Kỳ tích: Ghép tạng domino lần đầu tiên thực hiện thành công tại Việt Nam

Ngày 13/03/2026, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã ghi dấu một cột mốc quan trọng khi thực hiện thành công loạt ca ghép tạng từ người hiến chết não. Đặc biệt, trong số đó có một bệnh nhân mắc bệnh lý hiếm gặp amyloidosis (thoái hóa bột) đã được ghép đồng thời tim và gan.

Điểm đáng chú ý là lá gan của bệnh nhân mắc amyloidosis hoàn toàn khỏe mạnh về chức năng đã không bị loại bỏ, mà tiếp tục được sử dụng để ghép cho một bệnh nhân khác bị ung thư gan trên nền gan xơ. Đây chính là ca ghép gan theo kỹ thuật domino đầu tiên được thực hiện thành công tại Việt Nam.

Cụ thể, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thông tin, người hiến tạng là một phụ nữ 42 tuổi, không có tiền sử bệnh lý đáng chú ý, gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng vào trưa 11-3.

Dù được cấp cứu tích cực, bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, Glasgow 3 điểm, mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng.

Sau khi được chẩn đoán chết não theo quy trình nghiêm ngặt với nhiều phương pháp xác nhận, gia đình đã đồng ý hiến tạng - một quyết định đầy dũng cảm và nhân ái.

Từ người hiến này, các bác sĩ đã lấy được tim, gan, hai thận và một số mô để ghép cho các bệnh nhân đang chờ đợi trong tình trạng nguy kịch. Đặc biệt, một trong những ca ghép nổi bật là trường hợp bệnh nhân nam 53 tuổi mắc Amyloidosis di truyền - một bệnh lý hiếm gặp nhưng tiến triển nặng nề. Bệnh gây lắng đọng protein bất thường trong cơ thể, dẫn đến tổn thương đa cơ quan, trong đó nguy hiểm nhất là tim.

Ở bệnh nhân này, tình trạng thâm nhiễm cơ tim đã gây suy tim, kèm theo tổn thương thần kinh ngoại biên ngày càng nặng. Các chuyên gia nhận định, để điều trị triệt để, cần phải thực hiện ghép đồng thời cả tim và gan. Tim được thay thế để khắc phục suy tim, trong khi gan - nơi sản xuất phần lớn protein bất thường phải được loại bỏ nhằm ngăn chặn nguồn gốc gây bệnh.

Đây là chỉ định phức tạp, hiếm gặp trên thế giới và đòi hỏi sự phối hợp ở trình độ rất cao. Ca ghép tim - gan được tiến hành đồng thời trong ngày 13-3. Sau khoảng 7 giờ phẫu thuật liên tục, tim ghép đã đập trở lại ngay trên bàn mổ, trong khi gan ghép nhanh chóng tiết mật - dấu hiệu cho thấy tạng hoạt động tốt.

Bệnh nhân được rút nội khí quản sau 12 giờ và hồi phục nhanh chóng trong những ngày tiếp theo. Điều đặc biệt chưa dừng lại ở đó. Gan của chính bệnh nhân mắc amyloidosis dù mang đột biến lại có cấu trúc và chức năng gần như bình thường. Thay vì bị loại bỏ, lá gan này đã được sử dụng để ghép cho một người đàn ông 64 tuổi bị ung thư gan trên nền xơ gan do viêm gan B, tiên lượng sống rất hạn chế nếu không được ghép. Đây chính là kỹ thuật Domino Liver Transplantation (ghép gan domino), lần đầu tiên được thực hiện tại Việt Nam.

Trong ca ghép này, các bác sĩ đã tiến hành song song nhiều ê-kíp phẫu thuật. Ca ghép gan domino kéo dài khoảng 6 giờ và kết quả cũng rất khả quan khi gan ghép hoạt động tốt ngay sau phẫu thuật. Cả hai bệnh nhân nhận gan và tim - gan đều có diễn biến hậu phẫu thuận lợi, tỉnh táo, có thể ngồi dậy và ăn uống sau 72 giờ. Theo các chuyên gia, ghép gan domino là một giải pháp sáng tạo nhằm tối ưu hóa nguồn tạng hiến vốn luôn khan hiếm. Dù gan từ bệnh nhân amyloidosis vẫn tiếp tục sản xuất protein bất thường, nhưng quá trình phát bệnh ở người nhận thường diễn ra chậm, có thể kéo dài 10–15 năm hoặc hơn. Vì vậy, phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân lớn tuổi hoặc mắc bệnh lý nặng như ung thư gan, khi lợi ích trước mắt vượt trội so với nguy cơ lâu dài.

Trên thế giới, kỹ thuật này đã được triển khai từ năm 1995 và chứng minh hiệu quả tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên kỹ thuật được áp dụng thành công, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tiếp cận các phương pháp ghép tạng hiện đại. Không chỉ dừng lại ở thành công về mặt kỹ thuật, sự kiện này còn cho thấy sự trưởng thành vượt bậc của y học Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực ghép tạng. Việc thực hiện thành công đồng thời nhiều kỹ thuật phức tạp như ghép tim - gan, ghép gan domino, cùng với quy trình điều phối tạng hiệu quả, đã đưa Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trở thành một trong những trung tâm ghép tạng hàng đầu khu vực.

Thành công này không chỉ thể hiện trình độ chuyên môn cao và khả năng làm chủ những kỹ thuật ghép tạng phức tạp của đội ngũ phẫu thuật viên Việt Nam, mà còn khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của y học Việt Nam trong lĩnh vực ghép tạng trong những năm gần đây. Đặc biệt, kỹ thuật domino mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi giúp tối ưu hóa nguồn tạng hiến từ một người hiến chết não, qua đó mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối. Điều này cũng cho thấy vai trò tiên phong của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, trung tâm ghép tạng hàng đầu cả nước, trong việc tiếp cận và triển khai các kỹ thuật ghép tạng tiên tiến trên thế giới, góp phần đưa y học Việt Nam từng bước tiệm cận với các trung tâm ghép tạng lớn trong khu vực và quốc tế. Với những lợi ích rõ rệt trong việc mở rộng nguồn tạng hiến và cứu sống nhiều bệnh nhân, ghép gan Domino được xem là một chiến lược quan trọng trong ghép tạng hiện đại và là minh chứng cho sự tiến bộ vượt bậc của phẫu thuật ghép tạng tại Việt Nam.