5 lầm tưởng về kem chống nắng khiến bác sĩ da liễu cũng "bất lực": Nghe tin đồn trên mạng chỉ càng hại da!

Kem chống nắng đang trở thành tâm điểm chú ý trên các diễn đàn làm đẹp, nhưng theo một cách... tiêu cực. Khi nhiệt độ mùa hè tăng cao và chỉ số tia UV chạm mức báo động, một bộ phận không nhỏ giới trẻ (Gen Z) lại đang rủ nhau "tẩy chay" kem chống nắng để theo đuổi làn da rám nắng bất chấp rủi ro.

Đáng ngại hơn, xu hướng này không chỉ giới hạn ở giới trẻ. Khảo sát thường niên mới nhất của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) cho biết, có hơn 16 triệu người trưởng thành tại quốc gia này đã giảm bớt hoặc ngừng hẳn việc bôi kem chống nắng chỉ vì tin vào những lời đồn thổi vô căn cứ trên mạng xã hội.

Bác sĩ Steven Q. Wang, Trưởng ban Quang sinh học tại Tổ chức Ung thư Da (Mỹ), chia sẻ: "Trước đây, các thuyết âm mưu về kem chống nắng thường chỉ rộ lên trước mùa hè rồi tự chìm xuống. Nhưng ngày nay, với sự bùng nổ của mạng xã hội, những thông tin sai lệch này xuất hiện tràn lan quanh năm".

Để giúp người tiêu dùng không bị "dắt mũi", các chuyên gia da liễu và nhà khoa học mỹ phẩm hàng đầu đã lên tiếng vạch trần 5 lầm tưởng tai hại nhất hiện nay.

Lầm tưởng 1: Chỉ cần bôi kem chống nắng là đủ bảo vệ da

Kem chống nắng cực kỳ hiệu quả trong việc ngăn chặn tác hại của tia cực tím (UV). Tuy nhiên, lỗi lớn nhất của hầu hết mọi người là bôi không đủ liều lượng để đạt được chỉ số SPF ghi trên vỏ chai.

Để xác định chỉ số SPF trong phòng thí nghiệm, các chuyên gia phải bôi một lớp kem rất dày (tiêu chuẩn là 2mg trên mỗi cm² da). Bác sĩ Steven A. Nelson (Trường Y khoa Mayo Clinic) cho biết: "Trong thực tế, người dùng chỉ bôi khoảng 1/4 đến 1/2 lượng kem cần thiết. Họ chỉ quẹt một chút rồi tự tin rằng mình đã được bảo vệ hoàn toàn".

Mẹo từ chuyên gia:

Cho da mặt: Cần một lượng kem tương đương 2 đốt ngón tay (hoặc bằng một đồng xu lớn).

Cho toàn thân: Cần một lượng kem đầy một ly rượu nhỏ (khoảng 30ml). Nếu bạn đi biển 8 tiếng và dặm lại kem mỗi 2 tiếng một lần, một tuýp kem chống nắng 120ml phải hết sạch trong ngày hôm đó.

Bà Marisa Plescia, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khoa học mỹ phẩm Mỹ, thừa nhận ngay cả những người trong ngành như bà cũng khó có thể bôi đủ lượng kem dày cộp như vậy hằng ngày. Do đó, kem chống nắng không thể là "hàng phòng ngự duy nhất". Hãy kết hợp thêm các biện pháp cơ học như che chắn bằng mũ, áo chống nắng chuyên dụng (chỉ số UPF 50) và tìm bóng râm trong khung giờ cao điểm từ 10h sáng đến 2h chiều.

Lầm tưởng 2: Kem chống nắng hóa học nguy hiểm vì ngấm vào máu

Đây là một trong những tin đồn phổ biến nhất khiến nhiều người hoang mang, sợ rằng kem chống nắng hóa học gây ung thư hoặc rối loạn nội tiết tố.

Sự thật là vào năm 2020, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) từng công bố một nghiên cứu cho thấy một số màng lọc hóa học (như avobenzone, oxybenzone, octocrylene...) có thể hấp thụ qua da và đi vào máu.

Tuy nhiên, nhà hóa học mỹ phẩm Julian Sass (New York) khẳng định: "Hấp thụ không đồng nghĩa với việc gây hại".

Nghiên cứu của FDA được thực hiện trong điều kiện cực đoan: tình nguyện viên phải bôi kem chống nắng lên 75% cơ thể, bôi đủ liều lượng tiêu chuẩn và bôi liên tục 4 lần/ngày. Thực tế đời sống không ai dùng nhiều đến thế. Cho đến nay, không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh kem chống nắng hóa học gây hại cho sức khỏe con người. Tác dụng phụ lớn nhất (nếu có) chỉ là kích ứng da đối với những người có cơ địa dị ứng.

Lầm tưởng 3: Kem chống nắng vật lý tốt cho môi trường hơn kem hóa học

Nhiều người từ bỏ kem chống nắng hóa học vì tin rằng chúng làm tẩy trắng các rạn san hô dưới đại dương. Thậm chí, một số vùng tại Hawaii đã cấm bán kem chống nắng hóa học.

Thế nhưng, chuyên gia khoa học môi trường Jen Novakovich cho biết đây là một hiểu lầm tai hại. Các thí nghiệm chứng minh màng lọc hóa học làm hại san hô đều được thực hiện trong phòng thí nghiệm với nồng độ chất hóa học biệt lập, cao hơn gấp nhiều lần so với nồng độ thực tế ngoài đại dương.

Đáng chú ý, khi thử nghiệm với Kẽm Oxit (Zinc Oxide - thành phần chính trong kem chống nắng vật lý), các nhà khoa học cũng thu được kết quả gây hại tương tự cho san hô. Báo cáo năm 2022 của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ khẳng định: Biến đổi khí hậu, nước biển nóng lên và đánh bắt cá quá mức mới là nguyên nhân chính khiến san hô suy giảm, chứ không phải do kem chống nắng của người đi tắm biển.

Lầm tưởng 4: Bôi kem chống nắng gây thiếu hụt Vitamin D

Ánh nắng mặt trời giúp cơ thể tổng hợp Vitamin D, vì vậy nhiều người cổ xúy việc "phơi nắng trần" (không bảo vệ) để nạp vitamin.

Thực tế, do chúng ta thường bôi kem không đủ lượng và không phủ kín 100% bề mặt da, cơ thể vẫn luôn hấp thụ đủ ánh sáng để tự tổng hợp Vitamin D. Nghiên cứu diện rộng năm 2021 trên hơn 3.400 người trưởng thành tại Mỹ cho thấy, việc bôi kem chống nắng thường xuyên không hề làm giảm mật độ xương hay tăng nguy cơ gãy xương (những hệ lụy của thiếu Vitamin D).

Nếu bạn lo lắng về hàm lượng Vitamin D của mình, giải pháp an toàn nhất là bổ sung qua đường uống hoặc ăn các loại thực phẩm như cá hồi, cá thu, tuyệt đối không được đánh đổi bằng việc phơi mình dưới tia cực tím độc hại.

Lầm tưởng 5: Kem chống nắng vật lý và hóa học hoạt động khác nhau hoàn toàn

Trước đây, người ta thường tin rằng kem chống nắng vật lý (mineral) hoạt động như một chiếc gương phản chiếu tia UV, còn kem hóa học (chemical) hấp thụ và phân hủy tia UV.

Bác sĩ da liễu Brooke Jeffy cho biết khoa học hiện đại đã chứng minh cơ chế của chúng gần như giống nhau. Cả hai loại màng lọc vật lý (Zinc Oxide, Titanium Dioxide) và màng lọc hóa học đều bảo vệ da bằng cách hấp thụ năng lượng từ tia UV rồi chuyển hóa chúng thành một lượng nhiệt nhỏ giải phóng ra ngoài. Màng lọc vật lý chỉ phản xạ lại khoảng một phần rất nhỏ tia UV mà thôi.

Lời kết của chuyên gia: Loại kem chống nắng tốt nhất là loại kem bạn yêu thích và sẵn sàng bôi mỗi ngày. Đừng để những tin đồn vô căn cứ trên mạng xã hội khiến bạn bỏ quên bước bảo vệ quan trọng nhất cho làn da của mình.