Đọc bức thư của cậu bé 17 tuổi bị Trung tâm Hải Hà hành hạ mà tôi khóc nghẹn: Bố mẹ ơi, Giáo dục con người không có đường tắt!

Những ngày đầu năm 2026, câu chuyện về Trung tâm công tác xã hội Hải Hà (Quảng Ninh) được phát sóng trên Chuyển động 24h đã khiến bất cứ ai theo dõi cũng phải bàng hoàng. Một cơ sở được gắn mác "công tác xã hội", nơi tiếp nhận chăm sóc trẻ em, lại hiện nguyên hình là một nơi bạo hành tàn nhẫn với những quy định hà khắc và đòn roi thay cho cơm bữa.

Nhưng giữa hàng loạt những thông tin về sai phạm, về việc bắt giữ người, điều khiến tôi ám ảnh đến mất ngủ không phải là những chiếc "gậy Hạ Long" hay những vết thương trên da thịt các em, mà là hình ảnh một mảnh giấy viết tay nguệch ngoạc của em N. - cậu học trò 17 tuổi đã tử vong chỉ sau 2 ngày được gia đình gửi vào đây.

Trên trang giấy trắng, những dòng chữ xô lệch, run rẩy viết vội: "Bố cho con vào với mấy thằng này... con lớn rồi con có phá phách đâu... Cho con vào trung tâm xã hội Hải Hà, con cũng chịu bố...".

Đọc những dòng này, tôi thấy tim mình thắt lại. Đó không chỉ là lời trăng trối, đó là tiếng lòng đầy hoang mang và tổn thương của một đứa trẻ khi sợi dây kết nối với gia đình bị đứt gãy.

Nỗi đau của người cha và niềm tin đặt nhầm chỗ

Tôi tin rằng, khi đặt bút ký vào hợp đồng gửi con đi, anh K. (bố của N.) chưa bao giờ nghĩ mình đang đẩy con vào cửa tử. Anh cũng như bao người cha người mẹ khác, mang trong lòng nỗi lo âu trĩu nặng về tương lai của con mình. Có lẽ anh đã bất lực khi thấy con ham chơi, hay như lời gia đình chia sẻ là "mong muốn con bớt chơi game". Anh muốn con tốt lên, muốn con thay đổi.

Và chính trong lúc loay hoay tìm giải pháp ấy, những lời khẳng định chắc nịch của ông giám đốc trung tâm đã trở thành chiếc phao cứu sinh mà anh vội vã bám vào. "Đến với trung tâm thầy Hải thì chắc chắn một điều là trong vòng 1 tháng các cháu sẽ có sự cải thiện rõ rệt, gia đình nhìn thấy luôn".

Lời cam kết ấy nghe thật hấp dẫn. Với chi phí 12 triệu đồng một tháng, anh gửi gắm hy vọng con mình sẽ được rèn giũa, được giáo dục để trở nên ngoan ngoãn hơn. Anh không biết rằng, đằng sau cánh cổng ấy không có sự "cải thiện" nào bằng giáo dục, mà chỉ có những trận đòn "chào phòng" 50 gậy, những quy định gập chăn màn lệch một chút là 5 gậy, đánh răng rớt nước là 10 gậy.

Anh K. đã lầm, nhưng cái lầm của anh xuất phát từ tình thương và sự tin tưởng ngây thơ vào cái mác "giáo dục". Để rồi giờ đây, khi nhận lại con, anh là người đau đớn nhất. Sự ân hận ấy, có lẽ không từ ngữ nào diễn tả nổi.

Bài học đắt giá: Giáo dục con người không có đường tắt

Câu chuyện đau lòng của gia đình anh K. là một nốt trầm buồn, cảnh tỉnh tất cả chúng ta về cách nhìn nhận việc giáo dục con cái, đặc biệt là những đứa trẻ đang ở độ tuổi "ẩm ương".

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi thứ đều có thể giải quyết nhanh chóng bằng dịch vụ. Nhưng giáo dục con người, uốn nắn một nhân cách thì không thể áp dụng quy tắc đó. Không có một trung tâm nào, một "thầy" nào có thể thay thế cha mẹ làm thay đổi tâm tính một đứa trẻ chỉ trong vòng "1 tháng" như lời quảng cáo kia.

Khi chúng ta nghe những lời hứa hẹn về việc thay đổi con cái cấp tốc, chúng ta thường quên mất rằng: Để hình thành nên tính cách hiện tại, con đã trải qua mười mấy năm lớn lên. Vậy thì việc thay đổi cũng cần một sự kiên nhẫn tương ứng, bằng sự thấu hiểu và yêu thương chứ không phải bằng sự áp đặt hay kỷ luật hà khắc của người lạ.

Việc gửi con đi đến một môi trường biệt lập, giao phó hoàn toàn quyền dạy dỗ cho người khác, thực chất là một canh bạc rủi ro. Chúng ta hy vọng người ta sẽ dạy con mình nên người, nhưng chúng ta không thể kiểm soát được họ sẽ dùng phương pháp gì. Như tại trung tâm Hải Hà, phương pháp đó là bạo lực, là sự trấn áp về tinh thần và thể xác. Những đứa trẻ có thể sẽ sợ hãi mà nghe lời tạm thời, nhưng những vết sẹo trong tâm hồn thì sẽ vĩnh viễn không bao giờ lành lại.

Đằng sau sự "chống đối" là lời kêu cứu của sự cô đơn

Hãy đọc lại lá thư của N. một lần nữa: "Con lớn rồi, con có phá phách đâu" .

Trong mắt người lớn, có thể N. chưa ngoan, N. còn mải chơi game. Nhưng trong suy nghĩ của N., em không thấy mình tệ đến mức phải bị trừng phạt như vậy. Em cảm thấy oan ức. Và đau đớn hơn cả, em cảm thấy mình bị bố "bỏ rơi". Câu "Con cũng chịu bố" chứa đựng sự thất vọng và buông xuôi đến cùng cực.

Ở tuổi 17, cái tuổi nhạy cảm nhất của đời người, các em cần sự lắng nghe hơn là sự trừng phạt. Khi con sa đà vào game, hay có những biểu hiện chống đối, đó thường là dấu hiệu của việc con đang thiếu hụt sự kết nối với thế giới thực, hoặc đang cảm thấy lạc lõng ngay trong chính ngôi nhà của mình.

Thay vì tìm một nơi để "nhốt" con vào khuôn khổ, cha mẹ hãy thử một lần ngồi xuống, kiên nhẫn lắng nghe xem con đang nghĩ gì. Có thể sẽ rất khó khăn, có thể sẽ mất rất nhiều thời gian và cả nước mắt, nhưng đó là con đường duy nhất đúng đắn.

Lời kết cho những người ở lại

Sự ra đi của N. là một bi kịch không thể vãn hồi. Những người làm sai sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Nhưng với những người làm cha làm mẹ như chúng ta, vụ việc này để lại một khoảng lặng đáng sợ để suy ngẫm.

Đừng bao giờ vì quá nôn nóng muốn con "ngoan" mà vội vàng tin vào những lời cam kết đường mật về một sự thay đổi thần tốc. Đừng bao giờ khoán trắng trách nhiệm dạy dỗ núm ruột của mình cho những người xa lạ khi chưa tìm hiểu kỹ càng.

Và quan trọng hơn cả, hãy trân trọng những ngày con còn ở bên cạnh mình. Dù con có chưa hoàn hảo, dù con có đôi lúc làm ta phiền lòng, thì sự hiện diện của con vẫn là món quà quý giá nhất. Đừng để đến khi sự kết nối bị cắt đứt bởi một tờ giấy viết vội hay một cánh cổng trung tâm lạnh lẽo, chúng ta mới nhận ra rằng: Ngôi trường tốt nhất cho con, mãi mãi là mái ấm gia đình, nơi có sự bao dung của cha và mẹ.

Mong rằng, nỗi đau của gia đình anh K. sẽ được xoa dịu phần nào theo thời gian, và mong rằng câu chuyện này sẽ mãi là lời nhắc nhở để không còn một đứa trẻ nào phải viết những dòng thư tuyệt vọng như thế nữa.