Ngôi trường có cái tên dài nhất Nhật Bản chính thức đóng cửa vì chỉ còn 9 học sinh
Từ một biểu tượng văn hóa với cái tên dài kỷ lục, ngôi trường đã đi đến cái kết buồn khi số học sinh giảm xuống chỉ còn vỏn vẹn 9 em, đánh dấu sự khép lại của một di sản giáo dục hơn 70 năm tại Nhật Bản.
Đầu tháng 4/2026, ngành giáo dục Nhật Bản lặng lẽ chứng kiến một sự kiện đầy nuối tiếc: Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Sasayama - ngôi trường giữ kỷ lục có cái tên dài nhất xứ sở mặt trời mọc đã chính thức đóng cửa sau hơn 70 năm hoạt động. Đây là minh chứng nghiệt ngã nhất cho thấy cơn bão sụt giảm dân số đang quét sạch cả những biểu tượng văn hóa lâu đời nhất.
Cái tên dài kỷ lục và niềm tự hào của hai địa phương
Tên đầy đủ của ngôi trường này là: "Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Sasayama thuộc Liên hiệp các trường tiểu học và trung học Sasayama do thị trấn Ainan, quận Minamiuwa, tỉnh Ehime và thành phố Sukumo, tỉnh Kochi quản lý" (Tên tiếng Nhật: 高知県宿毛市愛媛県南宇和郡愛南町篠山小中学校組合立篠山小学校・中学校 - Kochi-ken Sukumo-shi Ehime-ken Minamiuwa-gun Ainan-cho Sasayama Sho-chugakko Kumiai Ritsu Sasayama Shogakko - Chugakko).
Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Sasayama (Ảnh: Wikipedia)
Ngôi trường nằm ngay biên giới giữa hai tỉnh Ehime và Kochi, bên bờ sông Shinogawa. Được thành lập lần lượt vào năm 1949 (bậc trung học) và 1952 (bậc tiểu học), cái tên dài dằng dặc này ra đời nhằm thể hiện sự công bằng và gắn kết giữa hai địa phương cùng quản lý.
Đối với học sinh Sasayama, việc đọc thuộc lòng cái tên này là một "thủ tục" bắt buộc mỗi giờ ra chơi ngay sau khi nhập học. Dù với người ngoài đây là một sự phiền toái, nhưng với các thế hệ cựu học sinh, cái tên này là một niềm tự hào độc bản, là dấu ấn không thể nhầm lẫn khi giới thiệu về bản thân.
Thực tại nghiệt ngã
Vào thời kỳ hoàng kim cuối những năm 1950, trường Sasayama từng là mái nhà chung của hơn 300 học sinh. Tuy nhiên, cùng với làn sóng già hóa và người trẻ rời bỏ nông thôn, sĩ số cứ thế rơi tự do.
Tính đến năm học 2025 - năm học cuối cùng của trường, cả hai cấp học chỉ còn vỏn vẹn 9 học sinh (3 học sinh tiểu học và 6 học sinh trung học). Đáng buồn hơn, vào thời điểm đóng cửa, không còn một học sinh nào của trường đến từ phía tỉnh Kochi. Kể từ tháng 4/2026, những học sinh cuối cùng này sẽ phải chuyển đến các trường trung tâm tại thị trấn Ainan để tiếp tục việc học.
Sự biến mất của trường Sasayama chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh u ám của giáo dục Nhật Bản những năm gần đây. Theo dữ liệu từ Bộ Giáo dục Nhật Bản (MEXT), từ năm 2002 đến nay, đã có khoảng 9.000 ngôi trường bị xóa sổ. Trung bình mỗi năm, Nhật Bản mất đi từ 450 đến 500 trường học.
Tỷ lệ sinh tại Nhật Bản liên tục giảm mạnh (Ảnh: Xinhua News Agency)
Một phần nguyên nhân cho thực trạng này là vì tỷ lệ sinh càng ngày càng giảm. Đáng chú ý, năm 2025, Nhật Bản ghi nhận số ca sinh mới rơi xuống dưới mức 700.000 - mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1899. Tỷ lệ sinh thấp kỷ lục này khiến các vùng nông thôn rơi vào tình trạng "làng trống", nơi tiếng chuông trường chỉ còn là ký ức.
Không chỉ trường Sasayama, không ít ngôi trường có lịch sử trên 100 năm tại các vùng núi như Hokkaido, Niigata hay Nagano cũng đã phải làm lễ hạ cờ trong giai đoạn 2024-2026 vì "trắng" học sinh lớp Một.
Tương lai của những "phế tích" giáo dục
Trước thực trạng hàng nghìn ngôi trường bị bỏ hoang, chính phủ Nhật Bản đang đẩy mạnh các dự án tái thiết công năng. Nhiều trường học cũ đã được cải tạo thành nhà máy trồng rau công nghệ cao, xưởng rượu Sake hoặc trung tâm chăm sóc người cao tuổi.
Tuy nhiên, với những người dân tại biên giới Ehime và Kochi, sự đóng cửa của trường Sasayama để lại một khoảng trống khó lấp đầy. Ngôi trường từng là sợi dây kết nối hai vùng đất giờ đây chỉ còn là một di tích, đánh dấu một chương buồn trong lịch sử nhân khẩu học của Nhật Bản.
Theo The Yomiuri Shimbun, NHK World và MEXT Japan