Phát hiện một hiện tượng lạ về trẻ em hiện nay: Nhiều cha mẹ ngơ ngác không còn nhận ra con mình!

Có một hiện tượng khá thú vị: Nhiều đứa trẻ ngoài đời ít nói, ngại giao tiếp, nhưng khi lên mạng lại trở nên hoạt bát, hài hước và vô cùng năng nổ. Đằng sau sự khác biệt ấy có thể là những điều cha mẹ chưa thực sự hiểu về con.

Một blogger từng kể rằng con gái mình có tính cách hướng nội, gần như là một người sợ giao tiếp điển hình. Mỗi lần gia đình tụ họp, cô bé chỉ muốn thu mình lại, tránh để người khác chú ý. Khi họ hàng hỏi chuyện, em trả lời qua loa vài câu rồi im lặng. Để tránh phải trò chuyện, em thậm chí còn trốn trong phòng, giả vờ đọc sách. Thế nhưng, trong một lần làm bài kiểm tra MBTI, cô bé lại nhận được kết quả thuộc nhóm E, tức người hướng ngoại. Người cha vô cùng ngạc nhiên, cho rằng kết quả này không chính xác. Một đứa trẻ gặp hàng xóm còn tìm cách đi đường vòng để khỏi phải chào hỏi, sao có thể là người hướng ngoại?

Tuy nhiên, có một ý kiến trong phần bình luận khiến nhiều người phải suy nghĩ: Có khi trẻ không hẳn sợ giao tiếp, mà chỉ ngại giao tiếp trong một số môi trường nhất định. Ngoài đời, các em có thể ít nói, nhưng khi bước vào thế giới mạng lại thể hiện một khía cạnh hoàn toàn khác.

Thực tế, không ít đứa trẻ ít nói, chậm làm quen và ngại tham gia các hoạt động xã hội ngoài đời lại rất sôi nổi trên mạng. Các em có thể thoải mái trò chuyện, đùa vui, tương tác với người khác, thậm chí trở thành những người sáng tạo nội dung có đông người theo dõi.

Vậy điều gì khiến trẻ có sự khác biệt ấy?

Đằng sau sự rụt rè của trẻ có thể là nhu cầu được bảo vệ bản thân

Có một mẩu truyện tranh kể về người cha lâu ngày mới gặp con. Ông xúc động nói: “Bố nhớ con quá!”. Đứa trẻ cũng vui mừng khi nhìn thấy bố, nhưng thay vì trả lời trực tiếp, em quay lưng lại, lấy điện thoại ra. Người cha đang ngạc nhiên thì màn hình sáng lên, hiện tin nhắn của con: “Con cũng nhớ bố”.

Tình huống có phần hài hước nhưng lại phản ánh một thực tế: Có những người cảm thấy dễ dàng bày tỏ tình cảm qua màn hình hơn là nói trực tiếp với người đối diện.

Một người có con trai đăng ký tham gia hoạt động tình nguyện trong kỳ nghỉ. Khi cần xác nhận một số thông tin, cậu bé không hỏi giáo viên trực tiếp mà về nhà nhắn tin qua mạng xã hội. Dù mẹ nhiều lần khuyên con gặp mặt để trao đổi cho nhanh, cậu vẫn nhất quyết chọn cách trò chuyện trực tuyến. Điều đó có đồng nghĩa với việc cậu bé mắc chứng sợ giao tiếp?

Chưa chắc.

Cậu chủ động đăng ký hoạt động, làm việc khá tốt và có khả năng hòa nhập. Vấn đề có thể nằm ở chỗ em cảm thấy an toàn hơn khi giao tiếp qua tin nhắn.

Trên mạng, trẻ có thời gian suy nghĩ trước khi trả lời. Nếu chưa hài lòng với câu chữ, các em có thể sửa lại hoặc xóa đi viết lại. Ngược lại, khi trò chuyện trực tiếp, một câu nói vụng về hay phản ứng thiếu tự nhiên có thể khiến trẻ lo lắng, sợ bị đánh giá hoặc rơi vào tình huống khó xử. Với những đứa trẻ nhạy cảm, luôn quan tâm đến ánh nhìn của người khác, sự im lặng đôi khi là cách các em tự bảo vệ mình.

Vì thế, thay vì vội kết luận con nhút nhát hay kém giao tiếp, cha mẹ cần tìm hiểu xem điều gì khiến con cảm thấy không thoải mái. Có thể trẻ không thiếu khả năng kết nối, mà chỉ chưa tìm được môi trường khiến mình đủ tự tin để thể hiện.

Đừng vội gắn nhãn con là đứa trẻ nhút nhát

Feynman, con trai diễn viên Ngô Trấn Vũ (Trung Quốc), từng tham gia chương trình truyền hình thực tế Bố ơi, mình đi đâu thế? và được nhiều người nhận xét là một cậu bé nhút nhát.

Trong chương trình, Feynman khá ngoan ngoãn nhưng cũng rụt rè, ngại bị chú ý. Ngay cả cha em đôi khi cũng nhận xét con nhát gan, chưa đủ mạnh dạn. Khi thường xuyên nhận những đánh giá như vậy, một đứa trẻ có thể ngày càng ngại thể hiện bản thân vì sợ nói sai hoặc bị người khác chê cười.

Khi trưởng thành, Feynman lại thể hiện một khía cạnh rất khác trên mạng xã hội. Cậu làm video hài hước, thoải mái trêu chọc cha, sáng tạo ảnh chế và sử dụng những cách chơi chữ dí dỏm. Cậu cũng thẳng thắn chia sẻ về sự căng thẳng khi giao tiếp ngoài đời, thậm chí có lúc đổ mồ hôi tay vì lo lắng.

Sự khác biệt ấy cho thấy một người có thể gặp khó khăn trong một số tình huống giao tiếp nhưng vẫn rất hài hước, sáng tạo và có khả năng kết nối với người khác trong những hoàn cảnh phù hợp.

Trong cuộc sống, không ít cha mẹ thường giới thiệu con bằng những câu như: “Con tôi vốn hướng nội”, “Con gái tôi nhút nhát lắm” hay “Con trai tôi chẳng bao giờ chịu nói chuyện”. Những lời nhận xét tưởng chừng vô hại đôi khi lại khiến trẻ dần xem đó là đặc điểm cố định của bản thân. Khi liên tục được nhắc rằng mình nhút nhát, trẻ có thể càng sợ thử những điều mới, bởi chúng lo rằng mọi người sẽ tiếp tục nhìn mình qua lăng kính ấy.

Trong khi đó, giao tiếp trên mạng thường đem lại cảm giác tự do hơn. Trẻ có thể lựa chọn chủ đề mình thích, trò chuyện với người có cùng sở thích và rời khỏi cuộc trò chuyện bất cứ lúc nào. Không phải lúc nào các em cũng cần lo lắng về việc mình có hòa nhập được với tập thể hay không. 

Đôi khi, trẻ không thiếu nhu cầu kết nối, mà thiếu cảm giác được đón nhận trong môi trường xung quanh. Nếu thường xuyên bị chê cười, phủ nhận hoặc cảm thấy không ai hiểu mình, trẻ có thể dần thu mình lại. Thế giới trực tuyến khi ấy trở thành nơi các em dễ bộc lộ suy nghĩ và tìm kiếm sự đồng cảm hơn.

Ba cách cha mẹ có thể vô tình khiến con ngại giao tiếp

Thứ nhất, bảo vệ con quá mức.

Vì sợ con xảy ra mâu thuẫn với bạn bè, một số cha mẹ hạn chế con tham gia các hoạt động bên ngoài hoặc luôn can thiệp khi trẻ gặp vấn đề. Thay vì kiểm soát mọi tình huống, cha mẹ nên tạo điều kiện để con tham gia những hoạt động phù hợp, bắt đầu từ các nhóm nhỏ và từng bước làm quen với môi trường mới.

Thứ hai, đặt ra quá nhiều yêu cầu.

Một số cha mẹ luôn nhắc con phải lễ phép, biết quan sát sắc mặt người khác, nói năng đúng mực và không được đùa quá trớn. Những nguyên tắc này không sai, nhưng nếu trẻ cảm thấy mỗi lời nói đều có thể bị phê bình, các em sẽ ngày càng dè dặt. Trẻ cần được học cách tôn trọng người khác, đồng thời cũng cần có không gian để thể hiện cảm xúc và cá tính của mình.

Thứ ba, thường xuyên phủ nhận cách giao tiếp của con.

Nếu liên tục bị so sánh và chỉnh sửa, trẻ dễ cho rằng mình luôn làm sai, không biết nói chuyện và không được người khác yêu quý.

Thực tế, giao tiếp không có một đáp án hoàn hảo cho mọi tình huống. Trẻ cần được phép nói chưa khéo, đôi khi lúng túng hoặc mắc lỗi, sau đó tự rút kinh nghiệm. Cha mẹ có thể hướng dẫn con khi cần thiết, nhưng không nên biến mọi cuộc trò chuyện thành một bài kiểm tra về cách ứng xử. Điều quan trọng là giúp con hiểu rằng mình vẫn được yêu thương, ngay cả khi chưa biết cách diễn đạt mọi thứ thật hoàn hảo.