Người phụ nữ lặng lẽ ghi lại những khoảnh khắc sinh tử sau cánh cửa phòng mổ

Giữa không gian đặc quánh mùi thuốc sát trùng, ánh đèn mổ rọi thẳng xuống bàn phẫu thuật, mọi chuyển động đều được tính bằng giây. Ở đó, những con người mặc áo blouse, đội mũ, đeo khẩu trang kín mít gần như xóa nhòa danh tính, chỉ còn lại ánh mắt và đôi bàn tay làm việc chính xác đến từng chi tiết. Trong khung cảnh ấy, chị Nguyễn Thị Phương Hồng lặng lẽ đứng phía ngoài vòng vô khuẩn, nâng máy ảnh, bấm máy.

Không trực tiếp cầm dao mổ hay điều trị bệnh nhân, chị Hồng hiện công tác tại Trung tâm Quản lý Chất lượng Khám, Chữa bệnh - Bệnh viện Bạch Mai. Công việc chuyên môn giúp chị có cơ hội quan sát cận cảnh hoạt động của bệnh viện tuyến cuối mỗi ngày. Nhiếp ảnh là cách chị lựa chọn để kể lại những câu chuyện thầm lặng phía sau cánh cửa phòng mổ.

Ban đầu, với chị, máy ảnh chỉ là thú vui cá nhân. Những buổi trực dài, những hành lang bệnh viện đông người, tiếng còi cấp cứu giữa đêm… dần trở thành chất liệu cho những khung hình đời thường. Càng chứng kiến nhiều hơn công việc của bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, chị càng nhận ra phía sau những thủ thuật tưởng như khô khan là vô vàn câu chuyện về trách nhiệm, áp lực và cả hy sinh.

“Qua ống kính, tôi muốn ghi lại công việc của họ chân thực nhất, không tô vẽ, không hào nhoáng. Mỗi bức ảnh cần tự kể được câu chuyện của mình”, chị nói.

Là phụ nữ, những ngày đầu tiếp cận phòng mổ không hề dễ dàng với chị Hồng. Cảm giác hồi hộp khi đứng trước những ca đại phẫu, những vết mổ mở rộng, tiếng máy monitor theo dõi nhịp tim, huyết áp… từng khiến chị chùn bước.

Theo quy định của Bộ Y tế, phòng mổ là môi trường đặc biệt, yêu cầu nghiêm ngặt về vô khuẩn, an toàn người bệnh và kiểm soát nhiễm khuẩn . Mỗi cá nhân xuất hiện trong không gian đó đều phải tuân thủ quy trình chặt chẽ. Việc một người “ngoài chuyên môn phẫu thuật” được phép ghi hình cũng đòi hỏi sự phối hợp và tin tưởng từ ê-kíp.

Vượt qua cảm giác sợ hãi ban đầu, chị dần nhìn thấy phía sau mỗi thao tác kỹ thuật là trách nhiệm nặng nề với sinh mệnh con người. Sự căng thẳng trong phòng mổ không chỉ đến từ tính chất phức tạp của ca bệnh, mà còn từ áp lực phải đưa ra quyết định chính xác trong thời gian ngắn nhất.

“Tôi hiểu rằng phía sau mỗi đường cắt là một cuộc đời, phía sau mỗi lần điều chỉnh máy thở là sự an toàn của người bệnh. Cảm giác sợ hãi ban đầu được thay thế bằng sự cảm phục”, chị chia sẻ. Chính sự thấu hiểu ấy khiến chị muốn gắn bó lâu dài với không gian đặc biệt này.

Ấn tượng với người “đi trước về sau” nơi phòng mổ

Nếu bàn mổ là trung tâm của sự chú ý, thì phía sau tấm toan phẫu thuật lại là thế giới khác – nơi bác sĩ gây mê và điều dưỡng phòng mổ âm thầm làm việc.

Trong nhiều bộ ảnh của chị Hồng, ống kính không hướng thẳng vào vết mổ mà dừng lại ở ánh mắt tập trung của điều dưỡng, bàn tay chỉnh bơm tiêm điện của bác sĩ gây mê, hay khoảnh khắc họ trao đổi nhanh bằng ánh nhìn khi chỉ số sinh tồn thay đổi.

Theo các chuyên gia gây mê hồi sức, bác sĩ gây mê là người đảm bảo người bệnh được vô cảm an toàn, kiểm soát hô hấp, tuần hoàn, xử trí kịp thời các biến cố trong suốt ca phẫu thuật. Họ thường vào phòng mổ sớm nhất và rời đi muộn nhất - đúng với cách chị Hồng gọi họ là những người “đi trước về sau”.

“Tôi đặc biệt ấn tượng với ánh mắt của các chị điều dưỡng. Dưới lớp bảo hộ kín mít, ánh mắt ấy vẫn sáng lên, dõi theo từng thao tác của phẫu thuật viên. Chính ánh mắt đó khiến tôi muốn bấm máy”, chị kể.

Khi xem lại những bức ảnh, nhiều bác sĩ gây mê và điều dưỡng nói với chị rằng họ cảm nhận được sự sẻ chia qua từng khung hình. Công việc vốn ít khi được nhắc tên nay được nhìn thấy rõ ràng hơn. Với chị Hồng, đó là phần thưởng lớn nhất.

Chị Hồng đặc biệt yêu thích chụp ảnh trong phòng mổ, nơi ánh sáng gần như không bao giờ tắt. Ở bệnh viện tuyến cuối như Bệnh viện Bạch Mai, nhiều ca phẫu thuật kéo dài xuyên đêm. Đèn mổ trắng lạnh, không gian tĩnh lặng, tiếng máy móc đều đều tạo nên một “bản giao hưởng” không lời.

Trong ống kính của chị, bàn tay phẫu thuật viên hiện lên chắc chắn, thuần thục; giọt mồ hôi đọng sau lớp kính chắn; khoảnh khắc cả ê-kíp cùng cúi sát khi bước vào giai đoạn then chốt. Không cần những chi tiết gây sốc, mỗi bức ảnh vẫn đủ sức gợi lên sự căng thẳng và hy vọng đan xen.

Chị cho rằng nhiếp ảnh trong bệnh viện không chỉ là ghi nhận sự kiện, mà còn là lưu giữ giá trị nhân văn. “Tôi muốn người xem hiểu rằng phía sau chiếc áo blouse trắng là những con người rất bình thường, cũng mệt mỏi, cũng áp lực, nhưng đang làm một công việc phi thường”, chị nói.

Ca ghép tạng và ký ức khó quên

Trong số những trải nghiệm đáng nhớ nhất, chị nhắc đến các ca ghép tạng. Ghép tạng luôn được coi là đỉnh cao của y học hiện đại, đòi hỏi sự phối hợp liên viện, liên chuyên khoa và tính chính xác gần như tuyệt đối về thời gian.

Một ca ghép gần đây để lại trong chị nhiều cảm xúc khi người nhận tạng là bác sĩ trẻ Sầm Thành Tài, công tác tại huyện miền núi Quỳ Hợp, Nghệ An. Đứng phía ngoài ghi lại khoảnh khắc ê-kíp làm việc khẩn trương, chị cảm nhận rõ ràng ý nghĩa của sự hy sinh và lòng nhân ái.

Theo Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, mỗi ca ghép không chỉ là thành tựu kỹ thuật mà còn là kết quả của nghĩa cử hiến tạng sau chết não, sự đồng thuận của gia đình người hiến và nỗ lực của hàng chục y bác sĩ. Khi ống kính bắt trọn khoảnh khắc ấy, chị hiểu nhiếp ảnh không còn đơn thuần là nghệ thuật, mà trở thành cách lưu giữ giá trị của sự sống được trao đi.

“Có những lúc tôi phải hạ máy xuống vì quá xúc động. Nhưng rồi tôi tự nhắc mình cần ghi lại khoảnh khắc này, để sau này nhìn lại, chúng ta nhớ rằng đã có những con người âm thầm làm nên điều kỳ diệu”, chị nói.

Trong bối cảnh ngành y đối mặt với nhiều áp lực, từ quá tải bệnh viện đến kỳ vọng ngày càng cao của người dân, những hình ảnh chân thực có thể góp phần giúp xã hội nhìn đa chiều hơn về nghề thầy thuốc.

“Nếu mỗi bức ảnh của tôi có thể giúp người xem cảm thông hơn, trân trọng hơn những hy sinh thầm lặng ấy, thì đó đã là điều ý nghĩa nhất”, chị chia sẻ.