Ở tuổi 58, Nicole Kidman chọn một "nghề tay trái" khiến cả Hollywood bất ngờ: Ngồi cạnh giường người sắp mất và đây là lý do phụ nữ thế giới đang đổ xô theo học

Chúng ta thường dành hàng tháng trời để chuẩn bị cho sự chào đời của một sinh linh. Chúng ta có bác sĩ sản khoa, có y tá, có những "bà đỡ đẻ" (birth doula) túc trực để đảm bảo người mẹ và đứa trẻ được đón nhận trong vòng tay ấm áp nhất. Thế nhưng, ở chiều ngược lại của vòng quay sinh tử, khi một người bước đến bờ vực của sự kết thúc, họ lại thường phải đối diện với nó trong sự bối rối, lạnh lẽo của máy móc y tế và nỗi hoảng loạn của người thân. 

Gần đây, truyền thông thế giới xôn xao trước thông tin minh tinh đoạt giải Oscar - Nicole Kidman đang theo học để trở thành một "Death Doula" (Bà đỡ cái chết). Một biểu tượng của nhan sắc và sự hào nhoáng Hollywood lại chọn gắn bó với khía cạnh u buồn nhất của kiếp nhân sinh. 

Sự lựa chọn ấy không chỉ hé lộ những góc khuất trong tâm hồn của một người phụ nữ từng nếm trải nhiều mất mát, mà còn mở ra một cuộc trò chuyện lớn hơn cho tất cả chúng ta: Đã đến lúc, cái chết cần được nhìn nhận lại, không phải như một cấm kỵ lạnh lẽo, mà là một hành trình cần sự vỗ về.

Từ ánh hào quang Hollywood đến quyết định gỡ bỏ vỏ bọc kiên cường của Nicole Kidman

Nicole Kidman không thiếu vinh quang, tiền bạc hay sự ngưỡng mộ. Nhưng đằng sau ánh đèn sân khấu rực rỡ, cô cũng là một người phụ nữ từng đi qua những thung lũng của sự mất mát. Sự ra đi của cha mẹ đã để lại trong cô những khoảng trống không thể lấp đầy. Trong một cuộc phỏng vấn, minh tinh chia sẻ về sự chông chênh khi phải tự mình xoay sở với nỗi đau tột cùng, đồng thời phải đưa ra hàng loạt quyết định khó khăn trong những khoảnh khắc bối rối nhất của đời người.

Chính những trải nghiệm đau thương ấy đã thôi thúc Nicole tìm đến khóa đào tạo "Death Doula" (thường được dịch là Bà đỡ cái chết, hay Người đồng hành cuối đời). Quyết định này của cô không phải là một phút bốc đồng để thu hút sự chú ý. Đó là hành trình tự chữa lành của một người đã nhận ra rằng: Sự ra đi của một con người không nên và không thể chỉ được giải quyết bằng những tờ giấy chứng tử hay các phác đồ điều trị lạnh lẽo. Nó cần hơi ấm, cần sự thấu cảm, và cần những người biết cách "cầm trịch" cảm xúc để người ra đi được thanh thản, người ở lại được an lòng.

Việc một ngôi sao hạng A như Nicole Kidman công khai bước vào lĩnh vực này đã làm dấy lên một làn sóng mạnh mẽ, phá vỡ định kiến xã hội vốn luôn né tránh khi nhắc về cái chết. Nó cho thấy, dù bạn là ai, ở tầng lớp nào, khi đứng trước giới hạn cuối cùng của sinh mệnh, thứ bạn cần nhất không phải là danh vọng, mà là một bàn tay bình yên để nắm lấy.

"Bà đỡ cái chết" hay "Hộ sinh cõi âm": Họ thực chất là ai?

Thuật ngữ "Doula" bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ đại, mang ý nghĩa "người hầu gái" hoặc "người phục vụ". Nếu "Birth Doula" (bà đỡ đẻ) là những người xoa dịu cơn đau chuyển dạ, hướng dẫn sản phụ cách hít thở để đón sự sống mới, thì "Death Doula" làm nhiệm vụ ngược lại nhưng với tính chất tương đồng. Họ là những chuyên gia phi y tế, cung cấp sự hỗ trợ toàn diện về mặt tinh thần, cảm xúc, và thực tế cho cả người sắp qua đời lẫn gia đình của họ.

Họ không tiêm thuốc, không đọc chỉ số máy đo nhịp tim. Công việc của họ tĩnh lặng và sâu sắc hơn thế rất nhiều.

Họ có thể là người ngồi hàng giờ bên giường bệnh chỉ để vuốt ve mái tóc một bà cụ đã mất dần nhận thức. Họ có thể là người giúp một người đàn ông mắc bạo bệnh viết những bức thư gửi cho đứa cháu nội chưa chào đời - những "Dự án di sản" (Legacy projects) vô giá. Họ là người hướng dẫn gia đình cách tạo ra một không gian túc trực bình yên: Điều chỉnh ánh sáng dịu nhẹ, đốt một chút tinh dầu quen thuộc, bật một bản nhạc mà người bệnh từng yêu thích thời thanh xuân.

Trong những khoảnh khắc mà người nhà bệnh nhân rối bời, kiệt quệ vì thức trắng đêm hay hoảng loạn trước những thay đổi sinh lý của người sắp mất, "Bà đỡ cái chết" xuất hiện như một mỏ neo vững chắc. Họ giải thích cặn kẽ những hơi thở gấp gáp, sự thay đổi sắc mặt của người bệnh, giúp gia đình hiểu rằng đó là một quá trình tự nhiên, từ đó gỡ bỏ nỗi sợ hãi.

"Cái chết chỉ là một khoảnh khắc, nhưng cuối đời là cả một hành trình"

Một tài liệu trên PBS từng nhận định rất sâu sắc: "Death is just one day, but the end of life is a process" (Cái chết chỉ diễn ra trong một ngày, nhưng cuối đời lại là một hành trình dài).

Chúng ta thường đánh đồng việc điều trị y tế với việc chăm sóc cuối đời. Khi một người được chẩn đoán mắc bệnh nan y, gia đình thường dồn toàn bộ sức lực vào việc "cứu chữa" bằng mọi giá. Chúng ta đưa họ từ bệnh viện này sang bệnh viện khác, cắm vào người họ đủ loại ống truyền, với hy vọng kéo dài nhịp đập trái tim thêm vài ngày, vài tuần. Nhưng trong sự tất bật và căng thẳng tột độ ấy, chúng ta vô tình quên mất việc hỏi người bệnh xem: Họ thực sự muốn điều gì trong những ngày tháng cuối cùng?

Có những người không muốn chết giữa những bức tường bệnh viện trắng toát với tiếng bíp bíp của máy móc. Họ khao khát được về nhà, nằm trên chiếc giường quen thuộc, nhìn ngắm mảnh vườn đã cất công chăm bón, hay đơn giản là được ăn một thìa súp do chính tay người thân nấu mà không bị cản trở bởi mớ dây dợ chằng chịt.

Lúc này, "Bà đỡ cái chết" đóng vai trò như một người phiên dịch cảm xúc. Họ giúp người bệnh nói lên những tâm nguyện cuối cùng, những hối tiếc chưa kịp giãi bày, hay những mâu thuẫn gia đình cần được hóa giải trước lúc nhắm mắt xuôi tay. Họ biến một giai đoạn vốn đầy rẫy sự sợ hãi và tuyệt vọng trở thành những ngày tháng có ý nghĩa, có tôn nghiêm.

Kỷ nguyên của sự tỉnh thức: Nhìn thẳng vào cái chết để học cách sống sâu sắc hơn

Trong văn hóa Á Đông, nói về cái chết thường bị coi là xui xẻo, là điềm gở. Người ta lảng tránh nó, tảng lờ nó như một cách để tự bảo vệ mình. Nhưng sự thật là, việc từ chối nhắc về cái chết không làm nó biến mất, mà chỉ khiến chúng ta càng hoảng loạn khi nó đột ngột ập đến gõ cửa nếp nhà.

Sự xuất hiện và ngày càng phổ biến của nghề "Bà đỡ cái chết", cùng với sự tiên phong của những người như Nicole Kidman, đang tạo ra một cuộc cách mạng về nhận thức. Chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mà sự "chữa lành" không chỉ giới hạn ở việc vượt qua stress, trầm cảm trong cuộc sống hằng ngày, mà còn bao hàm cả việc đối diện và làm hòa với trạm dừng năm tháng cuối cùng của đời người.

Biết chấp nhận cái chết chính là cách tốt nhất để vinh danh sự sống. Khi nhận thức rõ ràng rằng quỹ thời gian là hữu hạn, người ta sẽ thôi hoang phí tâm sức vào những hơn thua, giận hờn phù phiếm. Ta bắt đầu biết trân trọng một buổi sáng thức dậy thấy ánh nắng chan hòa, biết ôm chặt lấy người thân thay vì ngần ngại, biết nói lời xin lỗi và cảm ơn khi còn có thể.

Lên kế hoạch cho sự ra đi của mình từ việc chọn một bức ảnh thờ ưng ý, viết sẵn những lời dặn dò, hay chọn một bản nhạc nhẹ nhàng để phát trong tang lễ không phải là bi quan. Đó là đặc quyền cuối cùng của sự tự do, là món quà cuối cùng của tình yêu thương mà chúng ta để lại, nhằm trút bỏ gánh nặng lo âu cho những người ở lại.

Trạm dừng bình yên sau một chuyến đi dài

Mỗi chúng ta đều là những hành khách trên chuyến tàu của thời gian, và sẽ không ai biết trước được mình sẽ xuống ở nhà ga nào. Nhưng có một điều chắc chắn, đoạn đường cuối cùng luôn cần nhiều dũng khí nhất.

Sự tồn tại của những "Bà đỡ cái chết" như một lời nhắc nhở dịu dàng rằng: Sinh ra trong vòng tay đón mạng ấm áp thì khi rời đi, con người cũng xứng đáng được bao bọc trong sự tôn nghiêm và tình yêu thương trọn vẹn nhất. Và dù không phải ai cũng sẽ trải qua một khóa đào tạo chuyên nghiệp như minh tinh Nicole Kidman, nhưng bằng tình yêu và sự thấu cảm, mỗi người phụ nữ, mỗi người mẹ, người vợ trong gia đình đều có thể trở thành một người đồng hành vững chãi. 

Chúng ta học cách lắng nghe nhiều hơn, bao dung nhiều hơn, để khi khoảnh khắc chia ly thực sự đến, thứ đọng lại không phải là nỗi sợ hãi tột cùng, mà là sự bình an mãn nguyện của một người đã sống trọn vẹn một kiếp nhân sinh.