Đừng nghĩ RSV chỉ là bệnh của trẻ nhỏ: Người trên 50 tuổi mắc nhóm bệnh này cũng có thể gặp biến chứng nặng

Virus hợp bào hô hấp (RSV) không chỉ gây bệnh ở trẻ nhỏ mà còn có thể khiến người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và một số nhóm nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng. Tại Mỹ, khuyến cáo tiêm vaccine RSV được áp dụng cho nhiều nhóm người trưởng thành nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh nặng.

Virus hợp bào hô hấp (RSV) thường gây ra các triệu chứng giống cảm lạnh như ho, nghẹt mũi, chảy nước mũi. Tuy nhiên, ở người cao tuổi và những người có bệnh nền, virus này có thể gây viêm phổi, viêm phế quản hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý sẵn có.

Theo Verywell Health, nhiều người trưởng thành tại Mỹ đủ điều kiện tiêm vaccine RSV nhưng chưa biết mình thuộc nhóm được khuyến nghị. Hiện nay, hướng dẫn tiêm chủng tại Mỹ khuyến nghị một liều vaccine đối với những nhóm phù hợp, thay vì tiêm nhắc lại thường xuyên.

Người từ 50-74 tuổi có bệnh nền cần lưu ý

Theo khuyến nghị được đề cập, người trong độ tuổi 50-74 có nguy cơ cao mắc RSV thể nặng có thể được khuyến nghị tiêm một liều vaccine.

Ước tính tại Mỹ, mỗi năm có khoảng 110.000-180.000 người từ 50 tuổi trở lên phải nhập viện do các bệnh liên quan đến RSV. Theo bác sĩ Glenn William Wortmann, Giám đốc bộ phận bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế MedStar Washington (Mỹ), yếu tố quan trọng không chỉ là tuổi tác mà còn là tình trạng sức khỏe nền của mỗi người.

Những nhóm có thể được cân nhắc tiêm vaccine RSV bao gồm người mắc bệnh tim mạch mạn tính, bệnh phổi, bệnh gan, bệnh thận giai đoạn cuối, bệnh hồng cầu hình liềm, béo phì nghiêm trọng hoặc suy giảm miễn dịch. Người sống tại các cơ sở chăm sóc dài hạn như viện dưỡng lão cũng thuộc nhóm cần lưu ý.

Người có bệnh nền nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguy cơ và xác định việc tiêm chủng có phù hợp hay không.

Người từ 75 tuổi trở lên được khuyến nghị tiêm vaccine RSV

Nguy cơ mắc RSV thể nặng tăng theo tuổi. Ở người cao tuổi, nhiễm virus có thể dẫn đến viêm phổi, viêm phế quản, làm nặng thêm bệnh hen suyễn hoặc khiến tình trạng suy tim trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo số liệu được bài viết gốc trích dẫn, các biến chứng liên quan đến RSV góp phần gây ra khoảng 10.000 ca tử vong ở người cao tuổi tại Mỹ mỗi năm.

Trước nguy cơ này, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến nghị tất cả người từ 75 tuổi trở lên tiêm một liều vaccine RSV. Các vaccine được đề cập gồm Arexvy của GSK, Abrysvo của Pfizer và mResvia của Moderna.

Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV, qua đó góp phần bảo vệ người cao tuổi trước những biến chứng nghiêm trọng.

Phụ nữ mang thai có thể tiêm để bảo vệ trẻ sơ sinh

RSV cũng là mối lo ngại đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Phụ nữ mang thai có thể tiêm vaccine để truyền kháng thể sang thai nhi, giúp bảo vệ trẻ sau khi chào đời.

Theo khuyến cáo tại Mỹ, vaccine Abrysvo của Pfizer là vaccine RSV được phê duyệt sử dụng trong thai kỳ. Phụ nữ mang thai được khuyến nghị tiêm một liều trong khoảng tuần thai 32-36, nếu thời gian này rơi vào mùa RSV theo hướng dẫn tại Mỹ và người mẹ chưa tiêm vaccine RSV trong lần mang thai trước.

Kháng thể từ mẹ có thể giúp bảo vệ trẻ trong khoảng 6 tháng đầu đời, thời điểm trẻ dễ gặp biến chứng nặng khi nhiễm RSV.

Nếu người mẹ không tiêm vaccine trong thai kỳ, trẻ vẫn có thể được bảo vệ bằng các kháng thể đơn dòng như nirsevimab (Beyfortus) hoặc clesrovimab (Enflonsia), theo khuyến cáo dành cho trẻ đủ điều kiện tại Mỹ.

Đây không phải vaccine mà là chế phẩm kháng thể giúp bảo vệ trẻ trong một khoảng thời gian nhất định. Việc sử dụng cần được bác sĩ đánh giá theo độ tuổi, nguy cơ và tình trạng miễn dịch của trẻ.

Ai không nên tiêm vaccine RSV?

Theo hướng dẫn được bài viết gốc đề cập, người đã tiêm một liều vaccine RSV hiện chưa được khuyến nghị tiêm liều thứ hai thường quy. Khuyến cáo có thể thay đổi khi có thêm dữ liệu về thời gian bảo vệ của vaccine.

Người từng bị phản ứng dị ứng nghiêm trọng với thành phần vaccine cần thông báo cho bác sĩ trước khi tiêm. Một số tác dụng phụ có thể gặp gồm đau tại chỗ tiêm, đau đầu, sốt hoặc buồn nôn.

Dù một số vaccine RSV đã được phê duyệt cho người trưởng thành dưới 50 tuổi có nguy cơ cao tại Mỹ, CDC chưa đưa ra khuyến nghị tiêm chủng thường quy cho nhóm tuổi này theo nội dung bài viết gốc.

Cần trao đổi với bác sĩ để xác định thời điểm tiêm phù hợp

Vaccine RSV được sử dụng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền và trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, khuyến cáo về độ tuổi, đối tượng tiêm và thời điểm tiêm có thể khác nhau giữa các quốc gia. Những hướng dẫn nêu trên chủ yếu phản ánh khuyến cáo tại Mỹ, không nên áp dụng máy móc cho mọi trường hợp tại Việt Nam.

Người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và phụ nữ mang thai nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ, lựa chọn biện pháp phòng bệnh phù hợp và cập nhật hướng dẫn tiêm chủng tại nơi mình sinh sống.

(Theo nguồn: Verywell)