Da ngày càng xỉn, tóc rụng nhiều, coi chừng thiếu sắt? Sự thật về "Ferritin face" đang gây sốt

Da kém sắc, quầng thâm, môi nứt nẻ, tóc rụng nhiều… đang được mạng xã hội gọi bằng một cái tên mới: "ferritin face". Nhưng đây có thực sự là dấu hiệu của thiếu sắt? Các chuyên gia cảnh báo không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào những thay đổi trên da và tóc.

Mạng xã hội gần đây xuất hiện một loạt thuật ngữ liên quan đến sức khỏe như "cortisol face", "cortisol cocktail" hay "ferritin face". Điểm chung của những xu hướng này là cố gắng tìm kiếm một nguyên nhân bên trong cơ thể để lý giải các thay đổi về ngoại hình.

Trong đó, "ferritin face" đang thu hút sự chú ý khi được dùng để mô tả những người có da xỉn màu, quầng thâm, tóc rụng nhiều, môi khô nứt hoặc sắc mặt nhợt nhạt và cho rằng đây có thể là dấu hiệu của tình trạng thiếu sắt.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cần hết sức thận trọng với cách gọi này.

Ferritin thực chất là gì?

Ferritin là một loại protein có nhiệm vụ dự trữ sắt trong cơ thể. Có thể hình dung ferritin giống như một "kho chứa" giúp cơ thể lưu trữ sắt và sử dụng khi cần.

Theo bác sĩ Yelena Ginzburg, chuyên gia tại Trường Y Icahn thuộc Mount Sinai (Mỹ), khi cơ thể cần dự trữ nhiều sắt hơn, lượng ferritin có thể tăng lên.

Xét nghiệm ferritin huyết thanh được sử dụng để đánh giá lượng sắt dự trữ trong cơ thể. Đây là một chỉ dấu hữu ích hơn so với việc chỉ xét nghiệm lượng sắt lưu hành tại đúng thời điểm lấy máu.

Lý do là nồng độ sắt trong máu có thể thay đổi theo thời điểm và chế độ ăn. Chẳng hạn, một bữa ăn giàu sắt có thể khiến lượng sắt lưu hành trong máu tăng tạm thời, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cơ thể đã có đủ lượng sắt dự trữ.

"Ferritin face" có thực sự tồn tại?

Không, ít nhất không phải dưới góc độ y khoa.

"Ferritin face" không phải thuật ngữ chẩn đoán y khoa và cũng không phải một bệnh lý được công nhận. Đây chủ yếu là cách gọi xuất hiện trên mạng xã hội để mô tả một số thay đổi trên da, tóc và móng được cho là có thể liên quan đến thiếu sắt.

Bác sĩ da liễu Regine J. Mathieu cho biết tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng thực sự có thể biểu hiện qua da, tóc và móng. Tuy nhiên, không thể chỉ nhìn vào ngoại hình để kết luận một người có thiếu sắt hay không.

Ví dụ, rụng tóc, da khô hoặc sắc mặt kém tươi có thể liên quan đến thay đổi nội tiết, bệnh tuyến giáp, thiếu hụt các chất dinh dưỡng khác hoặc đơn giản là quá trình lão hóa tự nhiên.

Vì vậy, nếu xuất hiện những dấu hiệu này, chúng chỉ nên được xem là gợi ý để kiểm tra sức khỏe, thay vì bằng chứng cho thấy cơ thể đang thiếu sắt.

Thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến da và tóc như thế nào?

Khi lượng sắt dự trữ trong cơ thể suy giảm, cơ thể sẽ ưu tiên cung cấp sắt cho những cơ quan và chức năng thiết yếu. Những mô như da và tóc có thể không được ưu tiên bằng.

Khi đó, một số người có thể xuất hiện:

Da nhợt nhạt hoặc xỉn màu. 

Da khô. 

Tóc rụng nhiều hơn. 

Móng tay yếu, dễ gãy. 

Nứt khóe miệng. 

Sắc mặt trông mệt mỏi, thiếu sức sống.

Ở những người có làn da sẫm màu, sự thay đổi sắc da có thể khó nhận biết hơn và biểu hiện chủ yếu dưới dạng làn da kém rạng rỡ.

Tuy nhiên, những biểu hiện trên không đặc hiệu cho thiếu sắt.

Có người có lượng ferritin thấp nhưng da và tóc hoàn toàn bình thường. Ngược lại, một người bị rụng tóc hoặc da khô có thể hoàn toàn không thiếu sắt.

Đó là lý do các chuyên gia khuyến cáo không nên dùng "ferritin face" như một cách tự chẩn đoán.

Làm thế nào biết mình có thiếu sắt?

Cách đáng tin cậy nhất là thăm khám và xét nghiệm máu theo chỉ định của bác sĩ.

Theo bác sĩ Regine J. Mathieu, đánh giá tình trạng sắt thường không chỉ dựa vào một chỉ số duy nhất mà có thể bao gồm: Ferritin; Sắt huyết thanh; Tổng khả năng gắn kết sắt (TIBC); Độ bão hòa transferrin.

Các chỉ số này giúp bác sĩ đánh giá lượng sắt đang lưu hành, khả năng vận chuyển sắt và lượng sắt được dự trữ trong cơ thể.

Một số dấu hiệu như rụng tóc, thèm ăn những thứ không phải thực phẩm, chẳng hạn đá lạnh, hoặc viêm lưỡi có thể xuất hiện ở người thiếu sắt. Tuy nhiên, ngay cả khi có những biểu hiện này, người bệnh vẫn cần được đánh giá y khoa thay vì tự mua thuốc bổ sung.

Đừng vội uống viên sắt chỉ vì thấy tóc rụng, da xỉn màu

Nếu được xác định thiếu sắt, bác sĩ có thể xây dựng kế hoạch bổ sung phù hợp với nguyên nhân và mức độ thiếu hụt. Một số trường hợp được khuyến nghị tăng thực phẩm giàu sắt, sử dụng viên bổ sung sắt hoặc truyền sắt khi cần thiết.

Điều đáng lưu ý là bổ sung sắt không phải càng nhiều càng tốt.

Sắt có vai trò thiết yếu đối với cơ thể, nhưng việc sử dụng thực phẩm bổ sung khi không thực sự cần thiết có thể gây hại. Vì vậy, không nên tự uống viên sắt chỉ vì thấy mình có biểu hiện rụng tóc, da khô hay sắc mặt kém tươi.

Quan trọng hơn, bác sĩ cần tìm nguyên nhân khiến lượng sắt thấp nếu tình trạng thiếu sắt thực sự tồn tại.

"Ferritin face" có thể là xu hướng, nhưng sức khỏe không nên được chẩn đoán bằng TikTok

Một thuật ngữ viral có thể khiến chúng ta chú ý hơn đến những thay đổi của cơ thể. Đây là điều tích cực nếu nó thúc đẩy mọi người quan tâm đến sức khỏe.

Nhưng da xỉn màu không đồng nghĩa với thiếu sắt, tóc rụng không đồng nghĩa với ferritin thấp.

Thay vì cố tìm một "nhãn" trên mạng xã hội cho tình trạng của mình, cách đúng đắn hơn là theo dõi các triệu chứng kéo dài, thăm khám khi cần và thực hiện xét nghiệm phù hợp.

Bởi như chuyên gia Regine J. Mathieu nhấn mạnh, điều quan trọng không phải là chạy theo một xu hướng chăm sóc sức khỏe đang viral, mà là tìm đúng nguyên nhân gây ra thay đổi của cơ thể để có hướng xử lý phù hợp.