Lời khuyên dành cho những người hay dùng nước muối sinh lý

Trong tâm lý của đại đa số mọi người, nước muối sinh lý (dung dịch Natri Clorid 0,9%) luôn được mặc định là món đồ "vô thưởng vô phạt", dùng thế nào cũng được vì độ lành tính cao. Cứ hễ thấy cổ họng hơi ho khan, mũi sụt sịt hay mắt dính chút bụi bẩn là người ta lại vô tư ngửa cổ súc miệng hoặc nhỏ vài giọt nước muối.

Thế nhưng, đằng sau sự tiện lợi và quen thuộc ấy lại là một thực tế đáng báo động. Việc lạm dụng dung dịch này một cách bừa bãi, không rõ công năng của từng loại đang trực tiếp tàn phá hệ thống niêm mạc tự nhiên của cơ thể, mở đường cho hàng loạt mầm bệnh tấn công sâu hơn.

Từ cơ chế đẳng trương đến công dụng bị thần thánh hóa

Về mặt y khoa, nước muối sinh lý được gọi là dung dịch đẳng trương vì sở hữu áp suất thẩm thấu xấp xỉ với các dịch tự nhiên trong cơ thể người như máu và nước mắt. Nhờ đặc tính này, khi tiếp xúc với các tế bào sống, dung dịch không gây ra hiện tượng co rút hay trương phồng tế bào, mang lại cảm giác êm dịu và an toàn tối đa khi làm sạch cơ học.

Nhiều người thần thánh hóa nước muối sinh lý như một loại thuốc diệt khuẩn vạn năng, nhưng thực tế nó hoàn toàn không có khả năng tiêu diệt virus hay vi khuẩn như cồn hay oxy già. Tác dụng cốt lõi của nó chỉ dừng lại ở việc cuốn trôi bụi bẩn, làm loãng chất nhầy và rửa sạch các vết thương hở. Việc hiểu sai bản chất này chính là nguồn cơn dẫn đến những thói quen sử dụng tai hại, biến một dung dịch bảo vệ thành tác nhân gây họa lớn cho sức khỏe.

5 sai lầm tai hại nhưng phổ biến khi dùng nước muối sinh lý

Nếu không muốn cơ thể chịu tổn thương nghiêm trọng, bạn cần gạt bỏ ngay 5 sai lầm chí mạng dưới đây khi sử dụng nước muối sinh lý:

1. Tự pha nước muối tại nhà để thay thế sản phẩm chuẩn y tế

Đây là sai lầm phổ biến nhất xuất phát từ tâm lý chủ quan và tiết kiệm. Nhiều người nghĩ đơn giản nước muối sinh lý cũng chỉ là nước trộn với muối, nên tự ý mua muối ăn về pha đậm đặc để súc miệng, hoặc pha loãng để nhỏ mắt, nhỏ mũi. Thực tế, dung dịch chuẩn y tế bắt buộc phải vô trùng tuyệt đối và đạt tỷ lệ đẳng trương chính xác 0,9%.

Khi bạn tự pha, nguồn nước sinh hoạt và muối ăn chứa hàng triệu vi khuẩn sẽ tấn công thẳng vào mắt gây loét giác mạc, nhiễm trùng nhãn cầu dẫn đến mù lòa. Ngược lại, nếu cố tình pha nước muối thật mặn để súc miệng vì nghĩ "càng mặn càng diệt khuẩn nhanh", dung dịch đậm đặc này sẽ hút sạch nước ra khỏi tế bào niêm mạc họng theo cơ chế thẩm thấu. Tế bào họng bị tổn thương sâu, khô rát và chết đi, tạo cơ hội cho vi khuẩn, virus bám dính gây viêm họng nặng hơn.

2. Rửa mũi, nhỏ mũi hàng ngày khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh

Thói quen nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ nhỏ hoặc tự rửa mũi mỗi ngày để "phòng bệnh" là một hành động phản khoa học. Bản chất niêm mạc mũi luôn tiết ra một lớp dịch nhầy tự nhiên, đóng vai trò như một màng chắn sinh học giúp giữ ẩm, bẫy bụi bẩn và kháng khuẩn.

Việc liên tục bơm rửa nước muối sinh lý vào mũi khi không bị bệnh sẽ rửa trôi sạch sẽ lớp màng bảo vệ quý giá này. Hậu quả là niêm mạc mũi bị khô rát, kích ứng mãn tính và mất đi khả năng tự vệ, khiến cơ thể dễ bị viêm mũi dị ứng và viêm xoang hơn gấp nhiều lần khi gặp thời tiết thất thường.

3. Lấy nước muối sinh lý chai lớn để nhỏ trực tiếp vào mắt

Trên thị trường, nước muối sinh lý được chia làm các dòng riêng biệt cho từng vùng cơ thể và không được phép dùng lẫn lộn.

Sai lầm lớn hiện nay là việc người dân mua các chai nước muối sinh lý loại lớn 500ml, vốn chỉ được cấp phép để súc miệng hoặc rửa vết thương rồi chiết ra các lọ nhỏ để nhỏ mắt. Chai dùng riêng cho mắt phải đạt tiêu chuẩn vô trùng nghiêm ngặt nhất của ngành dược phẩm. Trong khi đó, chai lớn 500ml có tiêu chuẩn thấp hơn, khi dùng cho mắt sẽ đưa trực tiếp tác nhân gây bệnh vào màng mắt, gây viêm kết mạc cấp tính.

4. Dùng nước muối sinh lý để thay thế thuốc chữa bệnh

Khi bị viêm họng nặng, đau mắt đỏ hay viêm xoang mãn tính, nhiều người chỉ chăm chăm súc miệng và rửa mũi bằng nước muối sinh lý mà không chịu đi khám hay dùng thuốc. Như đã nhấn mạnh, dung dịch này hoàn toàn không có hoạt chất kháng viêm hay diệt khuẩn chuyên sâu, nó chỉ có tác dụng làm sạch cơ học.

Việc trì hoãn điều trị y tế và chỉ dựa vào nước muối sẽ khiến ổ viêm nhiễm lan rộng, chuyển biến thành các dạng nhiễm trùng nặng, gây áp xe họng hoặc viêm mũi xoang bội nhiễm cực kỳ nguy hiểm.

5. Vô tư sử dụng các chai nước muối đã mở nắp quá lâu

Một chai nước muối sinh lý chuyên dụng sau khi đã mở nắp chỉ có hạn sử dụng an toàn trong vòng 10 đến 15 ngày đối với lọ nhỏ, và không quá 30 ngày đối với chai lớn.

Việc lưu trữ các chai nước muối đã mở nắp hàng tháng trời trong nhà tắm hay góc phòng là thói quen cực kỳ tai hại. Môi trường ẩm ướt xung quanh và không khí lọt vào bên trong đã biến dung dịch này thành một "ổ" vi khuẩn khổng lồ. Tiếp tục sử dụng những chai nước muối sinh lý quá hạn mở nắp này đồng nghĩa với việc bạn đang trực tiếp bơm mầm bệnh vào các hốc niêm mạc của chính mình.