Chỉ vươn vai buổi sáng, nam sinh 17 tuổi bị “xẹp phổi”

Theo thông tin từ khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, hai thiếu niên có vóc dáng cao gầy liên tiếp nhập viện vì cùng một chẩn đoán: tràn khí màng phổi tự phát.

Sáng hôm đó, Tiểu Tôn, 17 tuổi, như thường lệ vươn vai khi vừa thức dậy. Bất ngờ, cậu cảm thấy một cơn đau nhói ở ngực phải, sau đó là khó thở và ho nhẹ. Thấy con trai đau đớn, gia đình lập tức đưa đi cấp cứu.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính lồng ngực cho thấy phổi phải của em đã bị xẹp tới 70%. Với chiều cao 1m75 nhưng chỉ nặng 53kg, bệnh nhân được mô tả là có thân hình “cây sào” điển hình. Bác sĩ chẩn đoán em bị tràn khí màng phổi tự phát.

Trường hợp thứ hai là một nam sinh 16 tuổi. Em tỉnh dậy với cơn đau ngực không rõ nguyên nhân, kèm theo cảm giác tức ngực, khó thở ngày càng tăng. Kết quả cũng là tràn khí màng phổi tự phát. May mắn cả hai được cấp cứu kịp thời, hiện tình trạng đã cải thiện.

Bác sĩ Vương Thiên Bằng, khoa Cấp cứu, giải thích: Tràn khí màng phổi tự phát có thể hiểu đơn giản là phổi tự “bị rò khí”. Phổi được bao bọc bởi hai lớp màng phổi áp sát nhau, tạo thành một khoang kín gọi là khoang màng phổi. Khi một điểm yếu trên bề mặt phổi tự vỡ, không khí từ trong phổi rò rỉ vào khoang này. Lượng khí tích tụ càng nhiều sẽ ép phổi xẹp lại như quả bóng bị bóp, gây khó thở.

Theo các nghiên cứu, bệnh này có xu hướng gặp nhiều ở nam giới trẻ, đặc biệt là những người cao và gầy. Tỷ lệ mắc ở nam cao gấp 3 đến 6 lần so với nữ. Nguyên nhân được cho là trong giai đoạn dậy thì, chiều cao tăng nhanh nhưng sự phát triển của phổi có thể chưa theo kịp. Các sợi đàn hồi ở một số vùng phổi phát triển kém, dễ hình thành bóng khí. Khi áp lực trong lồng ngực tăng lên do ho mạnh, nín thở, gắng sức, thậm chí chỉ là một động tác vươn vai, những bóng khí này có thể vỡ và gây tràn khí màng phổi.

Bác sĩ cũng cho biết một số trường hợp khởi phát khi đang nghỉ ngơi, không hề vận động mạnh. Ngoài yếu tố thể trạng, căng thẳng kéo dài, thức khuya cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ.

Trong chẩn đoán, chụp X-quang ngực thường là bước sàng lọc đầu tiên giúp phát hiện phổi bị chèn ép. Tuy nhiên, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực được xem là tiêu chuẩn vàng vì có thể phát hiện cả những ổ tràn khí nhỏ, đánh giá chính xác mức độ xẹp phổi và phát hiện các bóng khí gây bệnh.

Tùy mức độ, điều trị có thể là dẫn lưu khoang màng phổi hoặc phẫu thuật nội soi lồng ngực ít xâm lấn. Với người có nguy cơ cao hoặc tái phát, phẫu thuật thường được khuyến nghị để hạn chế tái diễn.

Các bác sĩ khuyến cáo, những người từng bị tràn khí màng phổi hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao như thanh thiếu niên cao gầy cần tránh các hành động làm tăng áp lực lồng ngực đột ngột. Khi nâng vật nặng nên ngồi xổm, dùng lực chân thay vì cúi gập người. Cần uống đủ nước, ăn nhiều rau quả để tránh táo bón, hạn chế rặn mạnh khi đi vệ sinh. Khi ho hoặc hắt hơi nên dùng tay hoặc gối ôm nhẹ vùng ngực bụng để giảm lực tác động. Nên ưu tiên các hoạt động nhẹ như đi bộ chậm, thái cực quyền, tránh môn thể thao đối kháng như bóng rổ, bóng đá, cũng như các bài tập phải nín thở như hít đất, cử tạ.

Người hút thuốc cần bỏ thuốc hoàn toàn và tránh môi trường có khói thuốc thụ động. Đặc biệt, khi tràn khí màng phổi chưa hồi phục hoàn toàn, tuyệt đối không đi máy bay vì thay đổi áp suất ở độ cao có thể làm khí trong khoang màng phổi giãn nở, khiến tình trạng nặng hơn. Chỉ nên cân nhắc bay khi phổi đã nở lại hoàn toàn và được bác sĩ xác nhận an toàn.

Tràn khí màng phổi tự phát không phải lúc nào cũng do chấn thương. Đôi khi, chỉ một động tác rất quen thuộc trong đời sống hằng ngày cũng có thể trở thành “giọt nước tràn ly” với người có yếu tố nguy cơ.

Nguồn và ảnh: QQ