Không chỉ là món ăn kèm, hành củ muối mùa đông được ví như “nhân sâm” cho tim mạch

Không chỉ xuất hiện khiêm tốn trong bữa cơm gia đình hay trên mâm cỗ ngày Tết, hành củ muối - món ăn dân dã quen thuộc của người Việt - từ lâu đã được ví như “nhân sâm của các loại rau củ” trong mùa đông. Đằng sau vị chua nhẹ, giòn cay đặc trưng ấy là hàng loạt lợi ích sức khỏe đáng chú ý, đặc biệt đối với tim mạch, chuyển hóa và hệ miễn dịch.

Theo bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng Nguyễn Minh Tuấn (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội), hành củ muối không chỉ giúp kích thích vị giác trong những bữa ăn nhiều đạm, nhiều chất béo của mùa đông mà còn mang lại lợi ích sinh học rõ rệt: Hành củ chứa nhiều hợp chất lưu huỳnh, flavonoid và quercetin - những chất có khả năng chống oxy hóa, giảm viêm và hỗ trợ bảo vệ mạch máu. Khi được muối đúng cách, một phần lợi khuẩn hình thành trong quá trình lên men còn giúp cải thiện hệ tiêu hóa và gián tiếp hỗ trợ tim mạch.

Ý kiến của chuyên gia cho thấy, hành muối không đơn thuần là thói quen ẩm thực mà còn là một lựa chọn có cơ sở khoa học, nếu biết ăn đúng và đủ.

Vì sao hành củ muối được ví như “nhân sâm” cho tim mạch?

Hành củ tươi vốn giàu allicin - hợp chất tạo nên mùi hăng đặc trưng, đồng thời có tác dụng hạ cholesterol xấu (LDL), hạn chế kết tập tiểu cầu và hỗ trợ giãn mạch. Khi hành được muối, allicin vẫn được giữ lại ở mức đáng kể, đồng thời quá trình lên men giúp tăng khả năng hấp thu một số vi chất.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng hành (ở các dạng chế biến khác nhau) có thể góp phần giảm mỡ máu, ổn định huyết áp và làm chậm quá trình xơ vữa động mạch. Đối với người trung niên và cao tuổi - nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch - việc bổ sung hành củ muối với lượng hợp lý trong mùa lạnh mang ý nghĩa phòng ngừa đáng kể.

Không những thế, hành củ muối còn giúp giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu - tình trạng phổ biến khi ăn nhiều thịt, cá, đồ chiên rán vào mùa đông. Nhờ đó, gánh nặng chuyển hóa lên hệ tim mạch cũng được giảm bớt.

Hỗ trợ giảm viêm, tăng sức đề kháng trong mùa lạnh

Mùa đông là thời điểm cơ thể dễ bị viêm nhiễm đường hô hấp, cảm cúm và suy giảm miễn dịch. Hành củ chứa các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên, giúp ức chế sự phát triển của một số vi khuẩn và virus. Khi được muối đúng kỹ thuật, hành còn tạo môi trường thuận lợi cho lợi khuẩn, góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột - yếu tố then chốt của hệ miễn dịch.

Đây cũng là lý do trong y học dân gian, hành muối thường được dùng kèm cháo nóng, cơm trắng hoặc các món hầm để “làm ấm bụng”, phòng cảm lạnh và giúp cơ thể nhanh hồi phục sau ốm.

Không chỉ tốt cho tim, hành củ muối còn hỗ trợ chuyển hóa mỡ máu

Một lợi ích ít được nhắc tới của hành củ muối là khả năng hỗ trợ kiểm soát mỡ máu. Các hoạt chất trong hành giúp thúc đẩy quá trình phân giải lipid, hạn chế tích tụ mỡ trong lòng mạch. Với những người có chỉ số cholesterol ở ngưỡng cao, ăn hành muối điều độ có thể xem là một biện pháp hỗ trợ bên cạnh chế độ ăn uống và vận động hợp lý.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng hành muối không phải “thuốc điều trị” mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Việc lạm dụng hoặc ăn sai cách có thể phản tác dụng, đặc biệt với người mắc bệnh nền.

Ăn hành củ muối sao cho đúng để không “lợi bất cập hại”?

Dù được ví như “nhân sâm”, hành củ muối vẫn là thực phẩm chứa muối, do đó cần sử dụng có chừng mực. Người bị tăng huyết áp, bệnh thận hoặc dạ dày nhạy cảm cần đặc biệt lưu ý.

- Chỉ nên ăn 1–2 củ hành muối mỗi bữa, không ăn liên tục với số lượng lớn.

- Ưu tiên hành muối tự làm tại nhà, kiểm soát lượng muối và thời gian lên men.

- Không ăn hành muối còn quá hăng, chưa đủ độ chua vì dễ gây kích ứng dạ dày.

- Kết hợp hành muối với rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ để cân bằng khẩu phần.

- Đặc biệt, hành muối không nên dùng thay thế rau tươi, mà chỉ đóng vai trò món ăn kèm giúp bữa ăn ngon miệng và hỗ trợ tiêu hóa.

Hành củ muối không chỉ là thực phẩm, mà còn là một phần ký ức văn hóa của nhiều thế hệ người Việt, gắn liền với mùa đông và Tết cổ truyền. Trong bối cảnh đời sống hiện đại với nhiều thực phẩm chế biến sẵn, việc giữ gìn và sử dụng hợp lý những món ăn truyền thống như hành muối mang ý nghĩa cả về sức khỏe lẫn bản sắc.

Ngày nay, khi khoa học dinh dưỡng dần lý giải được những giá trị ẩn sau các món ăn dân gian, hành củ muối càng được nhìn nhận đúng hơn: không phải món “ăn cho có”, mà là lựa chọn thông minh nếu biết cách sử dụng.