Từ ngày bạn bè rủ nhau tiêm giảm cân, mình bắt đầu sợ soi gương

Buổi tối, cơm nước xong xuôi, chị lướt điện thoại một lúc trước khi đi ngủ. Một cô bạn học cũ vừa đăng ảnh mới, gương mặt thon gọn hẳn so với Tết năm ngoái. Đồng nghiệp bàn bên cười trừ bảo "dạo này chẳng thấy đói bụng gì cả". Trong nhóm chat hội chị em, ai đó gửi ảnh một nữ diễn viên quen mặt, kèm câu hỏi: "Sao dạo này gầy vậy, có ổn không ta?"

Nếu chị cảm thấy như ai xung quanh mình cũng đang nhỏ đi từng chút, thì không phải chị tưởng tượng ra đâu. Ở Mỹ, cứ khoảng chín người thì có một người đang dùng thuốc giảm cân nhóm GLP-1, và làn sóng đó đang âm thầm len vào cách nhiều người - kể cả những người chưa từng đụng đến mũi tiêm nào - nhìn về cơ thể chính mình.

Vì sao nhìn người khác gầy đi lại khiến lòng mình chộn rộn?

Nhà tâm lý học Alexa Keramidas gọi đây là một câu chuyện gây rối trí. Một phương pháp điều trị vốn bình thường giờ được quảng cáo như "mũi tiêm thần kỳ", trong khi phía sau đó, chuyện nhịn ăn, khắc khổ lại ngầm được xem như một lối sống đáng ngưỡng mộ. Người nổi tiếng - vốn đã mảnh mai sẵn - giảm cân rồi kể rằng họ "chưa bao giờ thấy khoẻ như bây giờ", vô tình gieo vào đầu nhiều người suy nghĩ: giảm cân thật nhanh là điều tốt. Nhìn người khác đổi vóc dáng có thể khiến chị tự hỏi liệu mình có cần trông khác đi không - rồi suy nghĩ ấy cứ lặp lại, dù trước đây chị chưa từng để tâm đến ngoại hình.

Gốc rễ sâu xa hơn, theo bác sĩ Debra Safer, nằm ở chỗ ngành công nghiệp thuốc giảm cân và văn hoá ăn kiêng đang bán một ý nghĩ sai lệch: gầy đồng nghĩa với hạnh phúc, với giá trị con người. Nếu đúng vậy, người nổi tiếng hẳn đã là những người hạnh phúc nhất thế giới - nhưng thực tế đâu phải vậy. Sự gầy đôi khi lại trở thành một cái hố không đáy: giảm bao nhiêu cân cũng chẳng thấy đủ.

Điện thoại lúc nào cũng đầy ảnh "trước và sau", chuyện giảm cân, khiến tâm trạng chị càng dễ bị cuốn theo. Nghiên cứu về hình ảnh cơ thể chỉ ra: Tiếp xúc liên tục với nội dung tập trung vào ngoại hình thì càng dễ thấy không hài lòng với chính mình, nguy cơ rối loạn ăn uống cũng tăng theo.

Vậy làm sao để giữ được sự bình yên với cơ thể mình?

Mặc đồ vừa vặn với hiện tại, không phải quá khứ

Đừng cố ép mình vào những món đồ không còn vừa. Chuyên gia Danielle Dow kể: khi một người chị từng đồng hành tìm được vài bộ đồ vừa vặn với cơ thể hiện tại, chị ấy không còn phải mất hàng chục phút mỗi sáng thay đi thay lại, hay tự hỏi liệu mình trông có ổn không.

Bớt soi cơ thể mình lại

Săm soi trước gương, chụp ảnh để so sánh, cân đo nhiều lần trong ngày - thường xuất phát từ mong muốn được trấn an, nhưng càng kiểm tra lại càng muốn kiểm tra nhiều hơn. Nếu việc này trở thành thôi thúc khó cưỡng, hãy thử cất chiếc cân đi, và tự hỏi: mình đang mong điều này mang lại gì? Mục tiêu là để cơ thể không còn là trung tâm của mọi chuyện trong ngày.

Vận động vì niềm vui, không phải để nhỏ đi

Đi bộ quanh khu nhà, bơi vài vòng cuối tuần, hay một lớp tập nhẹ gần công ty - hình thức nào khiến chị vui đều đáng thử. Bác sĩ Safer cho biết tập luyện sức bền đặc biệt có ý nghĩa với người đang chật vật với hình ảnh cơ thể: sự chú ý dần chuyển từ "cơ thể trông ra sao" sang "cơ thể làm được gì".

Tìm về gốc rễ cảm xúc thật sự

Có lúc lòng không ổn, cơ thể lại trở thành thứ dễ bị đem ra trách móc nhất, bà Keramidas nói. Chuyện hình ảnh cơ thể hiếm khi chỉ đơn thuần là chuyện cơ thể - nó thường gắn với cảm giác an toàn, thuộc về, cầu toàn, mất mát, hay cảm giác kiểm soát cuộc sống, chị Dow chia sẻ. Ngồi lại với một chuyên gia tâm lý có thể giúp chị tìm về gốc rễ ấy.

Dọn lại những gì mình xem mỗi ngày, và tử tế với chính mình hơn

Nếu cứ rơi vào so sánh mỗi lần mở điện thoại, hãy mạnh dạn bỏ theo dõi những tài khoản khiến mình thấy tệ hơn. Vào những ngày tồi tệ, hãy tự hỏi: nếu là bạn thân mình rơi vào hoàn cảnh này, mình sẽ nói gì với họ? Giọng nói ấy chắc chắn dịu dàng hơn nhiều so với giọng đang chỉ trích chị trong đầu.

Lắng nghe cơ thể, thay vì chỉ nhìn vào nó

Bà Keramidas gợi ý: ăn khi đói bụng, đi bộ khi cơ thể muốn vận động, hay thầm cảm ơn cơ thể vì những gì nó làm được mỗi ngày - nấu một bữa cơm, chạy xe đưa đón con. Nếu vùng bụng là nơi chị hay tự trách nhất, thử đổi góc nhìn: biết ơn vì nó đang bảo vệ những cơ quan quan trọng nhất trong người mình.

Khi nào thì nên tìm đến sự trợ giúp chuyên môn?

Ai cũng có ngày không hài lòng với bản thân, nhưng ranh giới nằm ở chỗ: liệu những suy nghĩ ấy có đang dần điều khiển cuộc sống của mình hay không, chị Dow nhấn mạnh. Nếu chị đang né tránh họp mặt, bỏ bữa, đếm đi đếm lại lượng calo, soi cơ thể liên tục, hay tin rằng giá trị của mình phụ thuộc vào cân nặng - đó không còn là một ngày tồi tệ thông thường, mà là lúc nên tìm đến sự giúp đỡ. Nếu chị rơi vào vòng lặp nhịn ăn rồi ăn uống mất kiểm soát, hoặc ăn một mình trong bí mật, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn ăn uống và việc ngồi lại cùng chuyên gia tâm lý, bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng là điều chị hoàn toàn xứng đáng có được.

Có một hình ảnh cơ thể lành mạnh, suy cho cùng, không phải là cuối cùng đạt được vóc dáng "đúng chuẩn" nào. Mà là nhận ra có những khoảng thời gian dài trong ngày, mình đã không hề nghĩ đến cơ thể mình chút nào. Là được đi chơi cùng gia đình mà không soi từng bức ảnh chụp chung. Là mặc những bộ đồ mình yêu thích và thấy thoải mái trong đó.