Tin vui cho người thường xuyên lo lắng về tiền: 4 con số này cho thấy tài chính của bạn chưa đáng báo động như tưởng tượng

Có một kiểu lo lắng rất phổ biến ở tuổi 30, 40, thậm chí 50: thu nhập vẫn đều, các hóa đơn vẫn được thanh toán, cuộc sống không đến mức thiếu trước hụt sau nhưng trong đầu lúc nào cũng có cảm giác “mình chưa đủ tiền”.

Nhìn bạn bè mua nhà, đổi xe, đi du lịch hay khoe một khoản đầu tư mới, nhiều người càng dễ cho rằng tài chính của mình đang tụt lại phía sau.

Nhưng khả năng tài chính không nên được đánh giá chỉ bằng số tiền đang nằm trong tài khoản hôm nay. Có ít nhất 4 con số khác đáng nhìn hơn.

Nếu những con số này vẫn ở mức tương đối ổn, tình hình của bạn có thể chưa đáng báo động như bạn tưởng.

1. Quỹ dự phòng đủ từ 3-6 tháng chi phí thiết yếu

Đây có lẽ là con số đáng xem đầu tiên.

Giả sử một gia đình chi khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng, nhưng trong đó chỉ có 12 triệu là các khoản thực sự bắt buộc như ăn uống, điện nước, học phí, tiền nhà, đi lại và bảo hiểm.

Nếu gia đình có khoảng 36-72 triệu đồng tiền dự phòng dễ tiếp cận, tương đương 3-6 tháng chi phí thiết yếu, thì về cơ bản họ đã có một lớp đệm tài chính tương đối quan trọng.

Quỹ này không phải để đầu tư sinh lời cao. Nó tồn tại để xử lý những giai đoạn thu nhập gián đoạn, sửa xe, sửa nhà, một khoản chi y tế bất ngờ hoặc những sự cố không thể đoán trước.

Điều đáng chú ý là nhiều người có vài trăm triệu trong tài sản nhưng gần như không có tiền mặt dự phòng. Khi một biến cố nhỏ xảy ra, họ vẫn phải vay.

Ngược lại, một người chưa có tài sản lớn nhưng sở hữu quỹ dự phòng 4-6 tháng lại có khả năng chống chịu tốt hơn rất nhiều.

Vì vậy, nếu bạn đang có khoản tiền đủ để duy trì những chi phí cơ bản của gia đình trong vài tháng ngay cả khi nguồn thu tạm thời bị gián đoạn, đó đã là một tín hiệu tích cực.

2. Tổng tiền trả nợ mỗi tháng không vượt khoảng 30-35% thu nhập

Không phải cứ có khoản vay là tài chính nguy hiểm.

Vấn đề nằm ở chỗ khoản vay đang chiếm bao nhiêu phần trong thu nhập.

Ví dụ, một gia đình có tổng thu nhập 40 triệu đồng/tháng và phải trả 8 triệu tiền vay mua nhà. Tỷ lệ trả nợ là khoảng 20%.

Nếu các khoản chi khác vẫn được kiểm soát, mức này chưa nhất thiết đáng lo.

Ngược lại, nếu gia đình thu nhập 40 triệu nhưng mỗi tháng phải dành 18-20 triệu để trả góp nhà, xe, thẻ tín dụng và các khoản vay tiêu dùng, áp lực sẽ lớn hơn rất nhiều.

Một mốc tham khảo đơn giản là cố gắng giữ tổng nghĩa vụ nợ thường xuyên dưới khoảng 30-35% thu nhập hàng tháng. Với những gia đình có thu nhập không ổn định, tỷ lệ an toàn thường nên thấp hơn.

Ví dụ:

- Thu nhập 30 triệu đồng/tháng, tổng tiền trả nợ khoảng 7 triệu đồng, tỷ lệ hơn 23%.

- Thu nhập 50 triệu đồng/tháng, tổng trả nợ 12 triệu đồng, tỷ lệ 24%.

Trong cả hai trường hợp, nếu gia đình vẫn còn quỹ dự phòng và không phát sinh nợ tiêu dùng lãi cao, tài chính chưa hẳn ở trạng thái nguy hiểm.

Điều cần dè chừng nhất thường không phải khoản vay mua nhà dài hạn, mà là sự xuất hiện đồng thời của nhiều khoản vay nhỏ: trả góp điện thoại, thẻ tín dụng, vay tiêu dùng, mua trước trả sau…

Những khoản nhỏ cộng lại mới là thứ âm thầm làm ngân sách mất kiểm soát.

3. Mỗi tháng vẫn giữ lại được tối thiểu 10% thu nhập

Có một quan niệm khiến nhiều người áp lực: mỗi tháng phải tiết kiệm được 20%, thậm chí 30% thu nhập mới được xem là quản lý tiền tốt.

Thực tế, tỷ lệ tiết kiệm phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn cuộc đời.

Một cặp vợ chồng đang nuôi hai con nhỏ, trả tiền thuê nhà và hỗ trợ bố mẹ chắc chắn khó có tỷ lệ tiết kiệm giống một người độc thân có thu nhập tương đương.

Điều quan trọng hơn là bạn có duy trì được khoản tích lũy đều đặn hay không.

Ví dụ, thu nhập gia đình 35 triệu đồng/tháng. Sau tất cả chi phí, gia đình giữ lại được khoảng 3,5-4 triệu đồng.

Tỷ lệ chỉ khoảng 10-11%, nghe không quá ấn tượng.

Nhưng nếu duy trì đều trong một năm, khoản tích lũy đã lên tới hơn 40 triệu đồng, chưa tính tiền thưởng hay các nguồn thu khác.

Một kế hoạch tài chính bền vững thường không cần bắt đầu bằng những mục tiêu quá lớn. Việc giữ lại được 10% thu nhập một cách đều đặn đã tốt hơn rất nhiều so với tháng tiết kiệm 30%, tháng sau lại phải rút hết vì ngân sách quá căng.

Khi thu nhập tăng hoặc một số chi phí giảm xuống, tỷ lệ này có thể dần nâng lên 15%, rồi 20%.

4. Tài sản ròng vẫn dương và tăng dần theo năm

Đây là con số nhiều người gần như không bao giờ tính.

Tài sản ròng có thể hiểu đơn giản:

Tổng tài sản đang có – tổng các khoản nợ = tài sản ròng.

Ví dụ, một gia đình có 150 triệu tiền tiết kiệm, khoản đầu tư trị giá 100 triệu và phần giá trị đã sở hữu trong căn nhà khoảng 500 triệu đồng.

Tổng tài sản thực tế khoảng 750 triệu đồng. Nếu các khoản nợ còn lại là 450 triệu đồng, tài sản ròng của gia đình vào khoảng 300 triệu đồng.

Con số 300 triệu chưa phải quá lớn. Nhưng điều quan trọng hơn là xu hướng.

Nếu năm trước tài sản ròng là 230 triệu, năm nay là 300 triệu, tức gia đình đang tiến về phía trước.

Ngược lại, một người thu nhập rất cao nhưng mỗi năm tài sản ròng lại giảm vì vay thêm để nâng cấp xe, tiêu dùng hoặc duy trì mức sống cao hơn thì tình hình đáng lo hơn nhiều.

Vì thế, thay vì chỉ hỏi: “Tài khoản của mình đang có bao nhiêu tiền?”, hãy thử hỏi thêm: “So với một năm trước, mình sở hữu nhiều hơn hay ít hơn?”.

Câu hỏi này thường phản ánh sức khỏe tài chính chính xác hơn.

Không cần giàu mới được xem là tài chính ổn

Tài chính lành mạnh không nhất thiết có nghĩa là sở hữu vài tỷ đồng, không có khoản vay nào hay mỗi tháng tiết kiệm được một nửa thu nhập.

Với nhiều gia đình, trạng thái ổn có thể đơn giản là: có quỹ dự phòng 3-6 tháng, khoản trả nợ vẫn trong khả năng kiểm soát, mỗi tháng còn tích lũy được một phần thu nhập và tài sản ròng tăng dần theo thời gian.

Nếu cả 4 con số trên đều tương đối ổn, có thể bạn chưa giàu nhưng cũng chưa ở trong tình trạng đáng báo động.

Thứ cần làm tiếp theo không phải hoảng hốt cắt mọi khoản chi, mà là tiếp tục tăng quỹ dự phòng, giảm dần nợ lãi cao và nâng tỷ lệ tiết kiệm mỗi khi thu nhập tăng.

Bởi trong tài chính cá nhân, đôi khi điều quan trọng nhất không phải bạn đang đứng ở con số nào, mà là mỗi năm con số ấy có tiến lên hay không.