3 tin nhắn giống hệt nhau và nỗi xót xa của một bác sĩ đầu năm mới: "Viên sỏi không biết xem ngày"

Bác sĩ Mai Văn Lực, khoa Phẫu thuật thận tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E, chia sẻ, ngay trước ca mổ đầu tiên của năm, có người rỉ tai anh: "Hôm nay ngày không được đẹp lắm, hay là khoan hãy khai dao?". Anh chỉ cười. Bởi với người làm nghề phẫu thuật như anh, chỉ định chuyên môn không thể phụ thuộc vào tờ lịch trên tường. Và thực tế, những ca can thiệp hôm ấy, dù phức tạp, vẫn diễn ra an toàn, bệnh nhân ổn định.

Thế nhưng, bên ngoài cánh cửa phòng mổ, tâm lý "chờ ngày đẹp" vẫn âm thầm chi phối không ít người bệnh.

Ba tin nhắn, một kịch bản giống nhau

Chỉ trong một buổi sáng, BS Lực nhận được tin nhắn tư vấn 3 trường hợp khác nhau. Điểm chung là cả ba đều được phát hiện sỏi niệu quản gây tắc nghẽn, thận đã ứ nước khi siêu âm ở tuyến cơ sở.

Với những trường hợp này, khuyến cáo chuyên môn khá rõ ràng: Cần chụp cắt lớp vi tính (CT) hệ tiết niệu sớm để đánh giá chính xác vị trí, kích thước sỏi, mức độ tổn thương thận và có phương án can thiệp kịp thời nhằm bảo tồn chức năng thận.

Thế nhưng câu trả lời mà bác sĩ nhận lại lại giống nhau đến đáng lo ngại:

"Bác sĩ ơi, đầu năm kiêng đụng chạm dao kéo, để em uống thử mấy thang thuốc nam xem sỏi có tan không đã...".

"Bác sĩ ơi, em chưa thấy đau lắm, thôi để qua Rằm tháng Giêng cho 'hết dông' rồi em xuống viện bác khám nhé...".

Những lời từ chối nhẹ nhàng ấy ẩn chứa một nguy cơ nặng nề, đáng tiếc nhiều bệnh nhân vẫn cố tình bỏ qua.

Sự thật là... viên sỏi không biết xem hay chờ ngày

BS Lực cho biết, sỏi niệu quản là tình trạng viên sỏi di chuyển từ thận xuống và mắc kẹt ở niệu quản – ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Hình dung đơn giản, nó giống như một cục đá chặn ngang đường ống thoát nước.

Khi dòng chảy bị bít tắc, nước tiểu không thoát xuống được sẽ ứ đọng lại trong thận, gây ra tình trạng ứ nước. Nếu kéo dài, áp lực tăng cao sẽ làm đài bể thận giãn rộng, nhu mô thận mỏng dần, chức năng lọc suy giảm theo thời gian.

"Quả thận của chúng ta không biết xem lịch vạn niên. Nó không biết chờ "qua Rằm" hay chờ "ngày hoàng đạo". Trì hoãn thêm 1-2 tuần, từ ứ nước có thể chuyển thành ứ mủ, nhiễm trùng máu. Trì hoãn bằng cách uống thuốc lá vô thưởng vô phạt, viên sỏi không những không tan mà đài bể thận đã âm thầm giãn mỏng, hỏng thêm", BS Lực nhấn mạnh.

Ngày đẹp nhất là ngày đi khám

Trên thực tế, không ít người bệnh chỉ tìm đến bệnh viện khi cơn đau quặn thận dữ dội, sốt cao, hoặc khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Có trường hợp đến muộn, thận đã mất chức năng, buộc phải cắt bỏ.

Việc tự ý uống thuốc lá, thuốc nam không rõ nguồn gốc với hy vọng "làm tan sỏi" cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Phần lớn sỏi niệu quản kích thước lớn khó có thể tự tan. Trong khi đó, thời gian chờ đợi lại khiến tổn thương thận tiến triển nặng hơn.

Theo các chuyên gia tiết niệu, nguyên tắc điều trị sỏi đường tiết niệu phụ thuộc vào kích thước, vị trí sỏi và mức độ ảnh hưởng đến thận. Có những trường hợp có thể theo dõi, nhưng cũng có những tình huống cần can thiệp sớm bằng nội soi hoặc các phương pháp tán sỏi hiện đại để tránh biến chứng.

Tín ngưỡng, phong tục là một phần văn hóa. Nhưng khi sức khỏe bị đe dọa, việc đặt niềm tin mù quáng vào "ngày đẹp, ngày xấu" có thể khiến người bệnh đánh cược chính sinh mệnh của mình.

Đầu năm, ai cũng mong bình an, may mắn. Nhưng lộc lớn nhất không phải là né được dao kéo, mà là giữ được sức khỏe. Trong bệnh viện, không có khái niệm ngày xấu hay ngày đẹp. Chỉ có ngày người bệnh được chẩn đoán kịp thời, được can thiệp đúng lúc và an toàn.

Nếu cơ thể đã phát tín hiệu bất thường - đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu ra máu, siêu âm phát hiện sỏi - thì ngày nên đi khám không phải là "qua Rằm tháng Giêng", mà là hôm nay. Bởi viên sỏi không biết xem lịch. Và quả thận của chúng ta cũng không chờ đợi được.