Nguy kịch vì uống thuốc loại thuốc đã bị cấm hơn 20 năm ở Việt Nam, bệnh viện Bạch Mai cảnh báo!

Tin lời giới thiệu của bạn bè, một người đàn ông đã mua thuốc ghi chữ Trung Quốc trên mạng để điều trị bệnh mà không đi khám. Chỉ sau một thời gian sử dụng, người bệnh rơi vào tình trạng tan máu cấp, suy thận, sốc nặng và phải thở máy, lọc máu cấp cứu. Đáng chú ý, một trong các loại thuốc người bệnh sử dụng chứa Phenylbutazone - hoạt chất đã bị loại bỏ khỏi thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm trước vì nguy cơ gây nhiều phản ứng bất lợi nghiêm trọng.

Diễn biến nhanh từ đi ngoài phân đen đến sốc nguy kịch

Theo thông tin từ Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện tình trạng đi ngoài phân đen và được điều trị tại cơ sở y tế địa phương. Tuy nhiên, bệnh không cải thiện mà diễn biến ngày càng nặng với sốt cao liên tục 38-39 độ C, nước tiểu chuyển màu đỏ sẫm và mệt mỏi nhiều.

Khi được chuyển đến Trung tâm Chống độc, người bệnh đã trong tình trạng thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào sốc.

Các bác sĩ phải khẩn trương đặt ống nội khí quản, cho thở máy, lọc máu liên tục và hồi sức tích cực. Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh bị tan máu cấp rất nặng, thiếu máu nghiêm trọng với nồng độ hemoglobin chỉ còn 31 g/L, trong khi mức bình thường dao động từ 120-155 g/L.

Trong quá trình khai thác bệnh sử, người nhà mang theo 5 lọ thuốc có nhãn bằng tiếng Trung Quốc mà người bệnh đã sử dụng. Trong đó, lọ thuốc lớn nhất ghi rõ tên hoạt chất Phenylbutazone.

Người bệnh cho biết loại thuốc này được bạn bè giới thiệu là có hiệu quả và mua hộ qua mạng, hoàn toàn không có chỉ định của bác sĩ. Người bệnh vốn có tiền sử đái tháo đường và hạ huyết áp nhưng điều trị không thường xuyên.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, đây là trường hợp điển hình của việc tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng.

Vì sao Phenylbutazone bị loại bỏ khỏi thuốc dùng cho người?

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, đây là một trong những trường hợp điển hình của việc tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng.

Người bệnh phải thở máy, lọc máu với tình trạng tan máu cấp

Ông cho biết vì Phenylbutazone có thể gây nhiều biến chứng nặng như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận và nhiều phản ứng dị ứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng. Do đó, tại Việt Nam, Cục Quản lý Dược đã có văn bản ngày 14/5/2001 yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa phenylbutazone và ngừng sản xuất các sản phẩm chứa hoạt chất này đã được cấp số đăng ký. Tại Mỹ, phenylbutazone đã không còn được phép sử dụng trên người do gây ra nhiều tác dụng có hại. Thuốc cũng bị cấm sử dụng trên động vật cung cấp thịt hoặc sữa cho con người. Tại Châu Âu, phenylbutazone cũng đã ngừng sử dụng ở hầu hết các khu vực ở châu Âu.

"Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc. Việc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và các biến chứng nặng", TS.BS Nguyễn Trung Nguyên phân tích.

Theo các bác sĩ, hiện tượng đi ngoài phân đen ở người bệnh có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không chỉ do chảy máu mà còn có thể là hậu quả của quá trình tan máu cấp, khi hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, gây tổn thương thận và dẫn đến sốc.

Bác sĩ cảnh báo: Đừng mua thuốc theo lời "rỉ tai"

Từ trường hợp trên, Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc chữa bệnh qua mạng xã hội hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành.

Khi có dấu hiệu bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế hoặc cơ sở khám chữa bệnh được cấp phép để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và chỉ định thuốc phù hợp.

Đồng thời, cần cảnh giác với những lời quảng cáo như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "uống vài viên là khỏi", "không có tác dụng phụ"... bởi đây đều là những thông điệp dễ đánh vào tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh của người bệnh.

Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường sau khi dùng thuốc, cần ngừng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu. Người bệnh nên mang theo vỏ hộp, viên thuốc, ảnh chụp sản phẩm hoặc thông tin nơi mua để giúp bác sĩ nhanh chóng xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Theo Bệnh viện Bạch Mai, đơn vị này từng tiếp nhận nhiều trường hợp gặp phản ứng nghiêm trọng sau khi mua thuốc chứa Phenylbutazone trên mạng để điều trị đau khớp. Các biến chứng ghi nhận bao gồm sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc và các hội chứng dị ứng thuốc nặng, trong đó đã có trường hợp tử vong.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc thuốc mua qua mạng không chỉ có nguy cơ chứa hoạt chất bị cấm mà còn có thể bị pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc được sản xuất trong điều kiện không bảo đảm chất lượng. Khi người bệnh tự ý sử dụng mà không có chuyên môn theo dõi, các phản ứng có hại hoặc ngộ độc thuốc rất dễ xảy ra. Thậm chí, những biểu hiện do thuốc gây ra có thể bị nhầm lẫn với diễn tiến của bệnh, khiến việc chẩn đoán, điều trị bị chậm trễ, làm bệnh nặng hơn hoặc dẫn đến hậu quả đáng tiếc.