Đũa Buông: Loại đũa đang "hot" rần rần vì độ quý và độ bền hiếm có

Từ “bí ẩn” dân giã đến “hot trend” trên mạng xã hội

Đũa buông – một sản phẩm thủ công giản dị từ Bình Thuận – đang trở thành hiện tượng được bàn tán rầm rộ trên các hội nhóm như Nghiện Sạch, VOZ và nhiều diễn đàn tiêu dùng khác. Từ đầu thập niên 2000, loại đũa này vốn chỉ là vật dụng quen thuộc trong đời sống của đồng bào thiểu số ở các vùng Suối Kiết, Tánh Linh, Hàm Tân. Thế nhưng, chỉ trong vài năm gần đây, nhờ sức lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội và thương mại điện tử, đũa buông đã nhanh chóng “lên ngôi”. Mọi người hỏi nhau: đũa buông là gì vậy? Các sàn như Shopee hay Tiktok Shop ghi nhận mỗi cửa hàng bán được hàng nghìn đôi mỗi tháng. Mới gần đây, đài VTV9 cũng đã đưa tin về sản phẩm này, góp phần đưa đũa buông từ góc bếp dân dã ra khắp các gia đình Việt Nam hiện đại.

Đôi đũa mang tinh tuý từ cây buông “lão” và nghề thủ công truyền thống

Đũa buông không được làm từ thân cây như đũa tre hay đũa gỗ thông thường. Thay vào đó, người thợ sử dụng phần “sóng” – mép xương cứng nhất của bẹ lá cây buông. Để có nguyên liệu đạt chuẩn, cây buông phải đủ già, khoảng 50–60 tuổi, lúc này phần sóng bẹ đã tích tụ sợi xơ dày đặc, cứng như đá. Đặc biệt, cây buông là loài cây có đặc tính “sinh con rồi chết”: sau 60–100 năm sống, nó chỉ trổ hoa và kết trái một lần duy nhất trước khi kết thúc vòng đời. Vì vậy, mỗi đôi đũa buông thực chất mang trong mình tinh túy của một lão cây đã sống gần một thế kỷ.

Quy trình chế tác hoàn toàn thủ công, được thực hiện bởi bàn tay khéo léo của người dân địa phương ở Bình Thuận. Họ chẻ sóng bẹ thành từng thanh nhỏ, vót thẳng, mài nhẵn rồi đánh bóng bằng sáp ong hoặc lá chuối khô. Không sử dụng bất kỳ hóa chất hay công nghệ công nghiệp nào. Chính sự tỉ mỉ và tâm huyết này đã giữ trọn vẻ mộc mạc, an toàn và tinh thần truyền thống của nghề làm đũa buông – một nghề đang dần mai một do nguồn cây buông ngày càng khan hiếm.

Đặc tính “siêu bền” và an toàn khiến đũa buông vượt trội

Đũa buông nổi bật với độ bền gần như “bất hủy”. Các sợi xơ trong sóng lá buông đan khít, dai sức, hầu như không thấm nước và không chứa chất hữu cơ dễ phân hủy. Vi khuẩn, nấm mốc gần như không thể tấn công. Ngay cả khi bị vùi dưới đất ẩm nhiều năm, lõi đũa vẫn giữ nguyên hình dạng, không mục rữa như các loại đũa khác. Đũa chịu nhiệt cực tốt, không cong vênh khi tiếp xúc với nước sôi hay thức ăn nóng, thậm chí có thể rửa trong máy rửa bát ở nhiệt độ cao.

Đũa buông có màu nâu cánh gián hoặc đen sẫm tự nhiên, không cần sơn phủ. Càng sử dụng lâu, bề mặt đũa càng bóng đẹp nhờ hơi ấm bàn tay và ma sát khi rửa, trông giống như sừng hoặc đá mài. Khi gõ hai chiếc đũa vào nhau, âm thanh phát ra đanh thanh như kim loại. Thân đũa có những đường sợi xơ li ti chạy dọc – dấu hiệu nhận biết đũa buông chính hiệu. Đũa khô nhanh sau khi rửa (chỉ vài tiếng ngay cả trong mùa đông), không mùi khó chịu, dáng thon gọn, dễ cầm, không trơn trượt khi gắp thức ăn. Sau 2–3 năm sử dụng, đũa vẫn gần như nguyên vẹn, không sứt mẻ hay mòn đi.

Lựa chọn xứng đáng cho bữa ăn Việt

Dù giá bán cao hơn đũa tre thông thường (khoảng 15.000–20.000 đồng/đôi), đũa buông lại là bài toán tiết kiệm về lâu dài nhờ vòng đời sử dụng dài gấp nhiều lần. Hiện nay, sản phẩm có nhiều mẫu mã đa dạng: thân tròn, thân vuông, chiều dài linh hoạt, thậm chí có loại khảm trai cầu kỳ, phù hợp với mọi phong cách bếp núc.

Quan trọng hơn, việc làm đũa buông đã mang lại nguồn thu nhập ổn định và cải thiện đáng kể đời sống cho bà con ở xóm buông Suối Kiết. Từ một nghề phụ truyền thống, nay nó trở thành sinh kế chính, góp phần giữ gìn văn hóa địa phương giữa bối cảnh nguồn nguyên liệu ngày càng khan hiếm. Mỗi đôi đũa buông không chỉ là vật dụng hàng ngày mà còn là ký ức của rừng, của thời gian, của một vùng đất khắc nghiệt nhưng bền bỉ như chính chất liệu đã sinh ra nó.

Trong thời đại người tiêu dùng ngày càng chuộng sản phẩm “sống xanh”, an toàn và có câu chuyện, đũa buông chính là minh chứng sống động cho giá trị của hàng Việt thủ công. Sản phẩm không chỉ bền đẹp, an toàn mà còn mang trong mình hồn cốt văn hóa và tinh thần bền bỉ của người Việt. Đối với những ai muốn nâng tầm bữa ăn gia đình, ủng hộ nghề truyền thống và góp phần bảo tồn di sản, đũa buông là lựa chọn không thể bỏ qua. Một đôi đũa buông đặt trên bàn ăn không chỉ giúp gắp thức ăn, mà còn mang cả niềm tự hào dân tộc vào từng bữa cơm ấm cúng.