Đối thoại thị giác về sự hiện diện và vắng mặt trong triển lãm "Hình và Hư Vô"

Sự kiện do Richard Vine, nhà phê bình nghệ thuật tại New York và là nguyên Managing Editor của tạp chí Art in America, trực tiếp đảm nhận vai trò giám tuyển.

Đại diện cho ba thế hệ, ba nền tảng văn hóa và ba phương thức biểu đạt gồm điêu khắc, hội họa cùng nghệ thuật sắp đặt video, các nghệ sĩ cùng tham gia vào một cuộc đối thoại xoay quanh sự hiện diện và vắng mặt, cái hữu hình và vô hình, cũng như mối tương quan giữa hình thể con người và không gian bao quanh. Xuất phát từ bài tập thị giác nền tảng của mỹ thuật về mối quan hệ giữa chủ thể và bối cảnh (hình và nền), triển lãm nâng tầm khái niệm này thành một chủ đề mang tính chiêm nghiệm và siêu hình.

Ở địa hạt điêu khắc, Đinh Công Đạt thể hiện mối trăn trở trước trạng thái tâm lý xa cách, thiếu vắng tinh thần dấn thân ở một bộ phận người trẻ đương đại qua các tác phẩm chất liệu fiberglass và gốm. Đó là chín hình tượng cô gái trẻ mang mái tóc bob và váy dài màu bạc buông lơi trong sự chờ đợi vô định, tám nhân vật phi giới tính khoác áo vàng ngồi thành hàng với biểu cảm hoàn toàn bất động, và mười một nhân vật nam đầu trọc trong lớp áo đen cuộn sóng nhưng thân thể lại ghì chặt tại chỗ ở tỷ lệ ba phần tư người thật. Ngôn ngữ hình thể đồng nhất nhưng hoàn toàn khép kín của các bức tượng gợi lên trạng thái phân ly, nơi con người dường như tê liệt trước xã hội và mắc kẹt trong chính sự tồn tại của mình.

Tiếp nối mạch tự sự, Rodney Dickson mang đến gần 100 bức chân dung toàn thân vẽ bạn bè quốc tế trên những dải vải ga giường. Bằng các nét đồ họa đen trắng và lớp sơn xử lý thô ráp xen lẫn vệt màu tối giản, ông tạo nên sự đối lập giữa gương mặt rõ nét, giàu biểu cảm với phần thân thể mờ ảo, trong suốt. Các dải vải treo sát hoặc lớp lang lên nhau tựa nhịp sống đô thị chen chúc, gợi nhắc khái niệm memento mori: mỗi bức vẽ vừa khẳng định sự hiện diện bằng xương bằng thịt của đối tượng, vừa đồng thời dự báo về sự biến mất của họ trong dòng chảy thời gian.

Riêng với Nguyễn Trinh Thi, tác phẩm sắp đặt đa phương tiện được thiết kế chuyên biệt cho chính không gian An Fine Art Gallery, nơi từng hoạt động như một rạp chiếu bóng trong quá khứ. Sử dụng tư liệu phim quay tại Sài Gòn từ những năm 1950 kết hợp hệ thống âm thanh từ nhiều thời kỳ, nghệ sĩ để những lát cắt lịch sử du hành ngược về nguồn cội. Những tòa nhà, góc phố và thị dân của thập niên cũ tạm thời tái hiện thông qua ánh sáng chuyển động, minh chứng rằng những gì đã biến mất vẫn tiếp tục để lại dấu vết, còn những gì đang hiện diện cũng không ngừng trôi vào miền ký ức.

Theo nhận định từ giám tuyển Richard Vine, "Hình và Hư Vô" mở ra sự giao thoa sâu sắc giữa quan niệm tâm linh phương Đông xem hư vô là trạng thái hài hòa, tĩnh tại tự thân và tư tưởng hiện sinh phương Tây nhìn nhận hư vô như một khoảng trống hữu hạn đầy khắc khoải. Sự dịch chuyển liên tục giữa hai góc nhìn tạo nên cấu trúc đa chiều cho triển lãm, phản ánh tính toàn cầu và sự đối thoại không ngừng của nghệ thuật thị giác đương đại.

Cả ba nghệ sĩ đều sở hữu bề dày thực hành nghệ thuật và từng tham gia nhiều sự kiện uy tín trên thế giới. Đinh Công Đạt từng góp mặt tại Liverpool Biennial và triển lãm ở Anh, Mỹ, Dubai, Nhật Bản. Rodney Dickson, nghệ sĩ gốc Bắc Ireland hiện sống tại New York, từng nhận giải John Moores Exhibition Prize, hai tài trợ từ Pollock-Krasner Foundation và có tác phẩm tại nhiều bảo tàng quốc tế. Nguyễn Trinh Thi, nhà sáng lập Hanoi DocLab, từng tham gia documenta, Bienal de São Paulo, Biennale of Sydney và nhận giải thưởng Prince Claus Impact Award. Giám tuyển Richard Vine cũng là tác giả của nhiều đầu sách nghệ thuật giá trị như New China, New Art (2008) và Liu Shiming: Sculpting Empathy (2026).