Vừa trở lạnh đã thấy da chân khô nứt, ngứa dữ dội: Sai lầm khi tắm có thể khiến tình trạng nặng hơn
Nếu da vừa bong vảy, vừa xuất hiện những đường nứt kèm ngứa kéo dài, người bệnh không nên chỉ coi đó là tình trạng khô da thông thường.
Mới chớm lạnh, nhiều người đã bắt đầu than phiền về một tình trạng khó chịu: Da chân khô ráp, bong ra từng lớp vảy trắng trên quần áo, còn ban đêm thì ngứa ngáy đến mức nằm mãi không ngủ được. Có người càng ngứa càng gãi, khiến da đỏ ửng, có người lại tìm đến nước nóng để mong dễ chịu hơn, nhưng tắm xong da càng khô căng, cơn ngứa càng dai dẳng. Đây không phải là tình trạng hiếm gặp và nó gần như phổ biến ở mùa đông mọi năm.
Chị Hoàng Hà (40 tuổi) không thích mùa đông, bởi cứ khi trời lạnh là chị lại gặp tình trạng mốc da, da thô ráp, ngứa ngáy rất khó chịu. Thậm chí, cứ mỗi lần thay quần áo, cả đám vảy da trắng li ti lại bám vào quần áo trông đến mất thiện cảm. Lắm khi, da vùng chân của chị xuất hiện những đường nứt nhỏ như mặt đất khô hạn. Ban ngày, cảm giác ngứa chỉ thoáng qua, nhưng khi nằm vào chăn ấm, chị lại phải liên tục gãi chân, trằn trọc đến tận khuya.
Trước đây, thấy da bong tróc, chị Hoàng Hà thường dùng khăn kỳ mạnh với hy vọng loại bỏ lớp da chết. Thế nhưng, càng kỳ cọ, da càng đỏ, rát và ngứa, thậm chí xuất hiện những vết nứt gây đau đớn. Sau này, chị chú ý dùng thêm kem dưỡng ẩm nhưng cũng chỉ dễ chịu hơn một chút.
Những biểu hiện như của chị Hoàng Hà không đơn thuần là chuyện da khô thông thường. Trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu của chàm da khô, còn gọi là viêm da do thiếu lipid (asteatotic eczema), tình trạng thường xuất hiện hoặc nặng lên khi thời tiết lạnh và độ ẩm không khí giảm.
Vì sao vừa trở lạnh, da đã khô, ngứa và bong tróc?
Chàm da khô xảy ra khi hàng rào bảo vệ da suy yếu, khiến da mất nước nhanh hơn trong khi lượng dầu tự nhiên giúp giữ ẩm không còn đủ. Da vì thế trở nên khô ráp, bong vảy, ngứa ngáy và có thể xuất hiện các vết nứt nhỏ. Khi tình trạng viêm phát triển, vùng da tổn thương còn có thể đỏ, rát và đau.
Điều đáng chú ý là bệnh không phải do cơ thể "thừa độ ẩm" như cách hiểu của một số người khi nghe đến chữ "chàm". Ngược lại, vấn đề cốt lõi là da thiếu độ ẩm, thiếu lớp lipid bảo vệ và dễ bị kích ứng.
Khi thời tiết chuyển lạnh, độ ẩm không khí thường giảm. Gió lạnh, môi trường điều hòa hoặc máy sưởi cũng khiến nước trên bề mặt da dễ bay hơi. Trong khi đó, tuyến bã nhờn có xu hướng hoạt động kém hơn, đặc biệt ở người lớn tuổi. Sự kết hợp của những yếu tố này khiến da dễ khô căng, bong tróc và ngứa ngáy ngay từ đầu mùa lạnh.
Dấu hiệu đặc trưng của chàm da khô là những đường nứt nhỏ đan xen trên bề mặt da, trông giống mặt đất nứt nẻ hoặc đồ sứ bị rạn. Vảy trắng có thể xuất hiện khi chà nhẹ, vùng da quanh vết nứt đỏ hơn và cơn ngứa thường tăng lên sau khi tắm nước nóng hoặc khi cơ thể được ủ ấm trong chăn.
Cẳng chân phía trước là vị trí thường gặp nhất. Ngoài ra, tổn thương cũng có thể xuất hiện ở đùi, cánh tay, vùng bụng hoặc hai bên hông. Nếu da vừa bong vảy, vừa xuất hiện những đường nứt kèm ngứa kéo dài, người bệnh không nên chỉ coi đó là tình trạng khô da thông thường.

4 yếu tố khiến da dễ gặp vấn đề khi trời lạnh
Thứ nhất, không khí khô và nhiệt độ giảm. Đây là điều kiện thuận lợi khiến da mất nước nhanh hơn. Nếu thường xuyên ngồi trong phòng có máy sưởi hoặc điều hòa, tình trạng khô da có thể càng rõ rệt.
Thứ hai, tuổi tác. Càng lớn tuổi, da càng có xu hướng giảm lượng dầu tự nhiên, khả năng giữ nước và phục hồi hàng rào bảo vệ cũng kém hơn. Vì vậy, người trung niên và cao tuổi thường dễ bị khô da, ngứa ngáy khi thời tiết thay đổi.
Thứ ba, thói quen tắm rửa. Tắm nước quá nóng, ngâm mình quá lâu, dùng xà phòng có tính tẩy rửa mạnh hoặc thường xuyên chà xát bằng khăn kỳ có thể lấy đi lớp dầu tự nhiên trên da. Đây là lý do một số người càng tắm càng thấy da khô, càng gãi càng ngứa.
Thứ tư, bệnh lý nền và thuốc đang sử dụng. Trong một số trường hợp, khô da và ngứa kéo dài có thể liên quan đến các bệnh như suy giáp, đái tháo đường hoặc bệnh thận. Một số loại thuốc cũng có thể góp phần gây khô da. Nếu triệu chứng dai dẳng hoặc đi kèm những bất thường sức khỏe khác, người bệnh nên được bác sĩ thăm khám để tìm nguyên nhân.

Chăm sóc da thế nào khi mới chớm lạnh?
Để hạn chế tình trạng da khô, bong tróc và ngứa ngáy, điều quan trọng là dưỡng ẩm đều đặn, làm sạch nhẹ nhàng và giảm những yếu tố gây kích ứng.
1. Tắm nước ấm vừa phải, không tắm quá lâu. Nên tránh nước nóng, rút ngắn thời gian tắm và hạn chế sử dụng chất tẩy rửa mạnh. Ưu tiên sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, không chà xát da bằng khăn kỳ. Người có làn da khô không nhất thiết phải bỏ tắm, nhưng cần điều chỉnh cách tắm để tránh làm mất lớp dầu bảo vệ.
2. Dưỡng ẩm ngay sau khi tắm. Sau khi tắm, dùng khăn mềm thấm nhẹ nước trên da, không chà mạnh. Khi da vẫn còn hơi ẩm, nên thoa kem dưỡng ẩm càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vài phút đầu. Các sản phẩm chứa petrolatum (vaseline), glycerin hoặc ceramide có thể giúp giảm mất nước và hỗ trợ phục hồi hàng rào bảo vệ da. Với làn da rất khô, dạng kem đặc hoặc thuốc mỡ dưỡng ẩm thường phù hợp hơn dạng lotion loãng. Có thể thoa lại khi da khô căng trong ngày.
3. Hạn chế nhiệt và ma sát. Không đặt túi chườm nóng trực tiếp lên da hoặc để máy sưởi thổi thẳng vào chân trong thời gian dài. Quần áo tiếp xúc trực tiếp với da nên mềm mại, thoáng và không quá bó sát để giảm ma sát.
4. Giữ độ ẩm trong phòng. Nếu không khí trong nhà quá khô, có thể sử dụng máy tạo ẩm và vệ sinh thiết bị thường xuyên. Độ ẩm khoảng 40-60% thường phù hợp với nhiều người, giúp hạn chế tình trạng không khí quá khô.
5. Ăn uống cân bằng. Nên uống đủ nước theo nhu cầu, bổ sung đa dạng rau xanh, trái cây, các loại hạt và cá. Những thực phẩm này cung cấp các vitamin, chất béo thiết yếu và dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe nói chung. Tuy nhiên, không có loại thực phẩm riêng lẻ nào có thể thay thế việc dưỡng ẩm hoặc điều trị khi da đã bị viêm.

Khi nào cần đi khám da liễu?
Chàm da khô có thể cải thiện khi được chăm sóc đúng cách nhưng cũng dễ tái phát nếu da tiếp tục mất nước và hàng rào bảo vệ không được phục hồi. Người bệnh nên đi khám nếu tình trạng ngứa kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, da nứt sâu, chảy máu, rỉ dịch hoặc xuất hiện những vùng đỏ lan rộng.
Nếu đã dưỡng ẩm đều đặn nhưng sau khoảng một tuần không cải thiện, người bệnh cũng nên được bác sĩ da liễu đánh giá. Trường hợp da sưng nóng, đau tăng, có mủ hoặc kèm sốt cần được thăm khám sớm để loại trừ nhiễm trùng.

