Đừng vội nghĩ là đột quỵ: Chóng mặt, té ngã ở người già có thể là dấu hiệu của bệnh cấp cứu này

Một cơn chóng mặt thoáng qua, một cú ngã bất ngờ hay vài phút lú lẫn ở người cao tuổi thường khiến người thân nghĩ ngay đến đột quỵ. Tuy nhiên, khi các bệnh lý thần kinh cấp đã được loại trừ, vẫn còn một "thủ phạm" nguy hiểm khác dễ bị bỏ sót: xuất huyết tiêu hóa. Nếu không được nhận diện và xử trí kịp thời, tình trạng này có thể diễn tiến nhanh, gây mất máu nghiêm trọng và đe dọa tính mạng.

Xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng không điển hình nên dễ bị bỏ sót và chỉ được phát hiện khi đã mất máu nặng. Để hiểu rõ hơn về bệnh lý này, chúng tôi đã trao đổi với BS.CKI. Lê Phượng Hoàng – Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Lão khoa, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội.

Vì sao xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi thường dễ bị bỏ sót thưa bác sĩ?

BS.CKI. Lê Phượng Hoàng: Xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi là một cấp cứu nội khoa thường gặp, tuy nhiên việc chẩn đoán sớm lại không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trên thực tế, nhóm bệnh nhân này thường có biểu hiện lâm sàng không điển hình, khiến bệnh dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn, làm tăng nguy cơ biến chứng…

Khác với người trẻ thường có biểu hiện đau bụng dữ dội, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen rõ rệt, người cao tuổi có thể chỉ xuất hiện những triệu chứng rất kín đáo như: Hoa mắt, chóng mặt, choáng váng; mệt nhiều, da xanh tái, vã mồ hôi; lú lẫn, giảm tỉnh táo, buồn ngủ bất thường; ngất hoặc té ngã đột ngột; tim đập nhanh, hồi hộp, khó thở; đi ngoài phân đen nhưng người bệnh không để ý hoặc ngại chia sẻ… Đáng lưu ý, nhiều trường hợp hoàn toàn không đau bụng nên dễ bị nhầm với đột quỵ, bệnh tim mạch hoặc tình trạng suy nhược do tuổi già.

Bác sĩ cho biết yại sao Xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi có nguy cơ cao hơn?

BS.CKI. Lê Phượng Hoàng: Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, rung nhĩ, đái tháo đường hay thoái hóa khớp, vì vậy phải sử dụng nhiều loại thuốc kéo dài.

Một số nhóm thuốc có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa gồm:

Thuốc chống kết tập tiểu cầu (Aspirin, Clopidogrel).

Thuốc chống đông.

Thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs).

Các thuốc này có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm giảm khả năng cầm máu của cơ thể.

Bên cạnh đó, quá trình lão hóa khiến hệ mạch máu đường tiêu hóa trở nên mong manh hơn, dễ xuất hiện các tổn thương như loạn sản mạch máu hoặc túi thừa đại tràng, làm tình trạng chảy máu diễn ra âm thầm trong thời gian dài.

Điều trị sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng không thưa bác sĩ?

BS.CKI. Lê Phượng Hoàng: Xuất huyết tiêu hóa là tình trạng cấp cứu cần được xử trí kịp thời.

Khi nghi ngờ người bệnh bị xuất huyết tiêu hóa, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ mất máu, hồi sức bằng truyền dịch hoặc truyền máu khi cần thiết, sử dụng thuốc giảm tiết acid dạ dày và tiến hành nội soi tiêu hóa sớm để xác định vị trí chảy máu cũng như thực hiện các biện pháp cầm máu.

Ở người cao tuổi, đặc biệt là những người mắc bệnh tim mạch hoặc hô hấp, việc điều trị cần được cá thể hóa nhằm vừa kiểm soát chảy máu, vừa đảm bảo cung cấp đủ oxy cho tim và não.

Bác sĩ có thể chia sẻ cách chăm sóc sau điều trị để giảm nguy cơ tái phát bệnh không?

BS.CKI. Lê Phượng Hoàng: Sau khi tình trạng xuất huyết được kiểm soát, người bệnh cần tiếp tục theo dõi và chăm sóc đúng cách.

Về chế độ ăn uống:

Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu trong những ngày đầu. Tăng dần thực phẩm giàu protein và sắt như thịt nạc, cá, trứng. Bổ sung rau xanh, trái cây chín mềm. Hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia, cà phê và các chất kích thích.

Về sử dụng thuốc:

Người bệnh cần tuân thủ đúng đơn điều trị, không tự ý ngừng thuốc dạ dày khi triệu chứng cải thiện. Đối với thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu, việc sử dụng lại phải được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo cân bằng giữa nguy cơ chảy máu và nguy cơ hình thành huyết khối.

Những dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay

Những dấu hiệu nào cho thấy người bệnh cần đến bệnh viện ngay thưa bác sĩ?

BS.CKI. Lê Phượng Hoàng: Không nên chần chừ nếu người cao tuổi xuất hiện một trong các biểu hiện sau:Chóng mặt hoặc ngất đột ngột. Da xanh, niêm mạc nhợt, vã mồ hôi lạnh. Tim đập nhanh, tụt huyết áp, khó thở. Nôn ra máu. Đi ngoài phân đen hoặc phân lẫn máu.Mệt nhiều, lơ mơ hoặc giảm ý thức.

Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế biến chứng và nâng cao khả năng hồi phục. Ở người cao tuổi, một cơn chóng mặt không phải lúc nào cũng chỉ là biểu hiện của tuổi già và một cú té ngã cũng không đơn thuần do yếu chân. Đây có thể là dấu hiệu đầu tiên của tình trạng mất máu nghiêm trọng đang diễn ra bên trong cơ thể.

Việc chần chừ hoặc tự theo dõi tại nhà có thể khiến người bệnh bỏ lỡ "thời gian vàng" để điều trị. Ngược lại, đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp bác sĩ kịp thời xác định nguyên nhân, kiểm soát tình trạng mất máu, hạn chế biến chứng nguy hiểm và nâng cao khả năng hồi phục.

Người thân cần đặc biệt lưu ý những thay đổi bất thường ở người cao tuổi, không nên xem nhẹ các biểu hiện như chóng mặt, ngất, mệt lả hay đi ngoài phân đen. Phát hiện sớm, cấp cứu kịp thời và tuân thủ điều trị chính là "chìa khóa" bảo vệ sức khỏe, thậm chí cứu sống người bệnh.

Xin cảm ơn bác sĩ!