Trào lưu phơi nắng gây chú ý: Có người phơi nắng rồi ngủ ngon hơn, chuyện gì xảy ra với cơ thể?

Phơi nắng vốn chẳng phải chuyện xa lạ. Buổi sáng ngồi hong nắng trước hiên nhà đến thói quen đi bộ dưới ánh mặt trời... cũng là những cách phơi nắng. Ánh nắng từ lâu đã gắn với cảm giác thư thái, dễ chịu và một lối sống lành mạnh. Nhưng thời gian gần đây, thói quen quen thuộc ấy lại được "đẩy lên" theo một cách khác trên mạng xã hội. Nhiều người chủ động phơi nắng mỗi ngày với niềm tin không chỉ giúp cơ thể khỏe hơn mà còn có thể cải thiện những vấn đề sức khỏe kéo dài, từ đau mỏi cổ vai gáy đến mất ngủ nhiều năm.

Trong các hội nhóm chia sẻ kinh nghiệm tắm nắng, không khó bắt gặp những lời kể rằng sau vài ngày thực hiện, người từng trằn trọc suốt đêm bắt đầu ngủ ngon hơn, người đau nhức cảm thấy nhẹ nhõm, tinh thần cũng thoải mái hơn. Có người xem đây là một bí quyết dưỡng sinh đơn giản, không tốn kém, người khác lại tin ánh nắng đang giúp cơ thể tự điều chỉnh và phục hồi.

Những trải nghiệm ấy khiến một thói quen vốn quen thuộc trở thành trào lưu được nhiều người quan tâm. Nhưng nếu ánh sáng tự nhiên thực sự có vai trò đối với giấc ngủ, điều đó có đồng nghĩa với việc phải phơi nắng trực tiếp, thậm chí phơi thật lâu, mới nhận được lợi ích?

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam. đã có những chia sẻ về vấn đề này như sau:

Với giấc ngủ, ánh sáng tự nhiên có tác động thật và đã được giải thích khá rõ về mặt sinh học. Đây là tín hiệu mạnh nhất giúp chỉnh đồng hồ sinh học của cơ thể, tức nhịp thức và ngủ trong ngày. Ban ngày, mắt nhận nhiều ánh sáng tự nhiên thì não tiết nhiều serotonin. Chất này giúp tỉnh táo, có năng lượng. Serotonin cũng là nguyên liệu để cơ thể tạo ra melatonin, hormone báo hiệu giờ đi ngủ khi trời tối. Nói đơn giản, ban ngày có đủ ánh sáng thì ban đêm cơ thể tiết đủ melatonin, nhờ đó dễ vào giấc và ngủ sâu hơn.

Có thêm một nguyên nhân gián tiếp nữa. Mất ngủ nhiều năm thường đi cùng lo âu, căng thẳng kéo dài hoặc trầm cảm nhẹ. Mỗi ngày ra ngoài không gian thoáng 15–30 phút, có ánh sáng tự nhiên và vận động nhẹ sẽ giúp cơ thể tiết serotonin và beta-endorphin, cơ bắp thư giãn, đầu óc dịu lại. Điều này giúp giảm vòng luẩn quẩn "lo nên khó ngủ, khó ngủ nên càng lo". Do đó, việc nhiều người ngủ tốt hơn sau thời gian ra nắng là hiện tượng có cơ sở, không phải chuyện hoàn toàn do tưởng tượng.

Tuy nhiên, cần phân biệt hai cơ chế khác nhau.

Ảnh hưởng đến nhịp sinh học và giấc ngủ chủ yếu đến qua mắt, khi võng mạc nhận ánh sáng tự nhiên, và qua nề nếp sinh hoạt đều đặn. Nó không phụ thuộc vào việc cởi áo để da lưng hay da bụng chịu tia UV. Phần da bị phơi dưới nắng gắt chủ yếu chỉ có thêm nguy cơ bỏng và tổn thương da.

Muốn ngủ ngon hơn bằng ánh sáng, cách đơn giản và an toàn là ra ngoài vào buổi sáng sớm, trước khoảng 9 giờ. Có thể đi bộ, tập thể dục nhẹ hoặc ngồi uống nước ở nơi thoáng, nhiều ánh sáng. Hoạt động này vừa giúp đồng hồ sinh học ổn định, vừa không cần chịu nắng gắt 11–12 giờ trưa. Nên giữ giờ ngủ và giờ thức dậy cố định, hạn chế dùng điện thoại sát giờ ngủ, để việc điều chỉnh nhịp sinh học đạt hiệu quả tốt hơn.

Cũng nên hiểu rằng đây là cải thiện giấc ngủ nhờ thói quen sống, chưa phải phương pháp chữa chung cho mọi trường hợp mất ngủ. Mỗi người có nguyên nhân khác nhau, như lo âu, trầm cảm, ngưng thở khi ngủ, rối loạn nội tiết hay tác dụng phụ của thuốc. Nếu mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng đến công việc và tâm trạng, nên đi khám để tìm nguyên nhân và được xử trí đúng.ận thức - hành vi dành cho mất ngủ hoặc chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Ánh sáng tự nhiên có thể là một trợ thủ hữu ích cho giấc ngủ, nhưng không phải cứ phơi nắng là sẽ hết mất ngủ. Điều cần hướng tới không phải là tiếp xúc với nắng càng lâu càng tốt, mà là xây dựng nhịp sinh hoạt phù hợp, duy trì thói quen lành mạnh và tìm đúng nguyên nhân khi giấc ngủ gặp vấn đề kéo dài.