Diễm Hằng đưa nghệ thuật ra khỏi lớp học: Từ nét vẽ trẻ thơ đến tinh thần "Made in Vietnam"

Chào chị Diễm Hằng, được biết lớp học Malena's Dream Canvas không chỉ hướng đến việc dạy trẻ vẽ mà còn mở ra những trải nghiệm với mỹ thuật ứng dụng... chị nhìn nhận thế nào về khả năng đưa nghệ thuật từ lớp học vào đời sống? 

Với tôi, đưa nghệ thuật vào đời sống không chỉ là việc chuyển một bức tranh lên một sản phẩm thời trang hay nội thất. Tôi nhìn thấy ở đó một cơ hội lớn hơn: Kết nối sức sáng tạo của con người với vẻ đẹp văn hóa, mỹ thuật Việt Nam, để những giá trị ấy tiếp tục được hiện diện trong đời sống đương đại.

Việt Nam có một di sản văn hóa và mỹ thuật phong phú, nhưng tôi nghĩ di sản còn có thể là nguồn cảm hứng để chúng ta sáng tạo những ngôn ngữ thẩm mỹ mới, phù hợp với đời sống hôm nay.

Đó cũng là hướng tôi mong muốn phát triển tại Malena's Dream Canvas và Malena DreamWear: Ưa những nét đẹp văn hóa vào mỹ thuật ứng dụng thông qua chính những tác phẩm và ý tưởng của học viên. Tôi đặc biệt quan tâm đến tinh thần Made in Vietnam. Với tôi, một sản phẩm mang dấu ấn Việt Nam không chỉ nên được nhận diện qua nơi sản xuất, mà còn có thể được nhận diện qua chiều sâu văn hóa, bản sắc thẩm mỹ và năng lực sáng tạo được gửi gắm trong nó. Và nếu một ngày, một tác phẩm của học viên được chuyển thể thành sản phẩm và đến với người sử dụng ở nhiều quốc gia, tôi mong rằng họ không chỉ nhìn thấy một thiết kế đẹp. Họ còn có thể nhận ra phía sau thiết kế ấy là một câu chuyện sáng tạo, một góc nhìn cá nhân và những nguồn cảm hứng bắt nguồn từ Việt Nam.

Trải nghiệm mỹ thuật ứng dụng giúp người học nhận ra điều gì về giá trị thực sự của sáng tạo?

Tôi muốn cả trẻ em và người trưởng thành hiểu rằng sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ một tài năng đặc biệt. Ở trẻ em, sáng tạo thường bắt đầu từ sự tò mò và trí tưởng tượng. Các em có thể nhìn một vật dụng quen thuộc theo cách hoàn toàn khác,và không ngại tạo ra những điều khác biệt. Khi tiếp cận mỹ thuật ứng dụng, trẻ học cách phát triển những ý tưởng ấy thành những hình thức có thể sử dụng trong đời sống. Với người trưởng thành, hành trình đôi khi lại bắt đầu từ việc tháo bỏ những giới hạn mà chính chúng ta đã hình thành trong quá trình lớn lên. Khi một người tự tay phát triển một họa tiết trên trang phục, thiết kế một vật dụng hay tạo ra một sản phẩm từ ý tưởng của mình, họ không chỉ học một kỹ thuật. Họ đang đưa cá tính của mình vào thế giới vật chất. Một sản phẩm có thể có giá trị sử dụng, giá trị thẩm mỹ hoặc giá trị thương mại, nhưng phía sau nó còn có quá trình tư duy, lựa chọn và lao động sáng tạo. Những giá trị ấy cần được nhìn nhận một cách đầy đủ, thay vì chỉ đánh giá qua việc sản phẩm có đẹp hay bán được hay không.

Khi bước ra khỏi lớp học để hiện diện tại triển lãm, tác phẩm nghệ thuật tác động thế nào đến tư duy và sự tự tin của trẻ?

Tôi cho rằng triển lãm là một trải nghiệm giáo dục rất khác với việc học trên lớp. Trong lớp học, học viên sáng tạo trong một không gian tương đối an toàn. Nhưng khi tác phẩm bước vào không gian triển lãm, các em bắt đầu có một trải nghiệm mới: tác phẩm của mình được nhìn thấy, được người khác quan tâm, được đặt trong mối tương quan với những tác phẩm khác.

Điều đó giúp trẻ nhận ra rằng tiếng nói của mình có vị trí trong thế giới rộng lớn hơn. Một em nhỏ vốn ít nói có thể không dễ dàng diễn đạt cảm xúc bằng lời, nhưng lại có thể kể một câu chuyện rất phong phú qua màu sắc và hình ảnh. Khi tác phẩm ấy được trưng bày, em có thêm một cơ hội để thể hiện bản thân theo cách riêng.

Tôi không xem triển lãm đơn thuần là nơi trưng bày thành quả của một khóa học, mà là nơi học viên bắt đầu hiểu về bản thân, học cách nhìn nhận người khác và nhận ra rằng mỗi góc nhìn đều có thể đóng góp một điều gì đó cho thế giới.

Khi một đứa trẻ học được cách tự hào về điều mình làm ra, đồng thời biết tôn trọng những điều khác biệt, đó đã là một thành quả giáo dục rất đáng quý.

Chị tạo dựng không gian lớp học thế nào để ngoại ngữ và các yếu tố văn hóa hòa nhập tự nhiên vào quá trình sáng tạo?

Tại Malena's Dream Canvas, tôi không xem ngôn ngữ là một mục tiêu giảng dạy độc lập, mà là một nhịp cầu kết nối con người và những nền văn hóa khác nhau. Lớp học có các học viên nước ngoài, các bạn nhỏ đa văn hóa, vì vậy việc linh hoạt sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp với học viên và phụ huynh diễn ra một cách tự nhiên. Đôi khi, chính những cuộc trò chuyện ngẫu hứng ấy lại trở thành cơ hội để mỗi người học hỏi và chia sẻ kiến thức từ nhau.

Tôi mong muốn xây dựng một không gian nghệ thuật đa chiều, nơi tâm hồn được nuôi dưỡng không chỉ bằng màu sắc và hình khối, mà còn bằng ngôn ngữ, âm nhạc, tri thức và sự giao thoa giữa những cá tính khác biệt. Cuối mỗi buổi học, tôi thường tổ chức những trò chơi quiz về kiến thức xã hội hoặc ngoại ngữ; trong giờ nghỉ, các học viên có thể cùng nhau giao lưu, chia sẻ và dạy nhau chơi nhạc cụ. Với tôi, đó không đơn thuần là những hoạt động bổ trợ, mà là cách mở rộng trải nghiệm cảm thụ của mỗi người, bên cạnh một tác phẩm hoàn thành, còn cần một tâm hồn biết rung động, biết lắng nghe, biết thấu hiểu và rộng mở trước thế giới.

Với học viên đến từ nhiều quốc gia, lớp học của Malena's Dream Canvas cũng là một không gian giao thoa văn hóa. Chị làm thế nào để những khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và cách cảm nhận nghệ thuật trở thành lợi thế trong quá trình học tập?

Điều thú vị nhất khi có học viên đến từ nhiều quốc gia tại Malena's Dream Canvas là tôi có cơ hội quan sát cách văn hóa tác động đến ngôn ngữ tạo hình của mỗi người. Tại Malena's Dream Canvas, dù cùng thực hiện một chủ đề, các học viên đến từ những nền văn hóa khác nhau vẫn có thể tạo ra những tác phẩm mang sắc thái riêng biệt điều hé lộ những dấu ấn văn hoá tinh tế.

Các học viên của tôi cũng đặc biệt hào hứng khi biết trong khóa học có những bạn đến từ các quốc gia khác. Đây là một lợi thế mà không phải môi trường học tập nào cũng có được: các em được tiếp xúc với sự đa dạng ngay trong một hoạt động sáng tạo gần gũi, thay vì chỉ tìm hiểu văn hóa qua sách vở.

Tôi tin rằng đây chính là giá trị sâu sắc của một lớp học đa văn hóa: Sự khác biệt không chỉ làm giàu cho nghệ thuật, mà còn giúp mỗi học viên phát triển tư duy độc lập, khả năng giao tiếp và năng lực thích nghi trong một thế giới ngày càng kết nối.

Từ thực tiễn vận hành, chị nhận thấy đâu là những khoảng trống lớn nhất của giáo dục mỹ thuật dành cho trẻ em hiện nay?

Tôi nghĩ một trong những câu hỏi quan trọng nhất của giáo dục mỹ thuật không phải là làm thế nào để trẻ vẽ đẹp hơn, mà là chúng ta muốn điều gì sẽ ở lại với trẻ sau khi các em không còn học vẽ nữa. Tôi không cho rằng tất cả các mô hình giáo dục mỹ thuật với điều kiện hiện nay sẽ không có nhiều hạn chế tuy nhiên từ trải nghiệm của mình, tôi ưu tiên ba điểm Thứ nhất là sự thiên lệch về kết quả cuối cùng, thứ hai là sự kết nối nghệ thuật áp dụng vào đời sống, Thứ ba là cơ hội để trẻ trình bày và bảo vệ ý tưởng của mình. Tôi tin chúng ta cần mở rộng thêm cách nhìn về mục tiêu của giáo dục nghệ thuật, từ việc đào tạo kỹ năng tạo hình sang việc phát triển con người thông qua sáng tạo.

Xin được cảm ơn chị!