Con sốt, ho rồi mắt đỏ: Đừng vội nghĩ là cúm, bác sĩ chỉ dấu hiệu dễ nhận biết Adenovirus với cúm và COVID-19

Adenovirus là một nhóm vi-rút có khả năng gây bệnh ở nhiều cơ quan trong cơ thể, phổ biến ở đường hô hấp, mắt, đường tiêu hóa và đường tiết niệu. Ở trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, Adenovirus thường gây các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp cấp với mức độ biểu hiện từ nhẹ đến nặng. Bệnh có khả năng lây lan nhanh, nhất là tại trường học, nhà trẻ và những nơi tập trung đông trẻ.

Vậy làm thế nào để phân biệt Adenovirus với cúm, COVID-19 và các bệnh lý hô hấp khác? Những dấu hiệu nào phụ huynh cần lưu ý và khi nào trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế?

Dưới đây, BS.CKII Nguyễn Quang Khanh, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Đông Anh, chia sẻ những thông tin hữu ích giúp phụ huynh nhận biết, phòng ngừa và xử trí Adenovirus ở trẻ.

Adenovirus thường gây ra những triệu chứng gì và làm thế nào để phân biệt với cúm, COVID-19 hoặc các bệnh hô hấp khác, thưa bác sĩ?

BS.CKII Nguyễn Quang Khanh: Adenovirus có thể gây nhiều biểu hiện tương tự các bệnh nhiễm virus đường hô hấp khác nên chỉ dựa vào triệu chứng thì rất khó khẳng định trẻ mắc Adenovirus hay cúm, COVID-19.

Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, có thể kèm theo mệt mỏi. Một điểm khá gợi ý Adenovirus là trẻ có thể xuất hiện viêm kết mạc, mắt đỏ, chảy ghèn cùng với các triệu chứng hô hấp. Ngoài ra, một số trường hợp có thể xuất hiện nôn, tiêu chảy.

Trong khi đó, cúm thường có biểu hiện khởi phát tương đối đột ngột với sốt, đau đầu, đau mỏi người, ho và mệt mỏi; COVID-19 cũng có nhiều biểu hiện tương tự. Tuy nhiên, những đặc điểm này không đủ để chẩn đoán xác định vì triệu chứng giữa các bệnh có thể trùng lặp.

Vì vậy, khi trẻ sốt cao kéo dài, ho nhiều, khó thở, mệt nhiều hoặc có các biểu hiện bất thường, phụ huynh không nên tự phán đoán nguyên nhân mà cần đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá.

Những phương pháp xét nghiệm hiện nay có thể phân biệt Adenovirus với cúm và COVID-19 như thế nào?

BS.CKII Nguyễn Quang Khanh: Để xác định tác nhân gây bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm phù hợp dựa trên triệu chứng và tình trạng của người bệnh.

Đối với Adenovirus, có thể sử dụng các phương pháp phát hiện virus hoặc vật liệu di truyền của virus, trong đó xét nghiệm PCR có thể giúp phát hiện DNA của Adenovirus. 

Với cúm và COVID-19, người bệnh cũng có thể được thực hiện các xét nghiệm phát hiện kháng nguyên hoặc xét nghiệm sinh học phân tử tùy từng trường hợp.

Điều quan trọng là việc lựa chọn xét nghiệm cần dựa trên thời điểm mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng và tình trạng của người bệnh. Không phải trường hợp nào mắc Adenovirus cũng cần xét nghiệm; bác sĩ sẽ cân nhắc khi kết quả xét nghiệm có ý nghĩa đối với chẩn đoán và xử trí.

Thưa bác sĩ những dấu hiệu nào cảnh báo bệnh Adenovirus chuyển nặng, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay? Hiện nay đã có thuốc điều trị đặc hiệu đối với Adenovirus hay chưa?

BS.CKII Nguyễn Quang Khanh: Phần lớn các trường hợp nhiễm Adenovirus có thể tự hồi phục với điều trị hỗ trợ. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn biến nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khi trẻ có các dấu hiệu như khó thở, thở nhanh, tím tái, SpO₂ giảm, sốt cao kéo dài hoặc tình trạng sốt không cải thiện, trẻ li bì hoặc khó đánh thức, co giật, bỏ ăn uống, nôn nhiều, có dấu hiệu mất nước, hoặc tình trạng bệnh ngày càng nặng lên.

Adenovirus hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được sử dụng thường quy cho người mắc bệnh. Điều trị chủ yếu là điều trị hỗ trợ như kiểm soát sốt, đảm bảo đủ nước và dinh dưỡng, hỗ trợ hô hấp khi cần thiết. Những trường hợp nặng có thể phải điều trị tại bệnh viện.

Người bệnh có nên tự ý sử dụng kháng sinh khi có biểu hiện sốt, ho, viêm đường hô hấp do Adenovirus không, thưa bác sĩ?

BS.CKII Nguyễn Quang Khanh: Không nên tự ý sử dụng kháng sinh. Adenovirus là virus nên kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus. Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định không những không giúp bệnh nhanh khỏi mà còn có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Kháng sinh chỉ được bác sĩ chỉ định khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ phù hợp về nhiễm khuẩn, hoặc có biến chứng do vi khuẩn. Vì vậy, khi trẻ sốt, ho, đau họng hoặc có các triệu chứng viêm đường hô hấp, phụ huynh không nên tự mua kháng sinh cho trẻ mà cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Các biện pháp phòng ngừa Adenovirus có tương tự như phòng cúm và COVID-19 không? Bác sĩ có khuyến cáo gì dành cho người dân để chủ động bảo vệ sức khỏe trước tình hình số ca mắc Adenovirus đang gia tăng?

BS.CKII Nguyễn Quang Khanh: Các biện pháp phòng ngừa Adenovirus có nhiều điểm tương đồng với phòng các bệnh nhiễm virus đường hô hấp khác. Người dân nên thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và hạn chế các yếu tố tạo điều kiện cho virus lây lan.

Cụ thể, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với người bệnh; hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng; che miệng và mũi khi ho, hắt hơi; không dùng chung cốc, khăn, đồ dùng cá nhân với người đang mắc bệnh. Người có triệu chứng bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác và ở nhà khi có thể để giảm nguy cơ lây nhiễm.

Đối với trẻ em, phụ huynh cần chú ý vệ sinh đồ chơi, vật dụng thường xuyên được trẻ sử dụng, giữ môi trường sinh hoạt thông thoáng và hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.

Đặc biệt, khi trẻ có biểu hiện sốt cao, ho, khó thở, mắt đỏ, tiêu chảy hoặc mệt mỏi nhiều, phụ huynh không nên chủ quan hoặc tự điều trị kéo dài tại nhà. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám đúng thời điểm là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ bệnh diễn biến nặng.