Ngày càng có nhiều người chạy thận, bác sĩ nói thẳng: Tránh xa 4 sát thủ thích "núp" trên bàn ăn

Căn bệnh suy thận đang trở thành gánh nặng y tế nghiêm trọng trên toàn cầu. Theo dữ liệu từ Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu (GBD), hiện có khoảng 850 triệu người đang sống chung với các biến chứng của bệnh thận mạn tính. Các chuyên gia dự báo đến năm 2040, đây có thể vươn lên nhóm 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới với tốc độ trẻ hóa đáng báo động.

Thực tế tại các bệnh viện lớn cho thấy phòng chạy thận luôn trong tình trạng quá tải. Bác sĩ Chen Yuqing, Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện Đại học Bắc Kinh số 1 (Trung Quốc) chia sẻ, toàn bộ 91 máy chạy thận tại đơn vị ông đều đang hoạt động hết công suất. Đồng quan điểm, bác sĩ Chen Wenli, Trưởng khoa Thận, Bệnh viện Trung ương Vũ Hán (Trung Quốc) cho biết lượng bệnh nhân cần chạy thận nhân tạo tăng vọt khiến các trung tâm phải tăng ca liên tục từ sáng đến đêm.

Nhiều người vẫn lầm tưởng nguyên nhân suy thận chủ yếu do nhịn tiểu hay uống nhiều bia rượu. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, bên cạnh các bệnh lý chuyển hóa như tiểu đường, tăng huyết áp hay gút, thì chính những món ăn quen thuộc hiện diện hàng ngày trên bàn ăn mới là "sát thủ" âm thầm bào mòn chức năng thận nhanh nhất.

4 món ăn là "sát thủ" của thận cực quen trong bữa cơm

Thận đảm nhận vai trò lọc hàng trăm lít máu mỗi ngày để loại bỏ chất thải và cân bằng nội môi. Khi nạp quá nhiều thực phẩm độc hại, các đơn vị lọc máu (nephron) phải chịu gánh nặng quá tải kéo dài, dẫn đến xơ hóa không thể phục hồi. Vì vậy, dù mê đến đâu cũng đừng ăn 4 món dưới đây vô tội vạ nhé:

1. Các loại thực phẩm muối chua, nêm nếm quá mặn

Rau củ muối chua, thịt cá muối hay các món ăn nêm nếm đậm vị chứa lượng natri khổng lồ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày. Khi nạp dư thừa muối, cơ thể phải giữ nước lại trong lòng mạch để hòa tan natri, làm tăng thể tích máu và tạo ra áp lực thẩm thấu cực lớn lên các mao mạch thận. Áp lực cao kéo dài sẽ xơ hóa các vi mạch, tàn phá màng lọc của thận và kích hoạt chuỗi biến chứng cao huyết áp, làm suy giảm chức năng bài tiết.

2. Thịt chế biến sẵn

Xúc xích, lạp xưởng, thịt hun khói hay giăm bông chứa lượng lớn phụ gia vô cơ gốc photpho và chất bảo quản nitrat.

Bác sĩ Chen Yuqing nhấn mạnh rằng, khác với photpho hữu cơ trong thực phẩm tươi sống hấp thu chậm, photpho vô cơ trong thịt chế biến sẵn được cơ thể hấp thụ gần như 100%. Khi lượng phospho trong máu tăng vọt, thận buộc phải gồng mình đào thải liên tục. Tình trạng này kéo dài làm lắng đọng canxi phospho tại mô thận, gây xơ cứng động mạch thận và đẩy nhanh tiến trình suy thận giai đoạn cuối và phải chạy thận.

3. Nước ngọt

Trà sữa, nước giải khát có ga hay nước ép đóng chai chứa hàm lượng đường fructose rất cao nhưng đang ngày càng phổ biến trên mâm cơm của mọi nhà.

Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí y khoa quốc tế công nhận rằng khi fructose chuyển hóa tại gan sẽ làm tiêu tốn năng lượng ATP, giải phóng lượng lớn purin và trực tiếp làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Axit uric dư thừa sẽ kết tinh thành các tinh thể urat sắc nhọn lắng đọng tại đài bể thận, gây viêm âm ỉ, tắc nghẽn ống thận và phá hủy nhu mô thận mà không hề gây đau đớn ở giai đoạn đầu.

4. Món chiên rán ngập dầu

Thức ăn chiên ở nhiệt độ cao tích tụ chất béo chuyển hóa (trans fat) và các sản phẩm oxy hóa độc hại không hề "thân thiện" với thận.

Theo bác sĩ Chen Wenli, việc tiêu thụ thường xuyên thực phẩm giàu chất béo xấu sẽ gây stress oxy hóa toàn thân và hình thành các mảng xơ vữa trong động mạch thận. Khi dòng máu nuôi dưỡng bị thu hẹp, các tế bào thận rơi vào tình trạng thiếu máu, thiếu oxy mạn tính, dẫn đến hoại tử teo nhỏ và mất hẳn khả năng lọc chất thải.

Mắc bệnh thận có nhất thiết phải chạy thận?

Mắc bệnh thận hay suy thận mạn không đồng nghĩa với việc cầm chắc án chạy thận (phương pháp dùng máy lọc bỏ chất thải và nước thừa khi thận mất chức năng). Ở các giai đoạn sớm, việc dùng thuốc kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống hoàn toàn có thể kiểm soát và làm chậm tiến triển bệnh.

Ngay cả khi đã tiến triển sang giai đoạn muộn, chạy thận nhân tạo cũng không phải lựa chọn duy nhất. Tùy thuộc vào thể trạng, bệnh nhân vẫn có thể áp dụng phương pháp lọc màng bụng (thẩm tách phúc mạc) linh hoạt ngay tại nhà hoặc tiến hành ghép thận để duy trì cuộc sống bình thường.

7 dấu hiệu cảnh báo thận của bạn đang kêu cứu

Bệnh thận mạn, nhất là suy thận được ví như "sát thủ thầm lặng" vì triệu chứng ban đầu rất mơ hồ. Hãy cảnh giác và đi kiểm tra ngay nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

- Sưng phù bất thường: Xuất hiện tình trạng nặng mi mắt vào buổi sáng, phù nhẹ ở cổ chân hoặc bàn chân do thận giảm khả năng đào thải nước dư thừa.

- Nước tiểu xuất hiện bọt lâu tan: Dấu hiệu protein rò rỉ vào nước tiểu do màng lọc của thận đã bị tổn thương nghiêm trọng.

- Thay đổi tần suất tiểu tiện: Thường xuyên đi tiểu đêm, lượng nước tiểu tăng hoặc giảm đột ngột bất thường.

- Mệt mỏi, da xanh xao: Thận suy giảm sản xuất hormone erythropoietin kích thích tạo hồng cầu, dẫn đến tình trạng thiếu máu mạn tính khiến cơ thể luôn kiệt sức.

- Đau thắt lưng âm ỉ: Cảm giác đau tức lệch một hoặc hai bên hông lưng, ngay dưới sườn, cảnh báo tình trạng viêm hoặc ứ nước tại thận.

- Hơi thở có mùi hôi hoặc vị kim loại: Các chất thải ure không thể đào thải qua nước tiểu bị tích tụ lại trong máu, gây cảm giác đắng miệng và chán ăn.

- Huyết áp tăng cao khó kiểm soát: Thận gặp sự cố sẽ làm rối loạn hệ thống điều hòa huyết áp của cơ thể, tạo thành vòng lặp bệnh lý nguy hiểm.

Nguồn và ảnh: Life Times, Health 2.0