Bé lớp 3 bị ung thư vú, bác sĩ cảnh báo nhóm người cần tầm soát càng sớm càng tốt

Mới đây, thông tin một bé gái 9 tuổi ở tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) được chẩn đoán mắc ung thư vú đã gây ra sự lo ngại rộng rãi. Theo bác sĩ điều trị, ngực của bé gái xuất hiện một khối u nhỏ ngay khi bắt đầu dậy thì. Bé được chẩn đoán mắc ung thư vú tại một bệnh viện địa phương.

Căn bệnh này cực kỳ hiếm gặp ở độ tuổi nhỏ như vậy và thường liên quan chặt chẽ đến yếu tố di truyền. Bác sĩ cảnh báo rằng nếu trong gia đình có tiền sử ung thư vú, nguy cơ mắc bệnh ở người thân ruột thịt sẽ tăng lên đáng kể và cần được theo dõi sát sao hơn.

Trường hợp này là lời cảnh tỉnh cho tất cả các bậc phụ huynh rằng ung thư vú không phải là "vấn đề của riêng người lớn".

Tại sao ung thư vú lại ảnh hưởng đến những người ngày càng trẻ tuổi?

Ung thư vú là một trong những khối u ác tính phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn thế giới. Trong những năm gần đây, tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng gia tăng ở phụ nữ trẻ, đặc biệt là những người từ 15 đến 39 tuổi.

Theo dữ liệu từ GLOBOCAN năm 2022, ung thư vú hiện chiếm gần 29% tổng số ca ung thư ở nữ giới Việt Nam, vượt qua ung thư gan để trở thành loại ung thư có số ca mắc mới cao nhất cả nước. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận gần 25.000 ca mắc mới và khoảng 10.000 ca tử vong do căn bệnh này.

Đáng lo ngại, độ tuổi mắc bệnh đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế cũng như cộng đồng trong việc nâng cao nhận thức về tầm soát sớm. Riêng tại TP.HCM, giai đoạn 1995-2015, số ca ung thư vú đã tăng tới 70%. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn sớm chỉ đạt khoảng 26%.

Ung thư vú không còn là căn bệnh chỉ dành riêng cho phụ nữ trung niên và cao tuổi; ngày càng nhiều phụ nữ trẻ đang phải đối mặt với nguy cơ này.

Vậy tại sao ung thư vú lại ảnh hưởng đến những người ngày càng trẻ tuổi?

- Thay đổi lối sống: Những thói quen sinh hoạt hiện đại như thức khuya, thiếu vận động, chế độ ăn nhiều chất béo, uống rượu bia và béo phì có thể vô tình làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Chúng tạo điều kiện cho sự phát triển của tế bào ung thư bằng cách ảnh hưởng đến hormone và quá trình trao đổi chất.

- Căng thẳng và gánh nặng cảm xúc: Căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm kéo dài có thể làm rối loạn hệ miễn dịch và nội tiết, làm tăng độ nhạy cảm của mô vú đối với các yếu tố gây ung thư. Tâm trạng thực sự có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe.

- Không thể bỏ qua các yếu tố di truyền: Khoảng 15% đến 20% bệnh nhân ung thư vú có tiền sử gia đình. Điều này đặc biệt đúng nếu người thân ruột thịt mắc bệnh (đặc biệt nếu được chẩn đoán ở độ tuổi trẻ) hoặc mang đột biến gen BRCA1/2 nguy cơ sẽ tăng lên đáng kể. Phụ nữ trẻ có thể hiểu rõ nguy cơ của bản thân thông qua xét nghiệm gen.

- Các vấn đề liên quan đến phơi nhiễm estrogen: Việc không có con, có con muộn hoặc không cho con bú có thể kéo dài thời gian tác dụng của estrogen lên vú. Ngoài ra, việc sử dụng estrogen ngoại sinh (như một số sản phẩm chăm sóc sức khỏe, thuốc tránh thai đường uống và mỹ phẩm có chứa hormone) cũng cần thận trọng.

10 nhóm người nên tầm soát ung thư vú sớm

Độ tuổi bắt đầu sàng lọc ung thư vú ở nhóm nguy cơ thông thường là 40 tuổi, nhưng đối với nhóm nguy cơ cao mắc ung thư vú, độ tuổi bắt đầu sàng lọc có thể được nâng lên trước 40 tuổi.

Các nhóm đối tượng sau đây có thể có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn, do đó họ nên khám vú sớm và thường xuyên:

- Có tiền sử tổn thương tiền ung thư vú.

- Phụ nữ dễ bị trầm cảm, chẳng hạn như căng thẳng, lo lắng, cô đơn, buồn bã, đau khổ, thất vọng, cáu kỉnh và tức giận.

- Tuổi dậy thì càng sớm và mãn kinh càng muộn thì nguy cơ mắc ung thư vú càng cao.

- Sau khi điều trị ung thư vú ở một bên, nguy cơ ung thư vú ở bên còn lại cao hơn gấp 5 lần so với nguy cơ mắc ung thư vú lần đầu ở người phụ nữ đó.

- Béo phì ở bé gái có thể dẫn đến dậy thì sớm và làm tăng nguy cơ ung thư vú sau này. Người béo phì có nguy cơ mắc ung thư vú và các loại ung thư khác cao gấp 3,45 lần so với người không béo phì.

- Phụ nữ sử dụng thực phẩm chức năng có chứa estrogen trong thời gian dài, đặc biệt là phụ nữ mãn kinh sử dụng các sản phẩm thay thế estrogen hoặc thuốc estrogen tổng hợp trong thời gian dài, có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn đáng kể.

- Tiếp xúc lâu dài với tia X làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú, vì vậy cần tránh tiếp xúc quá mức và không cần thiết với bức xạ, đặc biệt là đối với phụ nữ trẻ chưa kết hôn.

- Sảy thai tự nhiên không làm tăng nguy cơ ung thư vú, nhưng phá thai nhiều lần hoặc phá thai nhiều lần trước 18 tuổi sẽ làm tăng nguy cơ ung thư vú.

- Những người thích hút thuốc, uống rượu, có thói quen ăn uống thất thường và thích ăn đồ chiên rán có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn.

- Tiền sử gia đình mắc ung thư vú, đặc biệt nếu mẹ hoặc chị gái của bạn từng bị ung thư vú (trước thời kỳ mãn kinh hoặc ung thư vú hai bên), sẽ làm tăng nguy cơ mắc ung thư vú của bạn.

Cách phòng ngừa ung thư vú

- Duy trì lối sống lành mạnh: Duy trì cân nặng hợp lý, chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục vừa phải, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng, quản lý cảm xúc tiêu cực, tránh thức khuya thường xuyên, bỏ thuốc lá và hạn chế uống rượu, cũng như tránh sử dụng estrogen ngoại sinh có thể giúp giảm nguy cơ ung thư vú.

- Khám vú định kỳ: Phụ nữ nên chú ý đến những thay đổi ở ngực và thường xuyên tự kiểm tra ngực, điều này cũng có thể giúp phát hiện sớm các tổn thương ở vú. Khi những bất thường này xuất hiện ở vú, chẳng hạn như u vú, da lõm hoặc thay đổi ở núm vú (bao gồm tiết dịch núm vú, núm vú bị tụt vào trong hoặc chàm núm vú), chúng có thể là dấu hiệu của các vấn đề về vú. Bất kỳ thay đổi nào như ngứa, bong tróc, ăn mòn, loét, đóng vảy... đau vú không liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, hoặc u cục ở nách hoặc trên xương đòn đều cần được khám bác sĩ ngay lập tức. Khuyến cáo phụ nữ nên bắt đầu tìm hiểu về ung thư vú và tự khám vú từ năm 18 tuổi, và nên khám vú mỗi năm một lần bắt đầu từ năm 26 tuổi.

- Phòng ngừa ung thư vú nguy cơ cao ở phụ nữ: Nếu nguy cơ mắc ung thư vú tăng cao (ví dụ, tiền sử gia đình mắc ung thư vú, đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2, ung thư biểu mô tiểu thùy tại chỗ) có thể được giảm thiểu thông qua các biện pháp phòng ngừa bằng thuốc và phẫu thuật.

Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh ở trẻ em và thanh thiếu niên cực kỳ thấp nhưng cùng với sự phát triển của ngực, nếu bạn nhận thấy bất kỳ khối u bất thường, thay đổi trên da hoặc đau nhức nào, hãy báo cho người nhà và bác sĩ biết càng sớm càng tốt.