân tạo, lọc màng bụng và lọc máu liên tục. Những kỹ thuật này đã góp phần nâng cao khả năng cứu sống người bệnh nguy kịch và trở thành nền tảng trong thực hành hồi sức sau này.

Nhận thấy việc tập trung tất cả bệnh nhân nặng vào một khoa gây quá tải và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, ông đã tham mưu xây dựng mô hình tách thành ba chuyên khoa gồm Khám bệnh, Cấp cứu và Hồi sức tích cực. Mô hình này sau đó được triển khai tại nhiều bệnh viện trên cả nước và đến nay vẫn là nền tảng tổ chức hoạt động của hệ thống cấp cứu bệnh viện.

Năm 1994, Giáo sư Vũ Văn Đính thành lập Tổ Hồi sức chống độc thuộc Khoa A9 - tiền thân của Trung tâm Chống độc ngày nay. Đây được xem là cột mốc quan trọng, đặt nền móng cho sự phát triển của chuyên ngành chống độc tại Việt Nam.

Giáo sư Vũ Văn Đính còn được nhiều đồng nghiệp nhớ đến với câu chuyện “nuôi rắn cứu người”. Những năm 1980, khi nhiều bệnh nhân bị rắn độc cắn liên tục nhập viện, trong khi huyết thanh phải nhập khẩu với chi phí rất cao, ông đã vận động người dân và nhiều địa phương cung cấp rắn độc, dựng khu nuôi ngay cạnh Khoa Hồi sức cấp cứu A9 để lấy nọc phục vụ nghiên cứu.

Những con rắn cạp nong, cạp nia, hổ mang, hổ chúa, lục xanh... được chính vị giáo sư theo dõi, chăm sóc. Từ những nghiên cứu ấy, việc phát triển huyết thanh kháng nọc rắn ở Việt Nam có thêm nền tảng quan trọng, mở ra cơ hội sống cho nhiều người bệnh và góp phần hình thành lĩnh vực chống độc hiện đại.

Không chỉ là nhà khoa học và bác sĩ, Giáo sưu Vũ Văn Đính còn là người thầy của nhiều thế hệ bác sĩ hồi sức cấp cứu. Ông biên soạn nhiều giáo trình, sách chuyên khảo, thực hiện nhiều công trình nghiên cứu và truyền lại kinh nghiệm xử trí các ca cấp cứu, ngộ độc phức tạp cho lớp học trò kế cận.

Với những cống hiến cho nền y học nước nhà, ông được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, hai lần được trao danh hiệu Anh hùng Lao động cùng nhiều phần thưởng cao quý. Năm 2012, ông được trao Giải thưởng “Cống hiến trọn đời” về chăm sóc sức khỏe tại Hội nghị Quản lý bệnh viện châu Á tổ chức tại Hà Nội.

Theo thông tin từ gia đình, lễ viếng GS Vũ Văn Đính được tổ chức từ 8h30 ngày 1/8 tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông (Hà Nội). Lễ truy điệu và đưa tang diễn ra lúc 9h30 cùng ngày, sau đó linh cữu được hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ, Văn Điển.

Cuộc đời của Giáo sư Vũ Văn Đính khép lại ở tuổi 94, nhưng những gì ông để lại vẫn hiện diện trong từng khoa hồi sức cấp cứu, từng đơn vị chống độc và trong công việc của nhiều thế hệ bác sĩ đang ngày đêm giành giật sự sống cho người bệnh. Đó là di sản bền bỉ của một người thầy đã dành trọn cuộc đời để đặt nền móng cho ngành hồi sức cấp cứu Việt Nam.